II GSK 2028/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Przybysz Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. Spółki z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 30 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Ke 712/15 w sprawie ze skargi B. Spółki z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Kielcach z dnia [....] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary porządkowej w związku z brakiem odpowiedzi na wezwanie do złożenia pisemnych wyjaśnień oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 30 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Ke 712/15 oddalił skargę B. Sp. z o.o. z siedzibą w Katowicach na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Kielcach z [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary porządkowej. Sąd orzekał na podstawie ustalonego stanu faktycznego: Naczelnika Urzędu Celnego w Kielcach z [...] czerwca 2015 r. nr [...] nałożył na skarżącą spółkę karę porządkową w wysokości 800 zł w związku z bezzasadnym brakiem odpowiedzi na wezwanie z [...] maja 2015 r., którym wezwano spółkę do złożenia wyjaśnień, uwzględniających: 1. wskazanie osób z imienia i nazwiska oraz adresu zamieszkania, które dokonały instalacji urządzeń do gry L. nr [...], U. nr [...] HOT SLOT nr [...] w lokalu przy ul. K. w J. związku z zawartą [...] marca 2015 r. umową najmu między Spółką a L. W.; 2. wskazanie osób z imienia i nazwiska, adresu zamieszkania które wykonywały czynności związane z obsługą urządzeń do gier o nazwie L. nr [...], U. nr [...] HOT SLOT nr [...] w lokalu przy ul. K. [...] w J., takie jak: - uzupełnianie automatów w gotówkę (bilon w Hopperach) przeznaczoną na wypłaty dla graczy z tytułu uzyskiwanych wygranych z gier rozgrywanych na tym automacie, -wyjmowanie (pobieranie) gotówki z automatu którą wpłacono w celu rozgrywania zainstalowanych gier, -usuwanie wszelkich awarii i blokad automatu. Dyrektor Izby Celnej w Kielcach postanowieniem z [...] września 2015 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w Kielcach. Organ podał, że w niniejszym przypadku zasadnym było wymierzyć karę w jej dolnych granicach, tj. w wysokości 800 złotych (Obwieszczenie Ministra Finansów z 18 sierpnia 2014 r. w sprawie wysokości kwoty wymienionej w art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej, M.P.2014r.710), z uwagi na fakt, że strona pierwszy raz w tym postępowaniu bezzasadnie odmówiła złożenia pisemnych wyjaśnień. Dyrektor wyjaśnił również, iż pismo strony z [...] maja 2015 r. nie stanowiło odpowiedzi na ww. wezwanie. W piśmie tym wskazano bowiem, że działania organu celnego prowadzone w sprawie kwalifikowane są w doktrynie jako urzędnicze przestępstwo niedopełnienia prawnego obowiązku odmowy stosowania przepisu technicznego nienotyfikowanego w Komisji Europejskiej; Spółka nie znajduje jakiejkolwiek możliwości współpracy oraz pomocy organowi w postępowaniu prowadzonym w celu bezprawnego szykanowania spółki i jej legalnej działalności gospodarczej. Stanowisko takie wynika zarówno z obawy przed zarzutem co do udziału Spółki w popełnieniu wskazanego przestępstwa urzędniczego, a nadto z obawy przed odpowiedzialnością członków zarządu za działania na szkodę kierowej przez nich spółki. Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, który wyrokiem z 30 grudnia 2017 r. na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: p.p.s.a.) skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te Sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe. W ocenie Sądu nie są zasadne zarzuty skargi oparte na naruszeniu art. 262 § 1 pkt 2 w zw. z art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez ich wadliwe i bezzasadne zastosowanie oraz art. 7 ustawy o Służbie Celnej poprzez jego niezastosowanie - albowiem całokształt okoliczności faktycznych w sprawie nie wyklucza zastosowanie w sprawie niniejszej kary porządkowej jako środka dyscyplinującego skarżącą. Zdaniem Sądu wezwanie Naczelnika Urzędu Celnego datowane na [...] lipca 2015 r. zawiera wszystkie elementy określone w art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej. Organ jasno określił w nim treść swego żądania, wyznaczył Spółce konkretny termin, pouczył o sankcji grożącej za brak reakcji na wezwanie, jak również wskazał, że wzywa do złożenia wyjaśnień w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z urządzeniem gier hazardowych niezgodnie z przepisami ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 201, poz. 1540 ze zm.). Wezwanie zostało nadto podpisane przez pracownika organu, z podaniem jego imienia, nazwiska i stanowiska służbowego. Również zostało prawidłowo doręczone Spółce [...] maja 2015 r. Odnosząc się do zarzutów skarżącej WSA wskazał, że nałożenie kary porządkowej nie nastąpiło wskutek oczywistej wadliwości wezwania wystosowanego do strony w trybie art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej. Organ wyraźnie wskazał, że wezwanie to pozostaje w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z urządzeniem gier hazardowych niezgodnie z przepisami ustawy o grach hazardowych. Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia przepisu art. 7 ustawy o Służbie Celnej, polegającym na niezastosowaniu tego przepisu w rozpoznawanej sprawie. Zdaniem Sądu, skarżąca w oparciu o art. 7 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, nie może skutecznie uzasadniać odmowę w złożeniu żądanych wyjaśnień. Powyższy przepis reguluje kwestie dotyczące sposobu gromadzenia i przetwarzania danych w związku z prowadzonymi postępowaniami. Jednocześnie odsyła do ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych. W art. 27 ust. 1 tej ustawy upoważniono organy Służby Celnej do zbierania i wykorzystywania niezbędnych informacji zawierających dane osobowe, oraz przetwarzania je w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie danych osobowych, także bez wiedzy i zgody osoby, której dane dotyczą. Nie jest okolicznością sporną, że wezwanie do udzielenia informacji w niniejszej sprawie oraz postanowienie o nałożeniu karą porządkową zostały wydane w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej. WSA uznał, za bezsporne i nie budzące wątpliwości Sądu, że działanie Spółki nosi znamiona "bezzasadnej odmowy", o której mowa art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Nałożona kara porządkowa w wysokości 800 zł. mieści się w granicach określonych przez art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten nie uzależnia jej wymiaru od jakichkolwiek przesłanek. Sąd administracyjny w przypadku kontroli rozstrzygnięcia opartego o uznanie administracyjne, może jedynie badać, czy organ celny nie przekroczył jego granic ustawowych. W niniejszej sprawie do przekroczenia takich granic nie doszło. Organ dostatecznie uzasadnił obciążenie skarżącej kwotą 800 zł w dolnych jej granicach wskazując, że był to pierwszy przypadek odmowy złożenia wyjaśnień przez stronę. B. Sp. z o.o. złożyła skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz orzeczeń organów I i II instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarżąca wnosi również o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Opierając się o uregulowanie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu orzeczeniu skarżąca zarzuciła: - naruszenie art. 262 §1 punkt 2) w zw. z art. 155 §1 Ordynacji podatkowej poprzez ich wadliwe zastosowanie, albowiem całokształt okoliczności faktycznych postępowania wyklucza zastosowanie w sprawie niniejszej kary porządkowej jako środka dyscyplinującego Stronę postępowania. Spowodowane jest to oczywistą wadliwością wezwania wystosowanego do Strony w trybie art. 155 §1 Ordynacji podatkowej, albowiem formułowało ono obowiązek, którego ewentualna realizacja nie może się odbyć w trybie oczekiwanym przez organ celny; - naruszenie art. 262 §1 punkt 2) Ordynacji podatkowej poprzez bezzasadne zastosowanie w sytuacji, gdy wobec zakończenia postępowania w sprawie sygn. [...], w którym ową karę porządkową nałożono, kara taka stała się oczywiście bezprzedmiotowa i tym samym niedopuszczalna; - rażące naruszenie art. 7 ust. 1 i nast. ustawy o Służbie Celnej poprzez jego niedopuszczalnie, niczym nie uzasadnione, niezastosowanie. Dyrektor Izby Celnej w Kielcach w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalanie skargi kasacyjnej jako pozbawionej uzasadnionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu. W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy- p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. Przystępując do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej należy tę ocenę poprzedzić koniecznym w rozpatrywanej sprawie przypomnieniem i wyjaśnieniem, że prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych jest o tyle istotne, że zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej. W związku z powyższym podkreślić należy, że skarga kasacyjna powinna spełniać wymogi formalne przewidziane dla pism procesowych w postępowaniu sądowym, a jej obligatoryjnym elementem, jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji (vide postanowienia NSA z 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; z 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; z 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04). Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania nie tylko, które przepisy prawa materialnego zostały przez Sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, ale i na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie zmierzać powinien do wykazania, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Podobnie rzecz się ma przy naruszeniu prawa procesowego, gdzie należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez Sąd I instancji i wpływ tego naruszenia na wynik sprawy, tj. na rozstrzygniecie (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Podkreślić bowiem należy, że zamierzony skutek skarga kasacyjna może odnieść tylko wówczas, gdy wykazane zostanie takie naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania, któremu można zasadnie przypisać możliwy istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Oznacza to, że niezależnie od wskazania istoty zarzutu, autor skargi kasacyjnej winien przeprowadzić argumentację, w której wykaże wpływ tego naruszenia na treść orzeczenia oraz wykaże, że wpływ ten mógł być istotny dla zaskarżonego rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty są bezzasadne. Ich istota sprowadza się do twierdzenia, że nałożenie na stronę skarżącą kary porządkowej na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej było niedopuszczalne bowiem wadliwe było wezwanie wystosowane do skarżącej spółki w trybie art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej, a nadto postanowienie o nałożeniu kary porządkowej wydane zostało po zakończeniu postępowania w sprawie głównej, to jest w sprawie której przedmiotem było nałożenie na spółkę kary za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, a więc z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych. Punktem wyjścia do dokonania oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej jest kwestia dotycząca prawidłowego wezwania wystosowanego przez organ do skarżącej spółki w trybie art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadne jest stanowisko Sądu I instancji wskazujące na to, że pismo organu z dnia [...] maja 2015 roku spełnia wszystkie ustawowe wymogi, określone w art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej. W związku z powyższym zauważyć należy, że szereg informacji dotyczących stanu faktycznego sprawy posiada strona i nie może samodzielnie decydować o tym, które dane przekazać organowi, a których danych nie będzie przekazywać. Organ ma obowiązek zebrać dowody i ustalić stan faktyczny, ale to nie oznacza, że strona postępowania nie ma obowiązku przekazania na żądanie organu będących w jej posiadaniu dowodów, informacji lub wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy. Wynika to jednoznacznie z art. 189 § 1 i 2, a także z art. 191 i art. 192 Ordynacji podatkowej. Poprzez instytucję wezwania strony, czy innej osoby do określonego zachowania na podstawie art. 155 Ordynacji podatkowej, realizowany jest przez organ obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Należy wskazać, że wezwanie skierowane w niniejszej sprawie do skarżącej spółki w trybie art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej było uzasadnione i w pełni prawidłowe. Organ wskazał precyzyjnie, wyjaśnienia jakich okoliczności oczekuje, pod rygorem zastosowania sankcji przewidzianej w art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis art. 155 Ordynacji podatkowej daje organowi wprost uprawnienie do wezwania strony lub innych osób, do dokonania wymienionych w tym przepisie czynności procesowych w tym do złożenia wyjaśnień. Podkreślić należy, że skarżąca spółka w odpowiedzi na wezwanie organu z dnia [...] maja 2015 roku w piśmie z dnia [...] maja 2015 roku jednoznacznie stwierdziła, że "..spółka nie znajduje jakiejkolwiek możliwości współpracy oraz pomocy organowi w postępowaniu prowadzonym w celu bezprawnego szykanowania spółki i jej legalnej działalności gospodarczej". Należy stwierdzić, że takie stanowisko spółki w żaden sposób nie wypełnia obowiązku nałożonego na spółkę wezwaniem z dnia [...] maja 2015 roku. Zasadnie więc uznał Sąd I instancji, że działanie skarżącej spółki nosi znamiona "bezzasadnej odmowy", o której mowa art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Niewątpliwie pojęcie "bezzasadności odmowy", o którym mowa w art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej winna być pojmowana jako odmowa nie mająca podstaw w obiektywnych okolicznościach sprawy. Oznacza to tym samym, ze nie ma znaczenia to czy w przekonaniu strony powinna ona ten obowiązek wykonać, lecz o kwestię istnienia faktycznych przeszkód w jego wykonaniu. Znamiona "bezzasadnej odmowy", o jakiej mowa w cytowanym wyżej przepisie, nosi stanowisko spółki zawarte w piśmie datowanym na [...] maja 2015 r. złożonym w odpowiedzi na wezwanie organu celnego. W związku z powyższym stwierdzić należy, że trafnie Sąd I instancji uznał, iż wezwanie organu z dnia [...] maja 2015 roku jest zgodne z art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej. Natomiast w sytuacji, gdy skarżąca spółka pismem z dnia [...] maja 2015 roku bezzasadnie odmówiła udzielenia wyjaśnień, o których mowa była w wezwaniu organu z dnia [...] maja 2015 roku, to tym samym zaistniała przesłanka skutkująca nałożeniem kary porządkowej, o której mowa w art. 262 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W tym miejscu podkreślić należy, że w piśmiennictwie wskazuje się, celem omawianego unormowania jest zdyscyplinowanie uczestników postępowania i wymuszenie posłuchu dla postanowień organów podatkowych. Równocześnie ma on zapewnić sprawny przebieg postępowania i wydawania rozstrzygnięcia w przewidzianym ustawowo terminie (D. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska, M. Masternak, J. Orłowski: Ordynacja podatkowa, Komentarz tom II, Toruń 2007 s. 627 i nast.). Kara porządkowa nakładana na podstawie tego przepisu stanowi sankcję administracyjną, nie jest więc karą w znaczeniu przepisów prawa karnego. Zakres podmiotowy stosowania kar porządkowych w omawianym przepisie obejmuje wszystkich uczestników postępowania z wyjątkiem określonym w art. 262 § 4 O.p., a zakres przedmiotowy stosowania tego środka został szczegółowo uregulowany w art. 262 § 1 pkt 1-3 O.p. i jest to wyliczenie wyczerpujące. Każdorazowe wystąpienie okoliczności wskazanych w tym przepisie może skutkować wymierzeniem przez organ podatkowy kary określonej w tym przepisie prawa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest zasadny zarzut odnoszący się do naruszenia art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o Służbie Celnej. Powołany przepis prawa reguluje kwestie dotyczące sposobu gromadzenia i przetwarzania danych w związku z prowadzonymi postępowaniami. Jednocześnie odsyła do ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych. W art. 7 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej upoważniono organy Służby Celnej do zbierania i wykorzystywania niezbędnych informacji zawierających dane osobowe, oraz przetwarzania ich w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie danych osobowych, także bez wiedzy i zgody osoby, której dane dotyczą. Poza sporem winna pozostawać okoliczność, że wezwanie do udzielenia informacji w niniejszej sprawie oraz postanowienie o nałożeniu kary porządkowej to czynności i rozstrzygnięcia, które znajdują podstawę prawną w przepisach Ordynacji podatkowej. W tym stanie rzeczy zasadnie Sąd I instancji uznał, że podstawę prawną do uzyskania wyjaśnień, szczegółowo wymienionych w treści wezwania z dnia [...] maja 2015 roku, stanowiły przepisy Ordynacji podatkowej, a kwestia ich przetwarzania znajdowała swoje oparcie w treści art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych. Ponadto podkreślić należy, że z akt sprawy wynika, iż w dacie wydawania zaskarżonego postanowienia decyzja, która zapadła w sprawie głównej dotyczącej kary pieniężnej za naruszenie ustawy o grach hazardowych nie była ostateczna bowiem toczyło się postępowanie odwoławcze uruchomione odwołaniem od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Kielcach z dnia [...] lipca 2015 roku. Wreszcie poza sporem jest okoliczność, że postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w Kielcach o nałożeniu kary porządkowej zostało wydane w dniu [...] czerwca 2015 roku, a więc przed wydaniem decyzji z dnia [...] lipca 2015 roku. Oznacza to, że brak jest podstaw do uznania, iż organ zastosował sankcję administracyjną w postaci kary porządkowej określonej w art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej po zakończeniu postępowania administracyjnego w sprawie o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, co jednocześnie nie wywołuje skutku w postaci bezprzedmiotowości postępowania wpadkowego o nałożenie kary porządkowej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.