IV SA/Gl 15/18

WyrokWSA w Gliwicach2018-07-04

Skład orzekający: Renata Siudyka, Marzanna Sałuda, Edyta Żarkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy negatywna relacja rodzinna, w tym znęcanie się nad członkiem rodziny, może stanowić uzasadnioną okoliczność do zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że negatywna relacja rodzinna, udokumentowana orzeczeniem sądu skazującym ojca strony za znęcanie się nad matką, stanowi szczególnie uzasadnioną okoliczność w rozumieniu art. 64 ustawy o pomocy społecznej, która powinna być uwzględniona przy rozpatrywaniu wniosku o zwolnienie z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Organy administracji błędnie zinterpretowały przepis, pomijając tę istotną przesłankę, co skutkowało naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego.
Stan faktyczny
Strona skarżąca zwróciła się o zwolnienie z opłaty za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej, uzasadniając wniosek trudną sytuacją rodzinną i negatywną relacją z ojcem, który znęcał się nad matką. Organy administracji odmówiły zwolnienia, uznając sytuację materialną skarżącej za wystarczającą do ponoszenia opłaty i nie znajdując podstaw w przepisach ustawy o pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej i zasądzono od Kolegium na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2018 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku - Białej po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej po rozpatrzeniu odwołania A. B. –F., od decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...]r, nr [...] w zakresie odmowy częściowego oraz całkowitego zwolnienia z opłaty za pobyt ojca J. B. w Domu Pomocy Społecznej w C. od dnia 06.05.2016r w wysokości: a) 1.469,21 zł za okres 06-31.V.2016r; b) 1751,75zł miesięcznie od VI.2016r do 10.2016r; c) 1.897,82zł miesięcznie od XI.2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji Stan sprawy jest następujący; A. B. –F. dalej strona, skarżąca zwróciła się do organu I instancji o zwolnienie jej w całości z opłat za pobyt jej ojca, pana J. B., w DPS w C., co uzasadniła wysokimi kosztami miesięcznymi utrzymania rodziny jak też charakterem łączącej ją z ojcem negatywnej relacji. Decyzją z dnia [...]r. organ I instancji odmówił skarżącej całkowitego oraz częściowego zwolnienia jej z opłat za pobyt jej ojca J. B., w DPS w C., nie znajdując podstaw do przychylenia się do wniosku. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż w jego opinii miesięczne dochody skarżącej są wystarczające, by obciążyć ją w całości rzeczoną opłatą, i to zarówno w przypadku wliczenia do nich 1/12 sumy kredytu, a następnie 1/12 środków uzyskanych ze sprzedaży mieszkania przy ul. [...] w K., jak i bez uwzględnienia w/w środków. Nie zgadzając się z decyzją organu I instancji, skarżąca złożyła odwołanie gdzie organowi postawiła zarzuty naruszenia art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w tym czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia całego materiału dowodowego, poprzez całkowite pominięcie w procesie podejmowania zaskarżonej decyzji dotychczasowych relacji pomiędzy skarżącą oraz panem J. B., a w szczególności stopnia cierpień, których Strona doznała z jego strony. Ponadto zgłosiła naruszenie przepisu art. 80 Kpa w zw. z art. 107§ 1 i 3 Kpa poprzez dokonanie nielogicznych i sprzecznych z doświadczeniem życiowym ustaleń, tj. w szczególności poprzez błędne uznanie, że wysokość dochodów uzyskiwanych przez rodzinę Strony jest wystarczająca, by obciążyć ją kosztami współfinansowania pobytu pana J. B. w DPS w C. w pełnej wysokości, podczas gdy opłata stanowić będzie dla Strony i jej rodziny znaczące obciążenie, uzasadniające zwolnienie jej z obowiązku ponoszenia przedmiotowej opłaty. W treści odwołania wskazała na krzywdy jakich doznała wspólnie z matką i siostrami ze strony ojca, w tym znęcanie się nad matką, przez kilkukrotne pobicie, wywoływanie awantur, wyzywanie słowami wulgarnymi, złośliwe ukrywanie przedmiotów osobistych, dręczenie jej poprzez pomawianie ją o czyny zniesławiające, wskutek czego został skazany na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Działanie to