I SA/Wa 738/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska WSA Magdalena Durzyńska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2012 r. J. B. (dalej jako skarżący) wniósł o wydanie w odniesieniu do budynku oficyny położonej w W. przy ul. [...] dawny zbiór hipoteczny [...] zaświadczenia w oparciu o § 1 pkt 5 i 6 zarządzenia Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2008r. nr [...] w sprawie przekazywania właścicielom w posiadanie budynków stanowiących w myśl art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (dalej jako dekret) odrębne od gruntu nieruchomości, a administrowanych dotychczas przez jednostki organizacyjne W. Prezydent W. odmówił wydania ww zaświadczenia. Zaskarżonym do tut. Sądu postanowieniem [...] z [...] lutego 2018 r Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako organ/SKO) działając na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 17 pkt 1 kpa oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1659 ze zm.), i art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchyliło ww odmowne postanowienie nr [...] Prezydenta W. z dnia [...] marca 2014r. i umorzyło postępowanie w sprawie wskazując w uzasadnieniu, iż wskazane we wniosku i jednocześnie stanowiące podstawę wydania tego rodzaju zaświadczenia zarządzenie Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2008r. nr [...] (jw.) zostało uchylone zarządzeniem nr [...] Prezydenta W. z dnia [...] września 2016 r., znak: [...]. W konsekwencji organ przyjął, iż z dniem [...] września 2016 r. odpadła podstawa prawna orzekania w niniejszej sprawie, w wyniku czego postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Skarżący zaskarżył postanowienie SKO w części dotyczącej umorzenia postępowania z uwagi na uchylenie zarządzenia Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r., wskazując, że zaświadczenie może być wydane w oparciu o art. 217 § 1 kpa. Organowi zarzucił błędną ocenę stanu faktycznego i prawnego sprawy poprzez uznanie, że uchylenie zarządzenia Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. uniemożliwia wydanie zaświadczenia, w tym naruszenie: 1. art. 7 kpa poprzez błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego skutkujące uznaniem, że brak jest podstaw do wydania zaświadczenia o własności budynku oficyny położonego przy ul. [...] w W., hip. [...], dla której jest prowadzona księga wieczysta [...]; 2. art. 8 § 1 kpa poprzez naruszenie zaufania strony do władzy publicznej z uwagi na zaniechanie stosowania zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania; 3. art. 8 § 2 kpa poprzez odstąpienie bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym; 4. art. 9 kpa poprzez zaniechanie obowiązku należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz zaniechanie czuwania nad tym, aby strona uczestnicząca w postępowaniu nie poniosła szkody i w tym celu udzielanie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek; 5. art. 5 w zw. z art. 7 dekretu poprzez błędną wykładnię przepisów skutkującą umorzeniem postępowania w sprawie wydania zaświadczenia w sytuacji, gdy strona spełnia warunki określone wskazanymi przepisami; 6. art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 217 § 1 kpa poprzez umorzenie postępowania w sprawie wydania zaświadczenia mimo żądania osoby uprawnionej oraz mimo, że postępowanie nie może być uznane za bezprzedmiotowe z racji obowiązywania art. 5 dekretu. Skarżący zarzucił też organowi przewlekłe prowadzenie postępowania, i uzał że w jego wyniku doszło do uchylenia przepisów, stanowiących wcześniej podstawę żądania. W oparciu o art. 145a § 1 ppsa wniósł o uchylenie postanowienia SKO i zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie zaświadczenia, że: 1. budynek spełnia warunki określone w art. 5 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, 2. właścicielem jest, z uwagi na przeprowadzony w dniu [...] marca 2015 r., za Rep. [...], dział spadku, J. B., 3. spadkodawcom właścicieli, to jest W. i A. D. przysługiwał udział w nieruchomości wynoszący 100 %. Skarga zawiera obszerne uzasadnienie. Podano w nim m.in., iż nieruchomość [...] [...], zabudowana budynkiem frontowym oraz budynkiem oficyny, które nie zostały zniszczone w wyniku działań wojennych została objęta przepisami dekretu a jej właściciele – W. i A. małż. D. złożyli w terminie przepisanym prawem, wniosek o oddanie gruntu we własność czasową, co implikowało zachowanie prawa własności budynków znajdujących się na gruncie. Jednak w związku z odmownym orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lutego 1952 r. [...], budynki przeszły na własność Skarbu Państwa. Skarżący wskazał, że w latach 1955 -1956 zostały zawarte cztery umowy przelewu praw do odszkodowania w związku z negatywnym orzeczeniem dekretowym w tym umowa z [...] września 1956 r. pomiędzy D. B. działającą w imieniu małoletniego J. B. a I. S.. Następnie ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., [...] stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W., [...] a [...] grudnia 2008 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał decyzję nr [...] o dekomunalizacji budynku posadowionego na działce nr [...]