I SA/Sz 364/18
WyrokWSA w Szczecinie2018-07-04
Skład orzekający: Joanna Wojciechowska, Jolanta Kwiecińska, Bolesław Stachura
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny prawidłowo wszczął postępowanie egzekucyjne pomimo błędnego doręczenia tytułów wykonawczych, a także czy tytuły wykonawcze spełniały wymogi formalne i czy istniał egzekwowany obowiązek?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego było prawidłowe, ponieważ nastąpiło ono z chwilą doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności dłużnikowi zajętej wierzytelności, co stanowi alternatywny warunek wszczęcia egzekucji zgodnie z art. 26 § 5 PPSA. Błędne doręczenie tytułów wykonawczych zobowiązanemu nie wpływa na legalność wszczęcia postępowania, pod warunkiem niezwłocznego doręczenia ich w późniejszym terminie. Sąd stwierdził również, że tytuły wykonawcze spełniały wymogi formalne określone w art. 27 PPSA, a egzekwowany obowiązek istniał i był wymagalny, opierając się na deklaracjach rozliczeniowych, a nie na nieostatecznej decyzji, która nie stanowiła podstawy wystawienia tytułów wykonawczych.Stan faktyczny
Spółka z o.o. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające uwzględnienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty dotyczyły m.in. niedoręczenia tytułów wykonawczych, nieistnienia egzekwowanego obowiązku, braku wymagalności oraz niespełnienia przez tytuły wykonawcze wymogów formalnych. Organy egzekucyjne i odwoławcze uznały zarzuty za nieuzasadnione, wskazując na prawidłowe wszczęcie egzekucji i zgodność tytułów wykonawczych z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym dniu 4 lipca 2018 r. sprawy ze skargi "M. " Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia 29 marca 2018 r. nr [...] [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z dnia 23 lutego 2018 r., znak [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec "[...]" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w siedzibą w S. (dalej: "Strona" lub "Spółką" lub "Skarżącą") na podstawie tytułów wykonawczych nr od [...] do TW [...] oraz od [...] do [...] z dnia 15 marca 2016 r., wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S..
Powyższe postanowienia wydane zostały w następującym stanie faktycznym.
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. (organ egzekucyjny) prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec Strony, na podstawie tytułów wykonawczych oznaczonych numerami od [...] do TW [...] oraz od [...] do [...] z dnia
15 marca 2016 r., wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział
w S. (wierzyciela), obejmujących należności z tytułu nieopłaconych składek
na ubezpieczenia społeczne za okres od [...] do [...], na ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...] do [...] oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za [...], za [...], za [...],
za okres od [...] do [...] oraz za okres od [...] do [...].
Odpisy ww. tytułów wykonawczych wraz z odpisami zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. z dnia 16 marca 2016 r. (zawiadomienia od nr [...] do nr [...]) wysłano za pośrednictwem placówki pocztowej do Strony, kierując korespondencję na adres siedziby Spółki. Jednocześnie zawiadomienia od nr [...] do nr [...] zostały wysłane do dłużnika zajętej wierzytelności, który to w dniu 22 marca 2016 r. odebrał ww. zawiadomienia.
Pismem z dnia 4 kwietnia 2016 r. Spółka wniosła zarzuty egzekucyjne,
w których podniosła m.in. niedoręczenie tytułów wykonawczych, nieistnienie egzekwowanego obowiązku oraz niespełnienia w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2017.1201 j.t. ze zm.; dalej: "u.p.e.a.").
Po ustaleniu faktu błędnego doręczenia, organ egzekucyjny, niezwłocznie,
tj. w dniu 11 kwietnia 2016 r. ponownie skierował do Strony przedmiotową korespondencję, która została skutecznie doręczona w dniu 29 kwietnia 2016 r. Wobec powyższego Strona pismem z dnia 9 maja 2016 r. wystosowała pismo stanowiące uzupełnienie zarzutów egzekucyjnych.
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2016 r., znak: [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów wskazując, że warunkiem koniecznym dla wszczęcia egzekucji administracyjnej jest, aby tytuły wykonawcze zostały finalnie, skutecznie doręczone zobowiązanemu.