stanowiło jeden z pierwszych objawów schizofrenii na jaką zapadł ojciec Skarżącej, co w konsekwencji doprowadziło do rozwodu rodziców. Biorąc pod uwagę treść odwołania, w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego SKO w Bielsku-Białej zleciło ustalenie, czy w związku z sytuacją rodzinną zostało wydane rozstrzygnięcie w zakresie zarządzeń opiekuńczych (np. o pozbawieniu pana J. B. władzy rodzicielskiej, ponadto czy ewentualnie Strona występowała o uchylenie obowiązku alimentacyjnego względem ojca. SKO w Bielsku-Białej sporna decyzją nie uwzględniło odwołania. Wskazało, iż zgodnie z art. 64 ustawy o pomocy społecznej - dalej ustawa (Dz.U z 2017r. Poz. 1769 t.j.). osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić, na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty, w szczególności jeżeli: 1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce; 2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych; 3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia; 4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko , przy czym sformułowanie "można" oznacza, że udzielenie ulgi w formie zwolnienia odbywa się na zasadzie uznania administracyjnego co oznacza iż po przeprowadzeniu właściwie postępowania administracyjnego organ ma możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego dla strony rozstrzygnięcia, nawet spełnienie przesłanek określonych w art. 64 ustawy nie gwarantuje bowiem przyznania zwolnienia. Organ podniósł, że ustawodawca jedynie przykładowo wymienia sytuacje uprawniające do zwolnień. Wskazał też na treść art. 64a ustawy zgodnie z którym stanowi, osobę zobowiązaną do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej zwalnia się całkowicie z tej opłaty na jej wniosek pod warunkiem, iż przedstawi prawomocne orzeczenie sądu o pozbawieniu rodzica władzy rodzicielskiej nad tą osobą i oświadczy, że władza rodzicielska nie została przywrócona. Podniósł, że w przypadku, gdy dochody świadczeniobiorcy nie pokrywają w całości kosztów jego pobytu, w dalszej kolejności zobowiązani są jego małżonek, zstępni oraz wstępni jeżeli ich dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium i w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (art.61 ust.1, ust.2 pkt. 1-2). Wskazał iż analiza sytuacji materialno-bytowej została dokonana na podstawie wywiadów środowiskowych z dnia 15.05.2016r i 04.11.2016r. złożonych oświadczeń z których wynika że Strona mieszka i gospodaruje wspólnie z mężem i dwójką dzieci, oboje z mężem posiadają źródło dochodów. Z wywiadu środowiskowego z dnia 15.05.2016r, wynika, że Strona wraz z mężem posiadają 3 lokale mieszkalne w K.: przy ul. [...] (w którym zamieszkują), przy ul. [...] i ul. [...] (wynajmowane) a dochód w marcu 2016r dochód wyliczony w oparciu o definicję dochodu uregulowaną w ustawie o pomocy społecznej wyniósł łącznie 39.937,99zł. Na kwotę tą złożyły się: 3179,83zł -wynagrodzenie z pracy Strony, 2424,83 zł tj. 1/12 dochodu z działalności gospodarczej męża, dochód z wynajmu lokalu mieszkalnego przy ul. [...], oraz 1700 zł z wynajmu mieszkania przy ul. [...], i 1/12 część kredytu uzyskanego na zakup mieszkania przy ul [...] udzielonego w październiku 2015r w wysokości 376000zł). Z kolei wydatki w miesiącu marcu 2016r. wyniosły łącznie 3.654,04zł (w tym czynsz, energia elektryczna, Internet, rata kredytu za lokal przy ul. [...], rata kredytu za lokal przy ul. [...], opłata za treningi piłkarskie syna, za obiady, opłata za czesne, za szkołę muzyczną córki, wypożyczenie instrumentu, opłata za przedszkole i wyżywienie. Dodatkowo oprócz powyższych wydatków rodzina ponosi jeszcze inne koszty, które nie są wydatkami comiesięcznymi, w tym związane z zakupem odzieży, wydatkami na leki, opieką lekarską, dentystyczną, zajęciami dodatkowymi dla dzieci, warsztatami, dostępem do kina, czy teatru, komitet rodzicielski płatny we wrześniu, wpisowe do szkoły syna na rok szkolny 2016/2017, utrzymanie 2 kotek (łącznie 1.250zł). W miesiącu marcu 2016r, dochód rodziny z pominięciem w wyliczeniu kwoty kredytu na zakup mieszkania przy ul. [...] wyniósł 8604,66zł, a po odliczeniu wydatków w wysokości 3.654,04zł, pozostała do dyspozycji