VI SA/Wa 713/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Aneta Lemiesz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 5 lipca 2018 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości M. w upadłości likwidacyjnej na postanowienie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej 1. uchyla zaskarżone postanowienie z 1 lutego 2018 r.; 2. zasądza od Ministra Przedsiębiorczości i Technologii na rzecz skarżącej - Syndyka Masy Upadłości M. w upadłości likwidacyjnej, kwotę 597 złotych (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem Minister Przedsiębiorczości i Technologii (dalej "Minister") odmówił sprostowania wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (dalej "CEIDG") dotyczącego przedsiębiorcy M. (dalej "Przedsiębiorca") w zakresie usunięcia daty zaprzestania wykonywania przez niego działalności gospodarczej z dnia [...] czerwca 2015 r. oraz zmiany statusu indywidualnej tej działalności gospodarczej z "wykreślony" na "aktywny". Jako podstawę prawną skarżonego postanowienia wskazano art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 2168), dalej "u.d.g.". Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W styczniu 2006 r. prowadzona przez Przedsiębiorcę – M., działalność gospodarcza została wpisana do CEIDG. Wykreślenie z tego rejestru nastąpiło zaś 12 czerwca 2017 r. na wniosek samego Przedsiębiorcy. We wrześniu 2017 r. do Ministra wpłynęło pismo Syndyka masy upadłościowej Przedsiębiorcy M.(dalej "Syndyk"), w którym poinformował, że wpisana w CEIDG data zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej Przedsiębiorcy jest nieprawidłowa. Wskazał, że [...] czerwca 2015 r. Sąd Rejonowy dla [...] w [...] (sygn. akt [...]) ogłosił upadłość Przedsiębiorcy obejmującą likwidację majątku dłużnika i wyznaczył Syndyka. W związku z powyższym zwrócił się do Ministra o anulowanie ww. wykreślenia i umieszczenie w CEIDG wpisu o toczącym się wobec Przedsiębiorcy postępowaniu upadłościowym. Minister wezwał Syndyka o przedstawienie dokumentów (zaświadczeń), np. wydanych przez właściwego Naczelnika Urzędu Skarbowego lub Zakład Ubezpieczeń Społecznych, z których wynikać będzie niezgodność przedmiotowego wpisu w CEIDG - tj. w zakresie daty wykreślenia prowadzenia przez Przedsiębiorcę działalności gospodarczej, ze stanem faktycznym, wynikającym z innych rejestrów publicznych. Syndyk w odpowiedzi poinformował, że nie jest możliwe przedstawienie dowodu wykonywania obowiązków ubezpieczeniowych upadłego Przedsiębiorcy z tytułu wykonywania działalności gospodarczej, gdyż na nim, jako na Syndyku, nie ciąży obowiązek odprowadzania za upadłego składek na ubezpieczenia w trakcie postępowania upadłościowego. Minister w uzasadnieniu skarżonego postanowienia stwierdził, że odpowiedź nadesłana w wyniku jego wezwania przez Syndyka nie spełnia wymogów, o które wystąpił w wezwaniu i do chwili obecnej Syndyk nie przedstawił żądanych dokumentów, z których wynikałaby niezgodność wpisu w CEIDG ze stanem faktycznym - nie wykazano niezgodności danych zawartych w wpisie w CEIDG z danymi pochodzącymi z innych rejestrów publicznych. Wobec tego oraz mając na uwadze treść art. 35 ust. 3 u.d.g., Minister stwierdził, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do sprostowania danych we wpisie Przedsiębiorcy w CEIDG, a to w zakresie usunięcia daty zaprzestania wykonywania przez niego działalności gospodarczej i przywrócenie statusu "aktywny". Minister wyjaśnił, że Przedsiębiorca wypełniając wniosek CEIDG-1 obowiązany jest podać informacje prawdziwe i zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. Ponadto w myśl art. 33 u.d.g. istnieje domniemanie się, że dane wpisane do CEIDG są prawdziwe, a osoba fizyczna wpisana do CEIDG ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną zgłoszeniem do CEIDG nieprawdziwych