VI SA/Wa 2689/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Jakub Linkowski Protokolant st. sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2017 r. sprawy ze skargi J. W. i I. M. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz J. W. i I. M. kwotę 2217 (dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] października 2016 r. [...] na podstawie art. 26 w związku z art. 24 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1410 ze zm.) oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej unieważnił patent pt.: "[...]" nr [...] oraz przyznał F. sp. z o.o. z siedzibą w [...] solidarnie od J. W. zamieszkałego w [...] i I. M. zamieszkałego w [...] kwotę w wysokości 2600 zł (słownie: dwa tysiące sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie. Do wydania niniejszej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: F. sp. z o.o. z siedzibą w [...] (zwana dalej "uczestnikiem postępowania" "wnioskodawcą", wystąpiła do Urzędu Patentowego RP działającego w trybie postępowania spornego z wnioskiem o unieważnienie patentu pt.: "[...]" nr [...], udzielonego dnia [...] marca 2010 r. na rzecz J. W. zamieszkałego w [...] i I. M. zamieszkałego w [...] (dalej "skarżący". "uprawnieni"), z pierwszeństwem od dnia 29 sierpnia 2005 r. Swój interes prawny wnioskodawca wywodził z okoliczności, że jest konkurentem uprawnionych w zakresie produkcji łoża [...] o cechach według spornego patentu, które produkuje według swojego wzoru przemysłowego [...], a który według uprawnionych narusza sporny patent. Uprawnieni nie kwestionowali interesu prawnego wnioskodawcy w przedmiotowej sprawie bezpośrednio przyznając ten interes. Jako podstawę swojego żądania wnioskodawca wskazał przepisy art. 24, art. 25 ust. 1-3, art. 26 ust. 1 i art. 27 ustawy Prawo własności przemysłowej, podnosząc brak nowości, brak poziomu wynalazczego spornego wynalazku oraz, że sporny wynalazek nie nadaje się do stosowania ze względu na jego niedostateczne ujawnienie, a w szczególności brak ujawnienia sposobu mocowania łoża [...]. Na dowód braku zdolności patentowej spornego wynalazku wnioskodawca przedłożył kopie następujących dokumentów: 1) opisu [...] zgłoszenia patentowego [...] wraz z jego tłumaczeniem uwierzytelnionym przez tłumacza przysięgłego, 2) artykułu pt. "[...]", czasopismo [...] (oryginał), 3) [...]normy MIL - STD - 1913 (AR) z dnia 3 lutego 1995 r. (bez tłumaczenia), 4) strony tytułowej i str. 50 katalogu 2002 SURFIRE WEAPONLIGHT CATALOG wraz z jego tłumaczeniem uwierzytelnionym przez tłumacza przysięgłego, 5) strony tytułowej i str. 28 katalogu SURFIRE TACTICAL PRODUCTS 2005 wraz z jego tłumaczeniem przysięgłym, 6) katalogu [...] z 2004 r. na płycie CD wraz z tłumaczeniem uwierzytelnionym przez tłumacza przysięgłego strony tytułowej i str.4, 9, oraz pismem firmy [...] potwierdzającym wydanie tego katalogu w grudniu 2003 r. i podanie go do wiadomości publicznej na targach Shot Show, które odbyły się w Las Vegas w dniach 12-15 luty 2014 r. (na rozprawie w dniu 24 października 2016r. stwierdzono tożsamość tego katalogu z załącznikiem do pisma wnioskodawcy do firmy [...], na które pismo tej firmy stanowi odpowiedź), 7) opis [...] patentu [...] z dnia 21 stycznia 2003 r., wraz z jego tłumaczeniem uwierzytelnionym przez tłumacza przysięgłego, 8) wydruku internetowego rysunku bloku I systemu SOPMOD M4, wraz z jego tłumaczeniem uwierzytelnionym przez tłumacza przysięgłego oraz wydrukiem wskazującym na jego umieszczenie w Internecie dnia 22 sierpnia 2004 r. 9) artykułu "HK 416 - M4 po modernizacji", czasopismo Broń i Amunicja nr 04/2006 (oryginał), 10) artykułu "[...]", czasopismo Broń i Amunicja nr 01/2009 (oryginał) oraz 11) opinii [...]r. Ustosunkowując się do przedłożonych materiałów uprawnieni stwierdzili, iż przedłożony materiał dowodowy nie wskazuje na brak nowości lub poziomu wynalazczego spornego wynalazku, przy czym podważali wiarygodność materiałów stanowiących wydruki internetowe. W szczególności, ich zdaniem, żaden z materiałów dowodowych nie przedstawia wszystkich zastrzeganych cech spornego wynalazku. Uprawnieni przedłożyli także materiał dowodowy w postaci wyciągu z CEIDG dotyczącego działalności gospodarczej R. M. wraz z umową licencyjną z dnia 17 stycznia 2014 r. pomiędzy R. M. i uprawnionymi dotyczącą korzystania z przedmiotowego wynalazku oraz z egzemplarzem łoża ostatnio wyprodukowanego według przedmiotowego wynalazku na okoliczność stosowalności spornego wynalazku. Organ rozpoznając wniosek na rozprawie w dniu [...] października 2016 r. oddaliło wniosek o oględziny przedłożonego łoża, gdyż w świetle zarzutu, że sporny wynalazek nie nadaje się