. Skarżący poinformował jednocześnie, że z jego wniosku toczy się obecnie przed SKO postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji SKO z [...] kwietnia 2011 r. [...] oraz poprzedzającej ją decyzji SKO z dnia [...] września 2010 r. [...] z uwagi na wydanie ich z naruszeniem art. 28 kpa, oraz że przed Sądem Okręgowym w W., [...] Wydziałem Cywilnym toczy się pod sygn. akt: [...], postępowanie, w którym domaga się on ustalenia nieważności, względnie bezskuteczności zawartych umów przelewu praw do odszkodowania (opisał zarzuty pozwu i podstawę prawną swoich żądań). Podkreślił przy tym, że w toku licznych postępowań, spadkobiercy I. S. twierdzą, że kwestionowane przez skarżącego umowy przelewu praw do odszkodowania nie przenosiły w żadnym razie prawa własności budynków. Skarżący przywołał też zasadę superficies solo cedit, art. 8 dekretu, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 lipca 2016 r., sygn. akt: Kp 3/15, wyrok NSA z 13 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 475/09, Lex nr 595396, wyrok NSA z 17 kwietnia 2012 r., I OSK 594/11 i wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji, bez względu na to kiedy nastąpiło, wywołuje skutek ex tunc, tj. taki, jakby orzeczenie nie istniało od samego początku a zatem – w przypadku gruntów [...] stwierdzenie nieważności orzeczenia o odmowie przyznania prawa stwarza sytuację, że grunt nieruchomości z mocy prawa jest własnością publiczną, ale zabudowania na nim pozostają własnością dotychczasowego właściciela nieruchomości, aż do czasu rozpoznania wniosku o przyznanie prawa do gruntu. Zaznaczył, że skutek ex tunc nieważności decyzji dekretowej oznacza wyłączenie zasady superficies solo cedit i nakazuje kwalifikowanie budynku jako odrębnej własności przysługującej dawnym właścicielom. Dalej skarżący podkreślił, że jest spadkobiercą dawnych właścicieli nieruchomości [...], spadkobiercą testamentowym W. D. i spadkobiercą ustawowym A. D., ostatnich ujawnionych właścicieli w dziale il zbioru hipotecznego [...], a zatem jest uprawniony do otrzymania zaświadczenia o żądanej treści. Podniósł dodatkowo, że stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z [...] lutego 1952 r. zniosło po pierwsze wszelkie skutki związane z tym orzeczeniem, to jest oznaczało konieczność rozpoznania wniosku dekretowego złożonego przez ww właścicieli nieruchomości w 1948 r., z drugiej zaś przywrócenie istniejącej do dnia wydania orzeczenia administracyjnego własności zabudowań posadowionych na gruncie, przynależnych obecnie następcom prawnym W. i A. D., w części nieobejmującej własności zbytych lokali. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Nie budzi wątpliwości, i skarżący tego nie kwestionuje, iż stanowiące podstawę jego żądania zarządzenie Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2008r. nr [...] w sprawie przekazywania właścicielom w posiadanie budynków stanowiących w myśl art. 5 dekretu odrębne od gruntu nieruchomości, a administrowanych dotychczas przez jednostki organizacyjne W. zostało uchylone a zatem na jego podstawie żądane zaświadczenie nie może być wydane a postępowanie zainicjowane jego jednoznacznym wnioskiem jako bezprzedmiotowe organ zasadnie umorzył powołując się na art. 105 § 1 kpa. Pomimo to, skarżący pozostaje na stanowisku, iż zaświadczenie o wnioskowanej treści może być wydane w oparciu o art. 217 § 1 kpa. W ocenie Sądu zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Kodeks postępowania administracyjnego w art. 217 przewiduje dwie odrębne podstawy, w których organ administracji publicznej zobowiązany jest wydać zaświadczenie. Pierwsza z nich dotyczy sytuacji, gdy potwierdzenia określonych faktów lub stanów prawnych wymaga przepis prawa (art. 217 § 2 pkt 1 kpa), druga zaś, gdy osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu faktów lub stanu prawnego (art. 217 § 2 pkt 2 kpa). Art. 218 § 1 kpa stanowi, że w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, zaś § 2 tegoż artykułu stanowi, że organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Art. 218 kpa różnicuje zatem obowiązki organu w zależności od określonych w art. 217 kpa przypadków dotyczących wydania zaświadczenia. Organ może poprzestać na posiadanej dokumentacji jedynie wówczas, gdy chodzi o drugą sytuację, a więc wynikającą z art. 217 § 2 pkt 2 kpa. Za powyższym przemawia wykładnia art. 218 § 1 kpa, który odwołuje się do art. 217 § 2 pkt 2 kpa. Przypadki, w jakich organ administracji może odmówić wydania zaświadczenia wymienia natomiast art. 219 kpa i są to: brak interesu prawnego osoby ubiegającej się o zaświadczenie; niewłaściwość organu, do którego skierowano żądanie; niemożliwość spełnienia żądania ze względu na treść posiadanych danych i dokumentów lub ze względu na wyraźny zakaz ustanowiony w przepisach odrębnych. Skarżący, jak sam podaje, prowadzi szereg postępowań administracyjnych i sądowych związanych z ww nieruchomością przy ul. [...]. Jego prawa i roszczenia do przedmiotowej nieruchomości pozostają sporne, a zatem wniosek zmierza w istocie do potwierdzenia praw do ww nieruchomości budynkowej w trybie zaświadczenia wydawanego w sprawach, w których organ administracji posiada określone, stałe i jednoznaczne dane (niewymagające postępowania dowodowego) gdy tymczasem kwestie potwierdzenia bądź zanegowania praw do nieruchomości dekretowych załatwiane są w osobnym trybie w drodze decyzji administracyjnej wydawanej w oparciu o przepisy dekretu. Wniosek o wydanie zaświadczenia w trybie art. 217 § 1 kpa o własności ww budynku dekretowego należy uznać zatem za próbę obejścia prawa. Ponieważ jednak na etapie postępowania zaświadczeniowego skarżący jednoznacznie sformułował wniosek wskazując podstawę prawną swego żądania - z chwilą wyeliminowania jej z obrotu prawnego postępowanie należało umorzyć. SKO nie można zatem zarzucić, iż naruszyło przywołane w skardze przepisy procedury, w tym w szczególności art. 7, 8, 9 kpa. Organowi nie sposób też zarzucić naruszenie art. 5 dekretu, skoro kwestie związane z prawami do nieruchomości dekretowych rozpoznawane są w drodze decyzji administracyjnej a nie zaświadczenia (art. 217 § 1 kpa). W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa. Orzeczenie zapadło na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt. 3 ppsa.