kwota 4950,62zł. W październiku 2016r. lokal mieszkalny przy ul. [...] w K. został sprzedany, co spowodowało konieczność weryfikacji dochodu Strony z pominięciem kwoty wynajmu za ten lokal i jednocześnie z uwzględnieniem w wyliczeniu 1/12 części z kwoty uzyskanej ze sprzedaży mieszkania przy ul. [...] w wysokości 373000zł, (doliczanej od października 2016r do września 2017r w myśl art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej). Ponadto we wrześniu zakończyło się naliczanie 1/12 części kwoty kredytu ujętego w dochodzie rodziny za miesiąc marzec 2016r, stąd w dochodzie za październik 2016r składnik ten został pominięty. W wyniku ponownej weryfikacji dochód rodziny wyniósł 39.041,33zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 9.760,33zł. Z kolei kryterium dochodowe ustalone w myśl art.8 ust.1 pkt.2 w związku z art. 61 ust.2 pkt.2 lit. b ustawy w przypadku 4 osobowej rodziny wynosi 6168zł (tj.514zł (kryterium dochodowe) x 300% =1542z ł x 4 osoby=6168zł. Skoro dochód rodziny przekroczył kryterium 300%, zdaniem organu Strona jest osobą zobowiązaną do ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w DPS. Dalej organ podał iż sytuacja dochodowa i majątkowa rodziny Strony pozwala, na ponoszenie wszystkich swoich wydatków i jednocześnie współfinansowanie pobytu ojca w Domu Pomocy Społecznej, dlatego zwolnienie z ponoszenia odpłatności jest w przedmiotowej sprawie nieuzasadnione. Z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, by Strona lub jej mąż wnosili opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce; lub by występowała długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych. Ponadto nie występuje przypadek, by małżonkowie utrzymywali się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia, Strona nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko, z akt nie wynika także, by Strona była w ciąży. Zdaniem SKO nie występuje żadna z okoliczności uregulowanych w art. 64 ustawy ani żadna inna szczególna okoliczność uzasadniająca udzielenie ulgi w formie zwolnienia z odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. Organ II instancji podniósł iż w myśl art. 2 ust.1 cyt. ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna nie może stanowić generalnego środka bezwzględnej pomocy, może znaleźć zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy osoba, czy rodzina, nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb na tyle, by żyć w warunkach odpowiadających godności człowieka. Organ podkreślił iż zwolnienie z obowiązku odpłatności ma charakter wyjątku. Odnosząc się do okoliczności związanych z relacją strony z ojcem spowodowaną jego psychicznym i fizycznym znęcaniem nad członkami rodziny Kolegium wskazało, iż na te okoliczność przeprowadziło stosowne postępowanie celem zbadania istnienia przesłanek uregulowanych w art. 64a ustawy, w wyniku którego uzyskano dodatkowy materiał dowodowy w postaci wyroku Sądu Wojewódzkiego w B. z dnia [...]r (Sygn. akt [...]), na mocy którego małżeństwo rodziców Strony zostało rozwiązane z wyłącznej winy pozwanego J. B., gdzie Sąd orzekł, że wykonywanie władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi zostało powierzone matce B. B., a J. B. miał prawo kontaktowania się z dziećmi w 2 i 4 sobotę miesiąca w miejscu uzgodnionym z matką dzieci. Na strony postępowania nałożono obowiązek wychowania i utrzymania małoletnich dzieci gdzie J. B. został zobowiązany do regulowania alimentów . Kolegium podkreśliło, iż ojciec strony nie został pozbawiony władzy rodzicielskiej. Dodano, że z uzupełnienia materiału dowodowego wynika, że Strona nigdy nie występowała o uchylenie obowiązku alimentacyjnego wobec swojego ojca, gdyż wcześniej nie była zobowiązana do łożenia na jego utrzymanie. Przez długi czas ojciec był samowystarczalny pod względem finansowym, posiadając dochody z pracy, na późniejszym etapie z renty, a obecnie z tytułu emerytury. Konieczność taka pojawiła się dopiero na etapie umieszczenia ojca w DPS w C. W oparciu o powyższe w ocenie Kolegium warunek uregulowany w art. 64a ustawy o pomocy społecznej, uprawniający do zastosowania zwolnienia całkowitego z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej nie został spełniony. Podsumowując, w ocenie Kolegium Strona nie wykazała dostatecznych przesłanek mogących skutkować zwolnieniem jej od nałożonego z mocy ustawy obowiązku ponoszenia płatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. W skardze do WSA w Gliwicach organowi II instancji postawiono zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa poprzez to iż organ I Instancji nie przeanalizował i nie odniósł się w sposób wyczerpujący do przedstawionych przez Skarżącą argumentów i dowodów w zakresie, w jakim wskazywały one, że Skarżąca doznała ze strony swego ojca szeregu krzywd, a zajmujący się sprawą jej ojca aparat sądowo-administracyjny przez lata wykazywały się daleko idącą opieszałość w działaniu, którego to uchybienia Organ II Instancji nie usunął; tymczasem opisane wyżej okoliczności uzasadniają zwolnienie Skarżącej z ponoszenia przedmiotowych opłat na podstawie art. 64 pkt 2) ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej. Podniesiono iż organ I Instancji nie wskazał jakimi przesłankami kierował się odmawiając Skarżącej również częściowego zwolnienia jej z obowiązku ponoszenia opłat za pobyt jej ojca J. B. w DPS w C., zatem w omawianym zakresie nie dokonał on wszechstronnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, którego to uchybienia Organ II Instancji nie usunął podczas gdy towarzyszące sprawie okoliczności wskazują, że tak sytuacja materialna jak i rodzinna Skarżącej przemawiają za zwolnieniem jej z obowiązku ponoszenia przedmiotowych opłat przynajmniej w części. Kolegium wniosło w odpowiedzi na skargę o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kierując się wskazanym kryterium legalności, sądy administracyjne dokonują zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej w skrócie jako: "p.p.s.a."). Z kolei, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, co oznacza, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według powyższego kryterium uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż akt ten nie odpowiada prawu. Wskazać należy, że zgodnie z art. 64 ustawy o pomocy społecznej osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu społecznej można zwolnić, na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty, w szczególności jeżeli: 1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce; 2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych; 3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia; 4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko. Powyższy przepis jest podstawą wykonywania przez właściwe w sprawie organy kompetencji uznaniowej, której istota polega na tym, że organ administracji publicznej zachowuje w granicach wyznaczonych przez przepisy prawa oraz cel upoważnienia ustawowego swobodę w zakresie wyboru sposobu zachowania kompetencyjnego, rodzaju podejmowanego rozstrzygnięcia lub wariantu następstw prawnych określonych w dyspozycji konkretyzowanej normy. O ile więc kompetentny organ zachowuje zewnętrzne (ustawowe) i wewnętrzne (celowe) granice uznania administracyjnego, o tyle sąd administracyjny nie jest uprawniony do ingerencji w wybór dokonany przez organ administracji publicznej. Swoboda decyzyjna organów w sprawie, o której mowa w art. 64 ustawy o pomocy społecznej jest jednak, związana nie tylko z orzekaniem w warunkach uznania administracyjnego, lecz także z upoważnieniem do swobodnej oceny stanu faktycznego sprawy w zakresie sytuacji osobistej, majątkowej, dochodowej, rodzinnej, innej osoby wnoszącej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej i ubiegającej się o całkowite lub częściowe zwolnienie od obowiązku ponoszenia tej opłaty. Organ orzekający w tej sprawie jest wprawdzie zobowiązany do poddania sytuacji podmiotu wnioskującego, w świetle przesłanek określonych w punktach 1-4 art. 64 ustawy o pomocy społecznej, jednak organ ten może uwzględnić także inne okoliczności niż wskazane w przepisie, uznając je za szczególnie uzasadnione. Zdaniem Sądu swoboda organu w tym zakresie jest szeroka, jednak nie może ona abstrahować od okoliczności, które wskazał sam ustawodawca w punktach od 1 do 4. Muszą być to zatem okoliczności