I OZ 607/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2018 r. sygn. akt VIII SA/Wa 167/18 w sprawie ze skargi E. O. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 14 marca 2018 r. sygn. akt VIII SA/Wa 167/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę E. O. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Sąd podał, że pismem z 8 lutego 2018 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody [...] z [...] października 2017 r. w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Decyzja będąca przedmiotem skargi, zawierająca pouczenie o terminie i sposobie wniesienia skargi, została prawidłowo doręczona skarżącej w dniu 20 listopada 2017 r. (I awizo – 6 listopada 2017 r., II awizo – 14 listopada 2017 r.). W tej sytuacji termin do wniesienia skargi upływał w dniu 20 grudnia 2017 r. Skarga z dnia 8 lutego 2018 r. (data nadania), została więc złożona z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności. Ponieważ skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia skargi, skargę należało odrzucić. Z postanowieniem tym nie zgodziła się skarżąca i złożyła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj.: art. 58 § 1 pkt 2 i art. 83 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej jako "P.p.s.a.") w związku z niewłaściwym zastosowaniem przepisów art. 39, 40, 42 K.p.a. oraz art. 44 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, polegającym na błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, domniemania zastępczego doręczenia przez organ zaskarżonej decyzji pełnomocnikowi skarżącej w dniu 20 grudnia 2017 r. (prawidłowo winno być 20 listopada 2017 r.) i uznaniu, że od tego momentu należy liczyć termin na wniesienie skargi, podczas, gdy skuteczne doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 18 stycznia 2018 r., a tym samym złożenie skargi w dniu 8 lutego 2018 r. skutkuje dochowaniem terminu. Brak było zatem podstaw do stwierdzenia, że skarga została wniesiona po terminie. Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o zwrocie kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że pełnomocnik skarżącej w datach określonych przez Sąd rzekomych prób doręczenia zaskarżonej decyzji, był w Kancelarii, a do jego siedziby nie miała miejsca żadna próba doręczenia. To samo dotyczy rzekomych prób doręczenia dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu; ten ostatni cały czas przebywa na terenie posesji bo mieszka w lokalu numer 35, a Kancelaria Pełnomocnika mieści się w lokalu numer 32. W aktach sprawy brak jakichkolwiek informacji dotyczących prób doręczenia innym osobom, o których mowa w art. 42 K.p.a. Jeżeli nie doszło do próby skutecznego doręczenia decyzji, o którym mówią art. 39, 40, 42 i 43 K.p.a., to nie można mówić, że doręczenie takie jest skuteczne, ergo decyzja nie weszła do obrotu prawnego, a tym samym nie płynie termin na jej zaskarżenie. Dalej wskazano, że skarżący nigdy nie otrzymał od operatora pocztowego informacji (w tym informacji powtórnej) o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej i możliwości jej odbioru z placówki w określonych terminach. Gdy tylko pełnomocnik dowiedział się (po rozmowie telefonicznej z pracownikiem organu z dnia 22 grudnia 2017 r.), że decyzja została przesłana na adres Kancelarii pełnomocnika, od razu złożył reklamację na Poczcie Polskiej z prośbą o wyjaśnienie, dlaczego nigdy nie dotarła do niego przesyłka, ani informacje na jej temat w postaci awiza. Poczta Polska udzieliła odpowiedzi na reklamację, z której wynika, że nie jest w stanie stwierdzić i wykluczyć, że w niniejszej sprawie doszło do uchybień, o których mówi pełnomocnik. Wobec powyższego pełnomocnik skarżącej wystąpił do organu o ponowne doręczenie zaskarżonej decyzji, co nastąpiło w dniu 18 stycznia 2018 r. W ocenie pełnomocnika od tego dnia rozpoczął bieg termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Tym samym skarga z dnia 8 lutego 2018 r. wniesiona została z zachowaniem terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 53 § 1 P.