Postanowienie z dnia 15 kwietnia 2016 r. Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. zaskarżył pełnomocnik zobowiązanej.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w S. postanowieniem z dnia 7 czerwca 2016 r., znak: [...], [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i stwierdził o braku podstaw do odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów.
W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, iż o ile nastąpiło wszczęcie egzekucji, to błędne doręczenie korespondencji zawierającej odpisy tytułów wykonawczych, nie pozbawiło zobowiązanej uprawnienia do uzyskania merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów. Dalej wskazał, że o ile popełnione błędy w doręczeniu, jakkolwiek wymagają wyjaśnienia, to nie mogą wywoływać wobec zobowiązanej negatywnych konsekwencji.
Organ egzekucyjny, po ponownej analizie materiału dowodowego
oraz obowiązującego stanu prawnego, kierując się wskazaniami zawartymi
w ww. postanowieniu organu odwoławczego, wydał postanowienie z dnia
23 lutego 2018 r. znak: [...], na mocy którego uznał
za nieuzasadnione zarzuty: nieistnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku, określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego
z orzeczenia, o którym mowy w art. 3 i 4 u.p.e.a. oraz niespełnienia w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. za nieuzasadnione.
W zażaleniu z dnia 5 marca 2018 r. na powyższe postanowienie Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia 23 lutego 2018 r., podtrzymując stanowisko wyrażone we wniesionych zarzutach.
W ocenie Strony doszło do naruszenia art. 32 u.p.e.a., gdyż organ egzekucyjny pozyskał w marcu 2016 r. środki z rachunku bankowego Spółki, przed prawidłowym doręczeniem tytułów wykonawczych, a więc przed skutecznym wszczęciem egzekucji, co powinno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Ponadto tytuły wykonawcze nie spełniają wymogów określonych w art. 27 § u.p.e.a. poprzez brak wskazania środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji świadczeń,
brak prawidłowej klauzuli organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji.
W ocenie Strony w tytule wykonawczym nie podano podstawy wymagalności obowiązku, a także obowiązek nie istnieje, gdyż Spółka w związku z wypłatą zasiłku chorobowego, a następnie macierzyńskiego i rodzicielskiego potrącała składki. Podniesiono także, że obecnie przed Sądem Okręgowym w S., [...], toczy się postępowanie dotyczące wymiaru składek ujętych w tytułach wykonawczych. Strona zwróciła uwagę także, że w związku z chorobą pracownika, a następnie urlopem macierzyńskim i rodzicielskim, ZUS wypłacał pracownikowi świadczenia, co skutkowało brakiem obowiązku płacenia składek. Wskazano również, że do tytułu wykonawczego nie dołączono dowodu doręczenia upomnienia ani nie podano podstawy braku tego obowiązku.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia
29 marca 2018 r. nr j.w. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy na wstępie nakreślił ramy prawne sprawy, a także wskazał na związanie stanowiskiem wierzyciela – Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i brak możliwości sprawdzenia merytorycznej zasadności stanowiska zajętego przez tego wierzyciela.
Organ odwoławczy następnie stwierdził, że należność ZUS była wymagalna
w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Odnośnie zarzutu nieistnienia obowiązku oraz jego określenia niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego
z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 u.p.e.a., wskazał, że podstawę wystawienia tytułów wykonawczych stanowiły zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia, których podstawy wymiaru wynikają z deklaracji rozliczeniowych, nie zaś z nieprawomocnej decyzji z dnia 16 grudnia 2015 r. nr [...] zmniejszającej podstawę wymiaru składek, co do której toczy się postępowanie odwoławcze przed Sądem Apelacyjnym.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po analizie kryteriów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a. uznał także, że tytuły wykonawcze
o nr od [...] do TW [...] oraz od [...]
do [...] z dnia 15 marca 2016 r. zostały sporządzone zgodnie
z wymaganiami określonymi w ww. przepisie. Stwierdzono również, że prawidłowe było wskazanie w ww. tytułach środków egzekucyjnych zawarte w pouczeniach.