do stosowania ze względu na jego niedostateczne ujawnienie, a w szczególności brak ujawnienia sposobu mocowania łoża do broni, oględziny przedłożonego łoża nie mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Organ wskazał na obowiązujące w tej sprawie przepisy, w szczególności na art. 89 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej, jak również podkreślił, ze w świetle art. 255 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy sprawy o unieważnienie patentu rozpatruje Urząd Patentowy RP w trybie postępowania spornego, przy czym Urząd ten rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę. Organ uznał, że wnioskodawca ma interes prawny w domaganiu się unieważnienia spornego patentu wobec okoliczności, że jest konkurentem uprawnionych w zakresie produkcji łoża [...] o cechach według spornego patentu, które produkuje według swojego wzoru przemysłowego [...], a który według uprawnionych narusza sporny patent. Przesłanka ta nie stanowiła ponadto elementu spornego pomiędzy stronami. Organ powołując się na definicję patentu zawartą w art. 24 i art. 26 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej uznał, że przy merytorycznej ocenie nieoczywistości rozwiązania konieczne jest uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki. Przyjął za stanowiskiem doktryny, że rozwiązanie uważa się za oczywiste, gdy w świetle stanu techniki ujawnionego w jednym lub łącznie w kilku rozwiązaniach wynika ono w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny. W szczególności za rozwiązania oczywiste uważa się rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków, proste wykorzystanie znanej zasady dla osiągnięcia oczywistego w świetle tej zasady celu, proste zastąpienie znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami lub proste skojarzenie kilku znanych rozwiązań. Sposób uwzględnienia stanu techniki przyjęty w praktyce i orzecznictwie polskiego i innych urzędów patentowych polega na wybraniu jednego dokumentu najbliższego rozwiązaniu przedmiotowemu (lub kilku dokumentów, gdy przedmiotowe rozwiązanie ma charakter agregatu kilku rozwiązań cząstkowych) i rozpatrywaniu nieoczywistości przedmiotowego rozwiązania w stosunku do tego dokumentu. Dopuszcza się zastosowanie dwóch dokumentów przy ocenie nieoczywistości każdego rozwiązania cząstkowego w przypadku prostego zastąpienia znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami. Ponadto organ podkreślił, że orzecznictwo wypracowało zasady, służące obiektywizacji tego kryterium. Organ analizując wartość dowodową poszczególnych materiałów korzystało z wypracowanej przez orzecznictwo polskie i europejskie zasady możliwie szerokiej interpretacji treści zastrzeżeń w świetle całego opisu patentowego przy ocenie nowości i poziomu wynalazczego uznając, że nie ma powodu do wykorzystania opisu dla interpretacji zastrzeżeń w sposób zawężający, gdyż nie występuje w nich kwestia rozumienia pojęć, które wymagają interpretacji Urząd Patentowy RP wskazując na zakres ochrony przedmiotowego patentu przedstawiony w zastrzeżeniu oraz biorąc pod uwagę § 8 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych (Dz. U. Nr 102, poz. 1119 ze zm.) określający elementy, które powinny zawierać zastrzeżenie niezależne, o którym mowa w art. 33 ust. 4 ustawy stwierdził, że przedłożone przez wnioskodawcę materiały dowodowe dowodzą braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku. Organ uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że część niezamienna zastrzeżenia spornego wynalazku (w tym przypadku jedynego zastrzeżenia) określa znany uprawnionym stan techniki, tj. znane im rozwiązanie. Na poparcie tego stanowiska organ wskazał na artykuł pt. "[...]", czasopismo [...] zawiera zdjęcie [...] karabinka [...]. W oparciu o zdjęcie tego karabinku organ w sposób szczegółowy opisał budowę elementów składowych i uznał na tej podstawie, że ujawnia ono wszystkie cechy znamienne zastrzeżenia spornego patentu, a co najmniej wskazuje na przystosowanie pokazanego łoża do ich realizacji. Wobec znajomości rozwiązania zastrzeganego w części niezamiennej zastrzeżenia spornego patentu, tj. rozwiązania obejmującego [...] składające się z korpusu o kształcie litery U do bocznych ścianek którego, trwale przymocowane są boczne szyny montażowe, na których suwliwie mocowane są uchwyty wyposażenia oraz rękojeści blokowanej przy pomocy wkręcanego do jej obudowy trzpienia z gwintem i uszczelką zakończonego w górnej części bolcem lub blokowanej przy pomocy przelotowego otworu wykonanego w górnej części rękojeści, zdjęcie to w ocenie organu stanowiło wystarczający dowód braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku w rozumieniu art. 26 p.w.p. Organ uznał również, że pozostałe materiały przedłożone przez wnioskodawcę również potwierdzały brak poziomu wynalazczego spornego wynalazku, tj. powszechną znajomość środków technicznych wskazanych w zastrzeżeniu spornego patentu. W szczególności opis [...] patentu [...] z dnia [...].01.2003 r., dowodzi powszechnej znajomości w tej dacie cech wskazanych jako "[...] składające się z korpusu o kształcie litery U do bocznych ścianek którego, trwale przymocowane są boczne szyny montażowe na których suwliwie mocowane są uchwyty wyposażenia" oraz "do poziomej ścianki korpusu trwale przymocowana jest dolna szyna montażowa". Także cechy zastrzegane jako "rękojeść blokowana przy pomocy wkręcanego do jej obudowy trzpienia z gwintem i uszczelką zakończonego w górnej części bolcem lub blokowanej przy pomocy przelotowego otworu wykonanego w górnej części rękojeści" znane są np. z wydruku internetowego rysunku bloku I systemu SOPMOD M4 (k.227, 228 akt Sp. 8.2016), gdzie wskazano rękojeść (w tłumaczeniach określaną jako "chwyt") firmy [...] ([...]), która, jak wynika ze zdjęć pokazujących jej konstrukcję, była blokowana przy pomocy wkręcanego do jej obudowy trzpienia z gwintem i uszczelką zakończonego w górnej części bolcem lub blokowana przy pomocy przelotowego otworu wykonanego w górnej części rękojeści. Z uwagi na powyższe organ uznał, że brak nieoczywistości jest wystarczającą przesłanką do unieważnienia spornego patentu. Następnie uprawnieni złożyli skargę do Sądu, w której zarzucili decyzji Urzędu Patentowemu RP naruszenie: 1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: a) art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez brak dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym w szczególności niedokonanie prawidłowego zbadania wszystkich okoliczności sprawy w zakresie oceny przesłanek uzasadniających unieważnienie patentu, podczas gdy prawidłowe zgodne z wymienionymi przepisami postępowanie dowodowe i ustalenie stanu faktycznego powinno doprowadzić do oddalenia wniosku o unieważnienie patentu; b) art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nierozpoznanie wniosków dowodowych skarżących oraz poprzez oddalenie części wniosków dowodowych skarżących, w szczególności tych zmierzających do wykazania, że problem techniczny, który rozwiązuje wynalazek skarżących, był rozwiązywany przez wynalazców na całym świecie w różnoraki sposób (inny, niż rozwiązanie objęte spornym patentem) i że te sposoby były uznawane za patenty, co doprowadziło do uznania przez Organ, że wynalazek, na który udzielono patent o nr [...], pt. "[...]", nie posiada poziomu wynalazczego jako nieoczywisty; c) art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na podstawie jednego małego zdjęcia broni z jednego artykułu prasowego, przy czym: • zdjęcie nie obrazuje szczegółów budowy broni, w szczególności nie przedstawia budowy (przekroju łoża broni), a jedynie wygląd zewnętrzny broni z zamontowanym łożem, • zdjęcie dotyczy broni, w której łoże ma kształt litery "O", a nie "U", czyli obrazuje zupełnie inne rozwiązanie techniczne, • w artykule nie został opisany żaden element konstrukcyjny wynalazku, • zdjęcie nie jest zakresowo zbieżne z opisem patentowym i przedstawia tylko wygląd zewnętrzny broni, a zatem jest nieprzydatne do oceny zdolności patentowej wewnętrznej budowy łoża broni, podczas gdy wszechstronne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, w tym również dowodów oferowanych przez skarżących, niewątpliwie doprowadziłoby do uznania poziomu wynalazczego oraz potwierdzenia zdolności patentowej spornego wynalazku, a w konsekwencji nie skutkowałoby unieważnieniem patentu, d) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie odniesienie się lub niewystarczające odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym w szczególności lakoniczność i jednostronność argumentacji w odniesieniu do dowodów przedstawionych przez skarżących i niewskazanie przyczyn, z powodu których dowodom tym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a oparł się w zasadzie jedynie na wskazanym wyżej artykule, który ze wskazanych przyczyn nie posiada mocy dowodowej. 2. prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: a) art. 26 ust. 1 Ustawy prawo własności przemysłowej (zwanego dalej p.w.p.) poprzez jego błędną wykładnię i uznanie przez Organ, że wynalazek, na który udzielono patent o nr [...], pt. "[...]", nie posiada poziomu wynalazczego, tj. wynika on dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki, podczas gdy taka sytuacja nie ma miejsca w przypadku spornego wynalazku, co sprawia, że posiada on poziom wynalazczy i zdolność patentową; b) art. 89 ust 1 pkt. 1 w zw. z art. 24 w zw. z art. 26 ust. 1 i art. 25 ust. 3 p.w.p., poprzez ich błędne zastosowanie i unieważnienie patentu, pomimo że sporny wynalazek posiada poziom wynalazczy i spełnione zostały warunki wymagane do uzyskania patentu. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Urzędu Patentowego RP oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie podzielając podniesionych w niej zarzutów i podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W toku postępowania sądowoadministracyjnego uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi. Jego zdaniem działania organu były prowadzone w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami i organ nie naruszył przepisów, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem uczestnika postępowania, zarzuty skarżących są bezpodstawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w myśl § 2 tegoż artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Podkreślenia wymaga również, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) dalej p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z przyczyn w niej wskazanych. Ze stanu faktycznego, ustalonego przez organ wynika, że F. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosła o unieważnienie patentu pt. "[...]" nr [...], udzielonego na rzecz strony skarżącej, wskazując jako podstawę swojego żądania art. 24, 25 ust. 1-3, art. 26 ust. 1 i art. 27 ustawy Prawo własności przemysłowej. Z art. 24 Prawa własności przemysłowej, który zawiera definicję patentu wynika, że jest on udzielany bez względu na dziedzinę techniki, na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania. Podstawowym z warunków udzielenia ochrony patentowej na wynalazek jest jego nowość. Stosownie do ust. 1 art. 25 Prawa własności przemysłowej wynalazek uważa się za nowy jeżeli nie jest on częścią stanu techniki. Natomiast przez stan techniki rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób (art. 25 ust. 2 Prawa własności przemysłowej). Zgodnie z art. 26 ust. 1 Prawa własności przemysłowej wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli wynalazek ten nie wynika dla znawcy w sposób oczywisty ze stanu techniki. Przy ocenie poziomu wynalazczego nie bierze się pod uwagę wynalazków i wzorów użytkowych zgłoszonych do ochrony w Urzędzie Patentowym, ale jeszcze nieujawnionych (art. 26 ust. 2 Prawa własności przemysłowej). Wynika z tego, że sposób badania zaistnienia przesłanki nowości i nieoczywistości jest inny, jeżeli chodzi o stan techniki brany pod uwagę przy ocenie spełnienia każdej z tych przesłanek. W niniejszej sprawie Urząd Patentowy RP uwzględnił wniosek F. sp. z o.o. z siedzibą w [...] i unieważnił sporny patent uznając, że nie spełnia on przede wszystkim przesłanki nieoczywistości. Bez pogłębionej analizy organ przyjął również, że nie spełniona została również przesłanka stosowalności, określona w art. 27 Prawa własności przemysłowej. Według oceny Sądu, organ przyjął niewłaściwą metodę badania patentowalności wynalazku. Przed oceną poziomu wynalazczego rozwiązania powinien bowiem w pierwszym rzędzie zbadać, czy wynalazek jest nowy. Gdyby zgłoszone rozwiązanie miało swój (taki sam) odpowiednik w stanie techniki, brak będzie cechy nowości wówczas analiza poziomu wynalazczego jest zbyteczna (patrz Prawo własności przemysłowej, Komentarz, C.H.Beck, Warszawa 2010, s. 179 jak również Prawo własności przemysłowej, wydanie II, Praca zbiorowa pod redakcją Urszuli Promińskiej, str. 61, 62). O ile przy badaniu nowości porównuje się zgłoszony wynalazek z poszczególnymi konkretnymi rozwiązaniem zawartymi w stanie techniki, a przedmiot zgłoszenia należy uznać za nowy, jeżeli różni się od znanych rozwiązań o tyle badanie nieoczywistości wymaga porównania przedmiotu zgłoszenia z całą zawartością stanu techniki. Mając na względzie powyższe rozważania Urząd Patentowy RP ponownie rozpatrując sprawę w pierwszym rzędzie uwzględniając materiały złożone przez wnioskodawcę zbada, czy wynalazek, na który udzielono patent spełniał przesłankę nowości tj. czy nie stanowi stanu techniki. Jeżeli rozwiązanie okaże się nowe zasadną będzie ocena, czy spełniona została przesłanka nieoczywistości. Z tych wszystkich względów skoro organ nie poczynił istotnych dla sprawy ustaleń naruszył swoim działaniem art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji stosownie do art. 145 § 1 pkt 1c) p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł w myśl art. 200 p.p.s.a. Z uwagi na dostrzeżone uchybienie ze strony organu zbędnym było na obecnym etapie rozważanie zarzutów skargi.