danych, jeżeli podlegały obowiązkowi wpisu na jej wniosek, a także niezgłoszeniem danych podlegających obowiązkowi wpisu do CEIDG w ustawowym terminie, albo brakiem zgłoszenia zmian danych objętych wpisem, chyba, że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą osoba wpisana do CEIDG nie ponosi odpowiedzialności. Resumując Minister stwierdził, że z niniejszej sprawy nie wynika, aby wpis do CEIDG dokonany przez Przedsiębiorcę w czerwcu 2017 r., zawierał oczywiste błędy. Wpis ów w pełni odzwierciedla dane zawarte we wniosku Przedsiębiorcy. Dodatkowo organ wskazał, że także organ gminy, przetwarzając zgodnie z treścią art. 26 ust. 4 u.d.g. wniosek Przedsiębiorcy o wykreślenie wpisu, przekształcił go w CEIDG zgodnie z pierwotną treścią wniosku Przedsiębiorcy. Z zachowaniem trybu i terminu Syndyk zaskarżył powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i wnosząc o jego uchylenie zarzucił naruszenie: 1. art. 144 ustawy prawo upadłościowe poprzez przyjęcie, że Przedsiębiorca, względem którego Sąd ogłosił upadłość obejmującą likwidację majątku, był uprawniony - przed prawomocnym zakończeniem postępowania upadłościowego, do skutecznego złożenia wniosku o zmianę statusu indywidualnie prowadzonej działalności gospodarczej z "aktywny" na "wykreślony", podczas gdy w rejestrze CEIDG widniał wpis o toczącym się postępowaniu upadłościowym względem tego Przedsiębiorcy, a zgodnie z art. 144 prawa upadłościowego, jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Postępowania te prowadzi syndyk na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym; 2. art. 368 ust. 1 i ust. 3 ustawy prawo upadłościowe oraz art. 362 i art. 363 ustawy prawo upadłościowe w zw. z art. 368 ust. 1 i ust. 33 ustawy prawo upadłościowe poprzez przyjęcie, że istniały podstawy do zmiany statusu wykonywania indywidualnej działalności gospodarczej przez Przedsiębiorcę, wobec którego toczy się postępowanie upadłościowe z likwidacją majątku z "aktywny" na "wykreślony", podczas gdy: a. nie zapadło orzeczenie sądu upadłościowego prawomocnie orzekające zakończenie tego postępowania względem Przedsiębiorcy; b. zgodnie w ww. przepisami dopiero prawomocne postanowienie o zakończeniu postępowania upadłościowego stanowi podstawę do wykreślenia wpisów dotyczących upadłości w księdze wieczystej i w rejestrach; 3. art. 35 ust. 3 u.d.g. w zw. z art. 173 ustawy prawo upadłościowe, poprzez stwierdzenie, że nie istniały podstawy do sprostowania wpisu w CEIDG, natomiast nie było przeszkód prawnych do zmiany statusu wykonywania działalności gospodarczej przez Przedsiębiorcę, wobec którego toczy się postępowanie upadłościowe z likwidacją majątku z "aktywny" na "wykreślony", podczas gdy, z rejestru wynikał fakt toczącego się postępowania upadłościowego względem Przedsiębiorcy, zaś prowadzący za Przedsiębiorcę działalność Syndyk interweniował w sprawie właśnie z tego powodu, że stan prawny widniejący w CEIDG jest niezgodny ze stanem faktycznym, w którym "wykreślony" Przedsiębiorca nadal prowadzi działalność w oparciu o przepisy ustawy prawo upadłościowe, a postępowanie upadłościowe względem wykreślonego Przedsiębiorcy nie zostało prawomocnie zakończone; 4. art. 8 k.p.a. - naruszenie zasady zaufania do organu administracji publicznej - poprzez wydanie skarżonego postanowienia, którego rozstrzygnięcie i uzasadnienie stoi w sprzeczności z przepisami prawa, jak również z informacjami podawanymi na stronie CEIDG. Uznanie skarżonym postanowieniem, że zmiana przez Przedsiębiorcę w upadłości statusu wykonywania działalności z "aktywny" na "wykreślony" jest zgodna z prawem, w sytuacji w której przepisy prawa oraz informacja zamieszczona na stronie CEIDG wprost wskazuje, że Przedsiębiorca wobec, którego toczy się upadłość nie może zostać wykreślony z rejestru CEIDG do czasu prawomocnego