Na powyższe rozstrzygnięcie organu odwoławczego Strona złożyła skargę
do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu Strona zarzuciła naruszenie:
1. przepisów postępowania tj. art. 32 u.p.e.a., co miało wpływ na wynik sprawy, poprzez prowadzenie egzekucji bez jej prawidłowego wszczęcia poprzez doręczenie tytułów wykonawczych;
2. przepisów postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy, poprzez prowadzenie egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych niespełniających wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a.;
3. wydanie orzeczenia w sytuacji trwającego postępowania, zainicjowanego wydaniem decyzji przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, przy czym na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stała się ostateczna, wobec prawomocnego oddalenia odwołania przez Sąd Apelacyjny w S. wyrokiem z dnia 13 marca 2018 r. w sprawie III AUa 40/17.
W uzasadnieniu zarzutów skargi Strona w zasadzie powieliła argumentację podnoszoną w zażaleniu z dnia 5 marca 2018 r.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie
do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Stosownie do art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych
we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia przeprowadzona
z uwzględnieniem powyższych reguł, doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ postanowienie to nie narusza prawa.
Materialnoprawną podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ww. ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji ("u.p.e.a.").
W myśl art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni
od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.
Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego
gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania
lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Podstawą zarzutu mogą być tylko okoliczności taksatywnie wymienione w art. 33 u.p.e.a.
Zgodnie z treścią przepisu art. 33 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
Ponieważ w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny był wierzycielem w sprawie nie znajdował zastosowania wymóg wyprzedzającego uzyskania stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów; podlegały one bezpośredniemu rozpatrzeniu przez organ egzekucyjny.
Wskazać także należy, że stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (art. 26 § 4). Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. (art. 26 § 5 u.p.e.a.).
Przepis powyższy stwarza alternatywę rozłączną i oznacza, że spełnienie jednego tylko warunku prowadzi do wszczęcia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2013 r. II FSK 1043/11, orzeczenie dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia są zarzuty wniesione przez Skarżącą dotyczące tytułów wykonawczych z dnia 15 marca 2016 r., które wskazują na: 1) nieistnienie obowiązku dochodzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych (art. 33 pkt 1 in fine); 2) brak wymagalności obowiązku (art. 33 pkt 2); 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) niespełnienie w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.
Powyższe zarzuty wyznaczają granice rozpoznawanej sprawy. Istota sporu sprowadzała się zatem do ustalenia, czy zasadnie organy uznały zarzuty wniesione przez Skarżącą na prowadzone postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione.
Na początek Sąd uznał, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowy i nie budził wątpliwości Sądu.
Rację ma organ egzekucyjny, w stanie faktycznym sprawy podkreślając,
iż w rozpatrywanej sprawie wierzyciel wystawił tytuły wykonawcze na podstawie złożonych deklaracji rozliczeniowych i następnie tytuły te zostały skutecznie skierowane do egzekucji administracyjnej.
Jak wynika z akt sprawy wierzyciel przed wystawieniem tytułów wykonawczych skierował do Spółki, zgodnie z wymogami art. 15 § 1 u.p.e.a. po upływie terminu do wykonania przez Skarżącą obowiązku, pisemne upomnienia, zawierające wezwania do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy wynika także, że upomnienia z dnia 19 lutego 2016 r. zostały prawidłowo doręczone Skarżącej w dniu 24 lutego 2016 r. (k. 11 akt egzekucyjnych). Następnie organ egzekucyjny, po zbadaniu dopuszczalności egzekucji skutecznie wszczął do majątku Skarżącej postępowanie egzekucyjne stosując środek egzekucyjny przewidziany przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. z wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Z akt sprawy wynika nadto, że zawiadomienia o zajęciu wierzytelności zostały doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 22 marca 2016 r. Z kolei odpisy tytułów wykonawczych z dnia 15 marca 2016 r. wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zostały wysłane do Spółki dwukrotnie w dniu 16 marca 2016 r. i w dniu 11 kwietnia 2016 r. na prawidłowy adres jej siedziby, i ostatecznie trafiły do Spółki w dniu 29 kwietnia 2016 r. (zwrotne potwierdzenia doręczenia w aktach egzekucyjnych k. 63). Pierwsze doręczenie tytułów wykonawczych, przesyłką nadaną w dniu 16 marca 2016 r. nie doszło do skutku z winy poczty, co zostało potwierdzone w pismach z dnia 30 czerwca 2016 r. i 5 lipca 2016 r. (akta egzekucyjne k. 144 - 148). W świetle powyższego, Sąd nie zgadza się z twierdzeniem Skarżącej, że nie doszło do skutecznego wszczęcia egzekucji. Nie ma także uzasadnionych podstaw, aby kwestionować skuteczność ostatecznego doręczenia Spółce tytułów wykonawczych.