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. skargę wniesioną po upływie tego terminu Sąd odrzuca. Oceniając skuteczność doręczenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2017 r., dokonanego w trybie wynikającym z art. 44 K.p.a., uznać trzeba, że było ono prawidłowe. Z adnotacji operatora pocztowego umieszczonych na kopercie, w której przedmiotowa decyzja została pełnomocnikowi skarżącej przesłana, wynika, że przesyłka była dwukrotnie awizowana - pierwszy raz w dniu 6 listopada 2017 r. i drugi raz w dniu 14 listopada 2017 r. Upływ ostatniego dnia terminu, o którym mowa w art. 44 § 1 pkt 1 K.p.a., następował zatem w dniu 20 listopada 2017 r. i trafnie ten właśnie dzień Sąd I instancji uznał za dzień skutecznego doręczenia zaskarżonej decyzji. W takiej sytuacji ostatnim dniem do skutecznego wniesienia skargi był dzień 20 grudnia 2017 r. Mając na uwadze powyższe, jak również datę złożenia skargi, tj. 8 luty 2018 r., należy przyznać rację Sądowi I instancji co do tego, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia skargi. Odnosząc się do treści zażalenia i podniesionych w nim zarzutów wskazać trzeba, że zgodnie z art. 44 K.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 K.p.a.:1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). Jak podaje pełnomocnik skarżącej w zażaleniu, wystąpił on z reklamacją przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję, kwestionując prawidłowość jej doręczenia, a w szczególności fakt pozostawienia awiz w skrzynce oddawczej. Z odpowiedzi udzielonej przez Pocztę Polską wynika, że zgodnie z dokumentacją pocztową przesyłka została podwójnie awizowana w dniach podanych przez Sąd I instancji i w dniu 21 listopada 2017 r. przesyłka została zwrócona do nadawcy jako niepodjęta w terminie. Nie można zatem przyjąć, jak chce tego pełnomocnik, że zaskarżona decyzja nie została skutecznie doręczona pełnomocnikowi skarżącej w trybie doręczenia zastępczego. Jednakże z dalszych wyjaśnień Poczty wynika, że listonosz pod wskazanym przez pełnomocnika adresem zastaje osobę, która nie jest upoważniona do odbioru korespondencji i odmawia przyjmowania przesyłek adresowanych do pełnomocnika. Listonosz w związku z tym, pozostawia awiza. Z uwagi na niemożność ustalenia stanu faktycznego i zidentyfikowania wszystkich zdarzeń związanych z sygnalizowaną sytuacją, brak jest, w ocenie Poczty, przesłanek do jednoznacznego stwierdzenia, że obsługa dokonana była w sposób naruszający przepisy. Niemniej jednak z listonoszem przeprowadzono rozmowę dyscyplinującą i zobowiązano go do zwracania szczególnej uwagi na przesyłki doręczane pod wskazanym adresem. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przywołane okoliczności mogą sugerować, że istnieje prawdopodobieństwo, iż pomimo niewątpliwie dokonanych adnotacji na przesyłce pocztowej, zawierającej decyzję, że została ona awizowana z uwagi na brak adresata pod wskazanym adresem, nastąpić mogły pewne nieprawidłowości przy jej doręczaniu. Okoliczności te jednak nie mogą być skutecznie podnoszone w zażaleniu na postanowienie odrzucające skargę z powodu uchybienia terminu. W tej konkretnej sprawie argumentacja pełnomocnika skarżącej mogłaby być oceniona w postępowaniu o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Takiego wniosku pełnomocnik jednak dotychczas nie złożył. Należy zauważyć, że odrzucenie skargi nie czyni kwestii przywrócenia terminu do jej wniesienia bezprzedmiotową, albowiem ewentualne postanowienie sądu o przywróceniu terminu znosi skutki postanowienia o odrzuceniu skargi bez potrzeby uchylenia tego orzeczenia. Dodatkowo wyjaśnić też trzeba, że doręczenie pisma do rąk własnych adresata po dokonaniu doręczenia zastępczego nie czyni nieskutecznym doręczenia zastępczego (zob. wyrok NSA z 12 października 1999 r., V SA 1880/98, LEX nr 49422). Oznacza to w szczególności, że termin do dokonania czynności prawnej, np. termin do wniesienia skargi od decyzji, biegnie od dnia uznania pisma za doręczone w trybie doręczenia zastępczego. Podobne stanowisko, na gruncie postępowania cywilnego, zajął Sąd Najwyższy np. w postanowieniach z dnia 17 listopada 2016 r., IV CZ 69/16 i z dnia 23 września 2016 r., II CZ 79/16. Mając te wszystkie okoliczności na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.