zakończenia postępowania upadłościowego, jest oczywistym naruszeniem art. 8 k.p.a. Syndyk stwierdził, że w sytuacji, w której już doszło do niezgodnej z prawem zmiany w rejestrze CEIDG, a on złożył wniosek o przywrócenie Przedsiębiorcy statusu "aktywny" z uwagi na rzeczywiste prowadzenie działalności gospodarczej przez Syndyka na rzecz upadłego Przedsiębiorcy zgodnie z przepisami prawa upadłościowego oraz z uwagi na brak prawomocnego zakończenia postępowania upadłościowego względem upadłego Przedsiębiorcy, Minister wniosek ów powinien był rozpatrzeć pozytywnie. Tymczasem organ odmówił sprostowania niezgodnego z prawem wpisu w CEIDG, uzasadniając wydane postanowienie jedynie formalnymi przesłankami art. 35 ust. 3 u.d.g. Syndyk wskazał, że skarżone postanowienie ma także negatywny wpływ na obrót prawny i gospodarczy, bowiem zaburza jego pewność. Skarżone postanowienie sanuje wszak sytuację sprzeczną ze stanem faktycznym, w której działalność Przedsiębiorcy w upadłości likwidacyjnej jest rzeczywiście aktywna. Podniosła, że prowadzona przez nią działalność na rzecz upadłego dopiero zmierza do zakończenia, a postępowanie upadłościowe nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że w niniejszej sprawie dwie pierwsze przesłanki z art. 35 ust. 3 u.d.g. tj. oczywisty błąd, czy niezgodność wpisu z treścią wniosku Przedsiębiorcy, nie miały miejsca. Wobec tego przedmiotem niniejszego postępowania było ustalenie czy ziściła się trzecia przesłanka uregulowana w art. 35 ust. 3 u.d.g. dot. niezgodności danych w CEIDG z informacjami zgromadzonymi w innych rejestrach publicznych, uprawniająca go do zmiany wpisu przedsiębiorcy w CEIDG w drodze sprostowania. Minister wskazał również, że przepis art. 23 ust. 3 u.d.g. expressis verbis precyzuje, że CEIDG ewidencjonuje jedynie przedsiębiorców, będących osobami fizycznymi, wykonującymi na obszarze RP działalność gospodarczą. Z założenia CEDIG publikuje jedynie te informacje, które są bezpośrednio związane z osobą "przedsiębiorcy", nie jest natomiast rejestrem upadłości, czy ewidencją syndyków, zarządców, nadzorców sądowych zarządzających majątkiem przedsiębiorców w czasie postępowania upadłościowego. Minister przyznał przy tym, że co prawda wpisowi do CEIDG podlegają informacje o prowadzonym postępowaniu upadłościowym, jednakże mają one jedynie charakter informacyjny i nie wpływają na status wpisu przedsiębiorcy w CEIDG. W ocenie Ministra ustawodawca celowo, w katalogu przesłanek wykreślenia przedsiębiorcy z CEIDG z urzędu, który statuują przepisy art. 34 ust. 2 pkt 2-5 oraz art. 34 ust. 5 pkt 1-3 u.d.g., nie uregulował, jako przesłanki wykreślenia przedsiębiorcy, okoliczności wszczęcia, czy zakończenia postępowania upadłościowego. Z punktu widzenia CEIDG przedsiębiorca swój status jako "przedsiębiorca" traci z chwilą wykreślenia z CEIDG z urzędu, bądź na wniosek przedsiębiorcy. Powyższe w ocenie Ministra dowodzi, że wykreślenie z CEIDG, którego dokonał sam Przedsiębiorca, było prawidłowe. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wyraźnie bowiem wynika, że Przedsiębiorca zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej, co potwierdził on sam w piśmie z 13 grudnia 2017 r., jak również Syndyk. Wobec tego okolicznością bezsporną jest zaprzestanie wykonywania działalności gospodarczej przez Przedsiębiorcę. Okoliczność zaś, że Syndyk prowadzi działalność gospodarczą na rachunek upadłego Przedsiębiorcy, nie ma wpływu na kształt wpisu tego Przedsiębiorcy w CEIDG, tym bardziej, że Syndyk w myśl art. 160 ustawy prawo upadłościowe, w sprawach dotyczących masy upadłości przedsiębiorcy, tj. jego majątku, czynności dokonuje w imieniu własnym, a nie w imieniu przedsiębiorcy. Nie oznacza to jednak, że Syndyk stał się przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Dlatego też nie podlega on odrębnemu wpisowi do CEIDG. Zdaniem Ministra "aktywny" wpis Przedsiębiorcy w CEIDG, nie jest więc warunkiem sine qua non do przeprowadzenia postępowania upadłościowego. Syndyk do przeprowadzenia postępowania upadłościowego nie potrzebuje wpisu Przedsiębiorcy w CEIDG i wbrew twierdzeniom Syndyka może on skutecznie prowadzić takie postępowanie bez "aktywnego" wpisu Przedsiębiorcy w CEIDG. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa. Zgodnie z art. 25 ust. 1. ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (t. j. Dz.U z 2017 r., poz. 2168), wpisowi do CEIDG podlegają m.in. następujące informacje: data rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej, informacja o zawieszeniu i wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej, informacja o ogłoszeniu upadłości i ukończeniu tego postępowania, informacja o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego i jego ukończeniu albo uprawomocnieniu się postanowienia o zatwierdzeniu układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu, informacja o przekształceniu przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą w jednoosobową spółkę kapitałową, informacja o zakazie prowadzenia działalności gospodarczej, informacja o wykreśleniu wpisu w CEIDG. W niniejszej sprawie w ramach postępowania wyjaśniającego, ówczesny Minister Rozwoju i Finansów ustalił, że przedsiębiorca M. na mocy wniosku z 12 czerwca 2017 r. dokonał aktualizacji swojego wpisu w CEIDG, poprzez jego wykreślenie. Powodem wykreślenia, który przedsiębiorca wskazał we wniosku (formularz CEIDG-1) było zaprzestanie wykonywania działalności gospodarczej. Jako datę zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca M. wskazał dzień 18 czerwca 2015 r. W świetle powyższego, organ przyjął, że przedsiębiorca uczynił zadość obowiązkowi zgłoszenia aktualizacji wpisu w CEIDG w myśl art. 30 ust. 1 pkt 1 u.d.g. Jednocześnie, z akt sprawy wynika, że dnia [...] czerwca 2015 r. Sąd Rejonowy dla [...] w [...] (sygn. akt [...]) ogłosił upadłość Przedsiębiorcy obejmującą likwidację majątku dłużnika i wyznaczył Syndyka w osobie K. K. W chwili złożenia wniosku przez ww. Przedsiębiorcę postępowanie upadłościowe nie zostało jeszcze zakończone. Jak już wyżej wskazano z punktu widzenia CEIDG przedsiębiorca swój status jako "przedsiębiorca" traci z chwilą wykreślenia z CEIDG z urzędu, bądź na wniosek przedsiębiorcy. W związku z tym w CEIDG od 12 czerwca 2017 r. wpis ww. Przedsiębiorcy ma status "wykreślony". Pomimo obszernej argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę Sąd nie podzielił stanowiska organu, że okoliczność, " iż syndyk masy upadłości prowadzi działalność gospodarczą na rachunek upadłego przedsiębiorcy nie ma wpływu na treść wpisu w CEIDG". Wręcz przeciwnie Sąd uznał, że w tym sporze rację ma skarżący Syndyk bowiem słusznie zarzuca, że nie istniały podstawy do zmiany statusu wykonywania indywidualnej działalności gospodarczej przez Przedsiębiorcę, wobec którego toczy się postępowanie upadłościowe z likwidacją majątku z "aktywny" na "wykreślony", bowiem nie zapadło orzeczenie sądu upadłościowego prawomocnie orzekające zakończenie tego postępowania względem tego Przedsiębiorcy. Dopiero prawomocne postanowienie o zakończeniu postępowania upadłościowego stanowi podstawę do wykreślenia wpisów dotyczących upadłości w księdze wieczystej i w rejestrach. Zgodnie z art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - tekst jednolity Dz.U.2015.233 jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. W myśl ust. 3 art. 144 prawa upadłościowego postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Nie ulega zatem wątpliwości, że stroną postępowań cywilnych i administracyjnych dotyczących masy upadłości jest syndyk, który działa na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Po drugie, na skutek ogłoszenia upadłości upadły traci legitymację procesową do występowania w procesach dotyczących masy upadłości.( vide: Dariusz Chrapoński, Komentarz do art.144 ustawy - Prawo upadłościowe, Stan prawny:2017.06.01. Lex). Wspomniana wyżej zasada odnosi się także do postępowania dotyczącego CEIDG. Potwierdzeniem tej zasady są także przepisy ustawy u.d.g. bowiem nakazują one odnotowywać w CEIDG zarówno fakt ogłoszenia upadłości, jak też fakt zakończenia postępowania upadłościowego.( art. 25 ust. 1 pkt 14 u.d.g. oraz art. 31 ust. 3 pkt 6 i 7 u.d.g.). W tych ramach czasowych upadły - w niniejszej sprawie ww. Przedsiębiorca traci - na rzecz syndyka - legitymację do samodzielnego działania w zakresie możliwości złożenia skutecznego wniosku o wykreślenie się z do CEIDG czyli innymi słowy zmiany swego statusu z "aktywny" na "wykreślony". W rozpoznawanej sprawie organ błędnie uznał, że ww. Przedsiębiorca jako upadły jest uprawniony do skutecznego złożenia wniosku o wykreślenie wpisu. Co prawda przedsiębiorca wpisany do ewidencji działalności gospodarczej ma obowiązek złożenia wniosku o zmianę wpisu lub jego wykreślenie w sytuacji, gdy zaistnieją okoliczności uzasadniające jego złożenie. ( art. 30 u.d.g.). Jednakże, jak trafnie wskazał Syndyk uprawnienie to ulega zawieszeniu z mocy prawa z chwilą wszczęcia postępowania upadłościowego. W przeciwnym wypadku sam fakt automatycznego wykreślenia upadłego przedsiębiorcy z ewidencji na skutek jego wniosku złożonego w czasie trwania postępowania upadłościowego uniemożliwiałby innym organom, w tym sądom realizację ich ustawowych obowiązków informacyjnych. Przykładowo w myśl art. 31 ust. 3 pkt 6 i 7 u.d.g. informacje, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 13-15, sąd zgłasza niezwłocznie do CEIDG za pośrednictwem formularza dostępnego na stronie internetowej CEIDG, nie później niż w terminie 7 dni roboczych od dnia wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości wydania postanowienia o: a) ogłoszeniu upadłości, b) otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego; 7) uprawomocnienia się postanowienia o zakończeniu lub umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego lub upadłościowego. W konsekwencji organ ewidencyjny powinien naprawić swoje postępowanie i dlatego ustawa umożliwia mu dokonanie wykreślenia bądź sprostowania błędnego wpisu właśnie w trybie art. 35 ust. 3 u.d.g., czego organ w niniejszej sprawie niezasadnie odmówił. Należy wskazać, że w zależności od treści otrzymanych wyjaśnień minister właściwy do spraw gospodarki może wpis wykreślić lub sprostować. Ustawodawca wskazał, że sprostowanie dotyczy wpisu zawierającego oczywiste błędy, niezgodności z treścią wniosku przedsiębiorcy lub stanem faktycznym wynikającym z innych referencyjnych rejestrów organów administracji publicznej. Wydaje się tym samym, że w pozostałym zakresie niezgodność wpisu z rzeczywistym stanem rzeczy powinna skutkować wykreśleniem wpisu, zwłaszcza że ustawodawca wyspecyfikował w art. 35 ust. 3 ustawy sytuacje, gdy minister właściwy do spraw gospodarki z urzędu dokonuje sprostowania wpisu.( vide: LEX, Małgorzata Sieradzka,Tytuł:Komentarz do art.35 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, Stan prawny:2013.03.01). Wobec powyższego Sąd uznał, że na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c zachodzi podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia. W oparciu o art. 200, art. 205 § 1 i 2 oraz art. 209 p.p.s.a., Sąd zasądził od organu na rzecz Syndyka Masy Upadłości kwotę 697 zł, w tym kwotę 100 zł, stanowiącą wartość uiszczonego wpisu od skargi, i kwotę 480 zł, poniesioną tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) oraz kwotę 17 zł, poniesioną tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.