Jak wyżej wskazano, zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji następuje w przypadku zaistnienia dwóch alternatywnych zdarzeń: doręczenia tytułów wykonawczych lub doręczenia zawiadomienia dłużnikowi zajętej wierzytelności o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego.
W niniejszej sprawie wszczęcie egzekucji, nastąpiło na podstawie art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a. - z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu – a więc nie ma w tym przypadku (dla skuteczności wszczęcia egzekucji) znaczenia wcześniejsze doręczenie Skarżącej tytułów wykonawczych. Na mocy art. 80 § 2 u.p.e.a. zajęcie jest skuteczne z chwilą zawiadomienia dłużnika zajętej wierzytelności (bank) o tym fakcie. Jednakże, jak wynika również z tych przepisów (art. 80 § 3) organ egzekucyjny jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 2 zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.
Także w nauce prawa (por. np. Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, red. R. Hauser, A. Skoczylas, Warszawa 2011, s. 188) podziela
się powyższy pogląd stwierdzając: "Wykładnia art. 32 oraz przywołanych powyżej szczegółowych regulacji prowadzi do wniosku, że brak doręczenia zobowiązanemu tego tytułu nie prowadzi do nieważności czynności egzekucyjnych. Jednakże w każdej takiej sytuacji należy niezwłocznie doręczyć zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego". Zatem brak doręczenia tytułów wykonawczych zobowiązanemu
nie stanowi wady podważającej legalność postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny powinien jednakże dopełnić swoich obowiązków i doręczyć odpisy przedmiotowych tytułów wykonawczych wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu
pod adres zamieszkania (czy siedziby) zobowiązanego, co z kolei spowoduje,
iż zobowiązanemu od momentu doręczenia tej korespondencji rozpoczną biec terminy do składania przysługujących środków zaskarżenia (zarzuty, skarga na czynność egzekucyjną).
W związku z powyższym Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego,
że fakt niewłaściwego (jak ustalił organ - z winy poczty) pierwotnego doręczenia odpisów tytułów wykonawczych i zawiadomienia o zajęciu Stronie, pozostaje
bez wpływu na kwestię prawidłowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego
i jednocześnie nie naruszyło uprawnień Skarżącej, wobec niezwłocznego dokonania tego doręczenia w dniu 29 kwietnia 2016 r. oraz merytorycznego rozpoznania
jej zarzutów egzekucyjnych z dnia 4 kwietnia 2016 r., uzupełnionych pismem z dnia 9 maja 2016 r.
W związku z powyższym za niezasadne należy uznać zarzuty skargi, które dotyczyły kwestii prawidłowości wszczęcia i przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec Spółki i naruszenia art. 32 u.p.e.a., skoro w aktach sprawy znajduje się kopia potwierdzenia doręczenia w dniu 22 marca 2016 r. dłużnikowi zajętej wierzytelności [...] SA.) zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego, a więc drugiego alternatywnego zdarzenia, z którym ustawa wiąże wszczęcie egzekucji administracyjnej.
Zdaniem Sądu, niezasadne są także zarzuty Skarżącej w zakresie nieistnienia obowiązku lub braku wymagalności tego obowiązku.
W świetle art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. pojęcie "nieistnienia obowiązku" oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, np. z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu
w drodze egzekucji, albo decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono bądź stwierdzono jej nieważność albo wygaśnięcie, względnie obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie. Tym samym Spółka jako zobowiązana, wnosząc zarzuty oparte na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (tak jak w sprawie), powinna przedstawić dowody potwierdzające,
że obowiązek nie istnieje, nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł
z powodu wykonania (okoliczność faktyczna) lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa (przedawnienie) lub czynności prawnych (uchylenie
lub stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku).