szczególnie uzasadnione i związane z wyjątkową lub trudną sytuacją podmiotu ubiegającego się o zwolnienie. Okoliczności te powinny ponadto być związane z sytuacją rodzinną (pkt 1-3), osobistą (pkt 2 lub 4) lub majątkowo-dochodową (pkt 2 lub 3) osoby ubiegającej się o zwolnienie lub członka jej rodziny. Zaistnienie sytuacji rodzinnej udokumentowanej orzeczeniem Sądu Wojewódzkiego Wydziału Karnego skazującego ojca strony za przestępstwo polegające na psychicznym i fizycznym znęcaniu się nad członkiem rodziny – matki i dorastanie strony w wieku młodzieńczym w takim domu rodzinnym stanowi po myśli art. 64 ustawy o pomocy społecznej o występowaniu uzasadnionej okoliczności warunkującej możliwość zwolnienia z opłaty za pobyt tego członka rodziny w domu pomocy społecznej. Jest to bowiem niewątpliwie okoliczność szczególna i związana z sytuacją rodzinną podmiotu ubiegającego się o zwolnienie. Uwaga ta jest o tyle istotna, iż jakkolwiek w sprawie o częściowe lub całkowite zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej właściwe organy dysponują swobodą decyzyjną, której zakresem są objęte ocena prawna stanu faktycznego sprawy oraz wybór rodzaju rozstrzygnięcia sprawy (decyzja pozytywna albo decyzja negatywna) , nie mniej jednak są obowiązane w sposób wyczerpujący rozważyć czy w danej sprawie nie zaistniały tego rodzaju szczególnie uzasadnione okoliczności warunkujące możliwość zwolnienia z opłata . Zdaniem Sądu organy orzekając odmownie w przedmiocie wniosku strony skarżącej o zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt jej ojca w domu pomocy społecznej, naruszyły przepisy prawa materialnego będącego podstawą wydania kwestionowanej decyzji art. 64 ustawy o pomocy poprzez błędną jego wykładnię polegająca na pominięciu przy rozstrzyganiu sprawy istnienia w niej szczególnie uzasadnionej okoliczności wynikającej z powołanego w/w orzeczenia Sądu Karnego co do popełnienia przez ojca strony przestępstwa polegające na psychicznym i fizycznym znęcaniu się nad członkiem rodziny – matki. To zaś z kolei oznacza, iż w ramach oceny zaistniałego stanu faktycznego poprzez brzmienie tej normy prawnej nie dokonały wszechstronnej i wnikliwej oceny zebranego w sprawie materiału bowiem nie można uznać, by organy orzekające w sprawie nie kwalifikując sytuacji strony skarżącej jako uzasadnionej na gruncie art. 64 ustawy o pomocy społecznej nie naruszyły przy tym granic swobodnej oceny prawnej stanu faktycznego, nie rozważyły bowiem wszystkich istotnych, w tym podnoszonych przez samą stronę skarżącą w toku postępowania okoliczności związanych z jej sytuacją rodzinną i osobistą z lat ubiegłych. W tej sytuacji, gdy w świetle przesłanek, o których mowa w punktach 1-4 art. 64 ustawy o pomocy społecznej, organy nie poddały wszechstronnej i wnikliwej ocenie całokształtu sytuacji rodzinnej i osobistej strony skarżącej, przedwcześnie przyjęły, że na tle ustalonego stanu faktycznego w sprawie nie zaistniały szczególnie uzasadnione okoliczności, które mogły stać się podstawą zwolnienia w całości lub w części z obowiązku ponoszenia kosztów pobytu w domu pomocy społecznej ojca strony skarżącej. W tej sytuacji w ocenie Sądu granice uznania administracyjnego na gruncie przedmiotowej sprawy nie zostały zachowane, a organy nie zachowały ustawowych oraz celowych granic uznania, gdyż nie wzięły pod uwagę wszystkich istotnych przesłanek normatywnych wykonywania kompetencji do rozstrzygnięcia co do istoty sprawy dotyczącej przyznania ulgi w postaci zwolnienia z ustawowego obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej członka rodziny. W tym stanie rzeczy uznając, że w sprawie organ dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 64 ustawy o pomocy społecznej gdyż nie rozważył w sposób odpowiadających wymogom postępowania administracyjnego wskazanych powyżej istotnych okoliczności sprawy na jej tle, nie dał temu wyrazu w treści spornej decyzji co z kolei skutkowało naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego zawartych w art. 107 § 3, jak i naruszył art. 77 i art. 80 co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy uchylono zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło