II SA/Rz 404/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ WSA Krystyna Józefczyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania uchyla zaskarżone postanowienie. Przedmiotem skargi Prokuratora Prokuratury Rejonowej w P. (dalej także jako: "strona skarżąca") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "SKO") w P. z [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania wydane w następującym stanie sprawy: Wójt Gminy S. decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] wymierzył A Sp. z o.o. (dalej; "Spółka") administracyjną karę pieniężną w wysokości 691 753,95 zł za usunięcie drzew na działkach oznaczonych numerami 305/4 i 305/2 położonych w obrębie ewid. miejscowości S. bez wymaganego zezwolenia. Odwołanie od tej decyzji złożyła ww. Spółka. W trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego do SKO wpłynął wniosek Spółki o zawieszenie postępowania odwoławczego do chwili rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd, jakim ma być wydanie wyroku potwierdzającego winę sprawców wycinki drzew, którzy to sprawcy, według wiedzy strony, przebywają poza granicami kraju. Spółka zaznaczyła, że działania niezbędne mające na celu ustalenie winnych wycinki, mogą zostać podjęte najwcześniej zimą. Zaznaczył, że przestępstwo wycinki ścigane jest z oskarżenia prywatnego, a inicjatywa dowodowa spoczywa na pokrzywdzonym. Zwrócono uwagę, że Prokurator Rejonowy i Policja odmówiły podjęcia działań zmierzających do ustalenia winnych zaistniałego naruszenia prawa. SKO w P., uwzględniając ww. żądanie, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] zawiesiło postępowanie administracyjne do czasu uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd. Pismem z dnia 5 grudnia 2017 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w P., działając na podstawie art. 183 § 1 K.p.a., zgłosił swój udział w postępowaniu, a następnie złożył wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania. Wskazano, że postanowienie zostało wydane w oparciu o błędne przesłanki, w sprzeczności z przepisami kodeksu karnego i kodeksu postepowania karnego. Zdaniem Prokuratora w ustalonym stanie faktycznym art. 284 § 1 i 2 K.k. nie znajduje zastosowania. Nadto przestępstwo określone w art. 284 jest przestępstwem ściganym z oskarżenia publicznego, a jedynie w wypadku § 4 tego przepisu – jeżeli przywłaszczenie nastąpiło na szkodę osoby najbliższej, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego. Jednak zgodnie z art. 12 § 1 K.k. w sprawach o przestępstwa ścigane na wniosek postępowanie z chwilą złożenia wniosku toczy się z urzędu. Jako nieprawdziwe Prokurator ocenił twierdzenie, że Prokuratura i Policja odmówiły prowadzenia postępowania przygotowawczego w kierunku przestępstwa kradzieży drzew z terenu stanowiącego własność Spółki. Wyjaśniono, że takie postepowanie nie było prowadzone, a to w związku z brakiem zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] SKO odmówiło podjęcia zawieszonego postępowania odwoławczego. Organ zauważył, że inicjatywa podjęcia zawieszonego postępowania leży po stronie organu administracji publicznej lub następuje na żądanie strony (art. 97 § 2 K.p.a.). W pierwszym przypadku organ ma obowiązek badać aktualność przyczyny uzasadniającej zawieszenie postępowania, a w przypadku stwierdzenia jej ustąpienia – ma obowiązek podjęcia zawieszonego postępowania. Natomiast złożenie wniosku o podjęcie postępowania nakłada na organ obowiązek rozstrzygnięcia kwestii procesowej podjęcia zawieszonego postępowania. W ocenie SKO, wątpliwość Prokuratora co do zasadności zawieszenia postępowania, jest bezzasadna. Podało, że w niniejszej sprawie zasadniczą kwestią jest ustalenie sprawców nielegalnej wycinki drzew. Natomiast kwestią nieistotną jest ustalenie winnych z oskarżenia prywatnego czy za pośrednictwem Prokuratury. Kolegium zaznaczyło, że nie podejmuje próby rozstrzygnięcia tego zagadnienia na podstawie przepisów K.k. czy K.p.a. tylko oczekuje na stosowny wyrok sądowy. Sprawa winy w postępowaniu odwoławczym ma podstawowe znaczenia dla wydania rozstrzygnięcia kontrolnego. Nie można nałożyć kary bez ustalenia winy. SKO stwierdziło nadto, że jeżeli do organu uprawnionego (Prokuratura, Policja) wpływa zapytanie czy zgłoszono przestępstwo, to takie pytanie jest zawiadomieniem o popełnieniu przestępstwa. Straty w środowisku naturalnym podlegają ochronie i winny być ścigane z oskarżenia publicznego. W skardze na opisane na wstępie postanowienie Prokurator Prokuratury Rejonowej w P. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenie: - art. 6 K.p.a. w związku z art. 7 Konstytucji RP, przez podejmowanie działań nie znajdujących oparcia w powszechnie obowiązujących przepisach prawa; - art. 7 K.p.a. przez podejmowanie czynności zbędnych dla wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy w szczególności zawieszenie postępowania w sytuacji braku podstaw, tj. w sytuacji gdy zarząd spółki w toku postępowania administracyjnego zajmując stanowisko udzielił informacji, iż wycinki drzew dokonał na podstawie decyzji Wójta Gminy z dnia 26 kwietnia 2013 r., czym potwierdził fakt wycinki drzew przez spółkę; - art. 97 § 2 K.p.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez uznanie, że w sprawie zachodzą przesłanki obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego z urzędu jak i też, że wydanie decyzji administracyjnej zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, którym w ocenie organu jest ustalenie sprawców wycinki i kradzieży drzew oraz rozpoznanie przez Sąd sprawy w trybie prywatnoskargowym o czyn z art. 284 § 2 K.k. mającej zostać zainicjowanej przez pokrzywdzonego, tj. zarząd spółki A w S., w sytuacji gdy pokrzywdzonym a zarazem sprawcą wycinki drzew jest spółka, co potwierdził jej Zarząd w toku postępowania administracyjnego; - art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. przez jego zastosowanie w sytuacji gdy podstawą zawieszenia postępowania był wniosek strony oparty na twierdzeniach sprzecznych ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Z ostrożności procesowej strona zarzuciła naruszenie art. 100 § 1 K.p.a. poprzez brak wezwania, pomimo zawieszenia postępowania z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4, A w S. Sp. z o.o. do wystąpienia do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, jak i też nie dokonanie ustaleń pozwalających na stwierdzenie, czy strona zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu. Mając na uwadze powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o postępowaniu sądów administracyjnych ( t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznający skargę na akt administracyjny (tu postanowienie) dokonuje jego oceny, stosownie do przepisu art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369. ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", mając na uwadze stan prawny obowiązujący w dniu podjęcia aktu (wydania postanowienia), jak i stan sprawy istniejący na ten dzień, a wynikający z akt administracyjnych. Dokonując tak określonej kontroli w niniejszej sprawie Sąd uznał, że skarga Prokuratora (działającego w ramach uprawnień wynikających z art. 50 § 1 Ppsa ) zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkować musi jego uchyleniem (art. 145 §1 pkt 1 lit. c Ppsa). Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 119 pkt 3 Ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie nie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w trybie egzekucyjnymi zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 97 § 2 Kpa, gdy ustaną przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, o których mowa w art. 97 § 1 pkt 1-4, organ administracji publicznej podejmuje postępowanie z urzędu lub na żądanie strony. W ramach zatem postępowania dotyczącego podjęcia zawieszonego postępowania należy przede wszystkim ocenić czy istnieją nadal przyczyny zawieszenia (uzasadniające trwanie "stanu zawieszenia"). Prowadzi to do wniosku, że w tym postępowaniu pośrednio weryfikuje się również przesłanki zawieszenia postępowania (zob. wyrok NSA z dnia 19.03.2009 r., II OSK 1375/08, Kodeks postepowania administracyjnego pod red. A. Wierzbowskiego i A. Wiktorowskiej). Jeżeli więc w dniu zawieszenia postepowania admiracyjnego nie zachodzą żadne z przewidzianych prawem przesłanek zawieszenia, to nie ma podstaw do utrzymywania tego stanu rzeczy. Nie jest to kwestia wzruszenia prawomocnego postanowienia o zawieszeniu postępowania, lecz jedyne wyciągnięcie wniosku z tego, że sytuacja, która uzasadniała zawieszenie, nie istnieje. W rozpoznawanej sprawie SKO w P. – na wniosek A. w S. sp. z o.o. – zawiesiło postępowanie odwoławcze w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 691 763, 95 zł za usunięcie drzew na działkach nr 305/4i 306/2, w m. S. bez wymaganego zezwolenia, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postpowanie, gdy rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia przez inny organ lub sąd. Przypomnieć należy, że w doktrynie prawa i w orzecznictwie przyjmuje się, iż zagadnieniem wstępnym w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu, mogą być wyłącznie kwestie (zagadnienia) prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Zagadnieniem wstępnym nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych (zob. W. Jakimowicz, o kwestii prejudycjalnej w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym, "Samorząd Terytorialny Nr 10 z 2003r. s 29 i nast.). Według organu przyczyny uzasadniające trwanie "stanu zawieszenia" nadal istnieją, gdyż sprawcy wycinki drzew nie zostali ustaleni i dlatego organ oczekuje na "stosowny wyrok". Natomiast strona skarżąca wywodzi, że w sprawie dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia zagadnienie wstępne nie występuje, skoro "pokrzywdzonym a zarazem sprawcą wycinki drzew jest spółka". W ocenie Sądu, materiał zebrany w sprawie, jego analiza prowadzi do wniosku, że błędne są ustalenia organu, iż zasadniczą kwestią jest ustalenie sprawców nielegalnej wycinki drzew i w związku z tym należy wyczekiwać na "stosowany wyrok sądu". W świetle zebranego materiału dowodowego nie budzi jakichkolwiek wątpliwości, że w piśmie skierowanym do Wójta Gminy S. (k. 28 akt administracyjnych) prezes Zarządu Spółki poinformował, iż wycinka drzew na działkach nr 305/4 i 305/2 "faktycznie miała miejsce" i "była objęta zgodą Wójta Gminy S. na podstawie decyzji znak [...]". Tym samym fakt wycinki drzew przez spółkę został potwierdzony. Przy czym, jak trafnie zauważono w skardze, zezwolenie zawarte w powyższej decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r. (k. 29 akt administracyjnych) dotyczyło wycinki drzew na działkach o innej numeracji, innej ilości drzew i udzielone zostało z terminem obowiązywania zezwolenia do dnia [...] grudnia 2013 r. (nie obejmowało więc drzew wyciętych w 2014 r.). Wobec powyższego nie było podstaw do odmowy podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. Powtórzyć należy, że skoro organ administracji publicznej ma obowiązek podjąć zawieszone postępowanie, gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania (art. 97 § 2 K.p.a.) to tym bardziej ma taki obowiązek, gdy w rzeczywistości nie było powodów jego zawieszenia. W tej sytuacji zarzuty skargi są uzasadnione. Skoro w sprawie nie występowało zagadnienie wstępne, nie było podstaw do odmowy podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego. Trafnie podniesiono w skardze zarzut naruszenia art. 100 § 1 K.p.a., bowiem organ zawieszając postępowanie z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. nie respektował w pełni regulacji tegoż przepisu (nie wystąpił do sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, ani też nie wezwał strony do takiego wystąpienia w oznaczonym terminie). Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 97 § 2 K.p.a. uchylił zaskarżone postanowienie.