W ocenie Sądu, Skarżąca nie wykazała istnienia takich okoliczności.
Zauważyć należy, że stwierdzając bezzasadność ww. zarzutu organ egzekucyjny, szczegółowo wyjaśnił, że podstawą wystawienia przez wierzyciela tytułów wykonawczych z dnia 15 marca 2016 r. i zarazem podstawą egzekwowanego obowiązku było nieopłacenie należności przez Spółkę w ustawowym terminie opłacania składek (tj. do 15 dnia następnego miesiąca) na ubezpieczenie społeczne za okres od [...] do [...], na ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...] do [...] oraz na FPiFGŚP za [...], [...], [...], od [...] do [...], od [...] do [...], a więc za złożone przez Spółkę deklaracje rozliczeniowe za ww. okresy. Słusznie więc akcentowały organy, odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku, że zobowiązania z tytułu składek nie zostały określone Spółce w decyzjach Zakładu.
Nie można więc mówić o nieistnieniu obowiązku egzekwowanego
w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym na podstawie ww. tytułów wykonawczych.
Nie ulega wątpliwości także, że ww. należności ZUS, których podstawą były deklaracje rozliczeniowe na poszczególne miesiące 2011 r., 2012 r., 2013 r., 2014 r., 2015 r., 2016 r. były wymagalne w chwili wszczęcia postępowania egzekucyjnego
(tj. na dzień 22 marca 2016 r.), skoro w tym momencie upłynęły już, stosownie
do przepisów prawa (art. 47 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), terminy płatności składek za dany miesiąc. Słusznie wskazał organ egzekucyjny,
że ostatnia dochodzona w postępowaniu składka za [...] stała się wymagalna
16 lutego 2016 r.
W konsekwencji, jeżeli na dzień wszczęcia egzekucji, ale i wydania zaskarżonych rozstrzygnięć, obowiązek był wymagalny, nie wygasł - istnieje nadal
nie można mówić, jak chce Skarżąca, że nie ma podstaw do prowadzenia postępowania egzekucyjnego i należało je umorzyć.
W związku z powyższym, Sąd za zasadne uznał także rozstrzygnięcie organów w zakresie kolejnego zarzutu określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 u.p.e.a., a więc powoływania się na wydanie nieostatecznej decyzji nr [...] z dnia 16 grudnia 2015 r. zmniejszającej w stosunku do złożonych deklaracji rozliczeniowych, podstawę wymiaru składek wobec pracownika Spółki za okres od lutego 2014 r. do maja 2014 r. Wskazać w tym zakresie należy przede wszystkim, że Sąd ocenia legalność zaskarżonych aktów administracyjnych na dzień ich wydania. Przedmiotem kontroli Sądu pozostawała zatem wyłącznie prawidłowość prowadzonej egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 15 marca 2016 r., dotyczących poszczególnych miesięcy okresu od 2012 r. do 2016 r., oceniana w postanowieniu organu egzekucyjnego w sprawie zarzutów z dnia 23 lutego 2018 r. oraz
w postanowieniu organu nadzoru z dnia 29 marca 2018 r. Pomimo zatem, że w chwili orzekania przez tut. Sąd, postępowanie, na które powołuje się Skarżąca, zakończyło
się wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 13 marca 2018 r., sygn. akt III AUa 40/17,
to – po pierwsze, dotyczy ono decyzji, która nie była podstawą wystawienia tytułów wykonawczych z dnia 15 marca 2016 r., egzekwowanych w kontrolowanym obecnie postępowaniu egzekucyjnym, a zatem – jak słusznie zauważył organ odwoławczy - pozostaje ono bez wpływu na niniejsze postępowanie jak i sądową kontrolę zaskarżonego postanowienia. Po drugie, o ile ewentualne uchylenie decyzji
w postępowaniu kasacyjnym w sądzie powszechnym (ww. wyrokiem oddalono apelację) w przedmiocie ustalenia wysokości podstawy wymiaru składek
na ubezpieczenie społeczne pracownika Skarżącej za okres od lutego 2014 r. do maja 2014 r., będzie miało znaczenie dla obowiązków Skarżącej, objętych tytułami wykonawczymi z dnia 15 marca 2016 r. za poszczególne miesiące okresu od 2012 r.
do 2016 r., egzekwowanych w kontrolowanym postępowaniu egzekucyjnym,
to okoliczność ta będzie stanowić w przyszłości przesłankę do skorygowania rozliczenia i ewentualnego kwestionowania treści obowiązku w odrębnym postępowaniu administracyjnym. Badanie zatem podnoszonych przez Skarżącą okoliczności (odnośnie zmniejszenia pracownikowi podstawy wymiaru składek za wym. okres) na etapie poddanego kontroli Sądu postępowania egzekucyjnego jest nieuzasadnione. Wobec powyższego zarzut określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z ww. orzeczenia nie zasługiwał na uwzględnienie.
Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.
Wskazać należy, że elementy składowe tytułu wykonawczego określone zostały
w treści przywołanego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia art. 27 § 1 u.p.e.a. Na mocy tego przepisu tytuł wykonawczy zawiera: 1. oznaczenie wierzyciela;
2. wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także określenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adresu, jeżeli wierzyciel posiada taką informację; 3. treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawna tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz rodzaju i stawki tych odsetek; 4. wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń; 5. wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej; 6. wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej; 7. datę wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela; 8. pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu; 9. pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego; 10. klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej; 11. wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych; 12. datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku.
Biorąc pod uwagę powyższe, badając kwestionowane tytuły wykonawcze, zdaniem Sądu, nie ulega wątpliwości, że są one zgodne ze wzorem określonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2014 r. poz. 650), a więc sporne tytuły wykonawcze, jak stanowi o tym art. 26 § 1 u.p.e.a., sporządzone zostały według ustalonego wzoru, a jeszcze ściślej rzecz ujmując, na wzorze, obowiązującym w dacie jego wystawienia.
Sąd po przeprowadzeniu szczegółowej analizy treści przesłanych Skarżącej tytułów wykonawczych stwierdził nadto, że zawierają one wszystkie wskazane w zacytowanym art. 27 u.p.e.a., elementy.
W tytułach tych, w części A prawidłowo oznaczono dane identyfikacyjne Strony jako zobowiązanej, poprzez podanie nazwy, adresu siedziby, nr NIP i REGON. Zdaniem Sądu, powyższe dane są wystarczające do ustalenia osoby zobowiązanego. W części E tytułu wykonawczego podano rodzaje należności z powołaniem odpowiednich przepisów (składka na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych), a także podstawę prawną nałożonych na skarżącą należności pieniężnych (deklaracja złożona przez płatnika), a w polu 9 datę doręczenia Skarżącej upomnienia (24 lutego 2016 r.). Podano również kwoty należności, daty w których powstały należności pieniężne, daty od której naliczane są odsetki za zwłokę. Nadto, w części G każdego tytułu wykonawczego znajduje się klauzula wykonalności opatrzona datą nadania (pole 2) oraz pieczęcią organu egzekucyjnego wskazującą na imię i nazwisko, stanowisko służbowe oraz podpis osoby upoważnionej do działania w imieniu organu. Mianowicie w części G każdego tytułu zamieszczone zostało sformułowanie "na podstawie art. 27 § 1 pkt 10 ustawy kieruję tytuł wykonawczy do egzekucji administracyjnej". W polu 2 wskazana została data nadania klauzuli – 16 marca 2016 r. Trudno zatem w tym względzie podzielić argumentację Skarżącej, co do braku nadania klauzuli.
Ponadto, tytułu wykonawcze zawierają pouczenia wskazujące na środki egzekucyjne stosowane w egzekucji administracyjnej. Sąd podziela stanowisko,
że na etapie sporządzenia tytułu wykonawczego wskazanie konkretnego środka egzekucyjnego, który będzie miał zastosowane w sprawie nie jest wymagane.
W związku z powyższym, w ocenie Sądu, kwestionowane przez Skarżącą tytuły wykonawcze wystawione zostały w sposób prawidłowy, zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym i nie zawierały braków formalnych, które uniemożliwiałyby przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego.
Reasumując Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło