II FSK 787/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Cieloch Sędzia NSA Bogdan Lubiński (sprawozdawca) Sędzia del. WSA Mirosław Surma po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 600/18 w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 grudnia 2017 r. nr [...[ w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. G. na rzecz Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 600/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. G. (zwanego dalej "Skarżącym", "Podatnikiem") na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 grudnia 2017 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z pozostałymi członkami zarządu oraz spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy rozliczeniowe od lipca 2012 r. do stycznia 2014 r. Powyższy wyrok został zaskarżony w całości skargą kasacyjną Podatnika, który wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a."), zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa, tj.: 1) procesowego, co w rezultacie miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj.: - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a, w zw. z art. 122 oraz art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 201 ze zm. - zwanej dalej "O.p."), poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz w zw. z art. 191 O.p., poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, zwłaszcza nieuwzględnienie przy rozstrzygnięciu sprawozdań finansowych spółki F.sp. z o.o. (zwanej dalej "Spółką"), z których wynika że na dzień 31.12.2013 r. wartość pasywów nie przekroczyła wartości aktywów Spółki, a w trzech pierwszych kwartałach 2013 r. Spółka przynosiła wysokie zyski, a w konsekwencji zgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło w czasie właściwym, a w rezultacie niesłusznie oddalenie skargi, - tj. art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a, w zw. z art. 180 § 1 O.p., poprzez brak przeprowadzenia dowodu (zawnioskowanego przez Skarżącego) z opinii biegłego rewidenta na okoliczność zgłoszenia przez członków zarządu wniosku o zgłoszenie upadłości Spółki. we właściwym czasie, a w konsekwencji niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a w rezultacie niesłusznie oddalenie skargi, 2) materialnego - poprzez ich błędne niezastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.),: - art. 116 § 1 pkt 1 lit a) O.p., poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że Skarżący działający jako członek zarządu Spółki, nie złożył w odpowiednim czasie wniosku o ogłoszenie upadłości, podczas gdy Skarżący wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono taki wniosek - art. 11 w zw. z art. 21 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r. poz. 1112 - zwanej dalej "p.u.n.") poprzez błędne przyjęcie, iż wniosek o ogłoszenie upadłości nie został zgłoszony we właściwym czasie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie na rzecz Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione, a zatem rozpoznawany środek odwoławczy podlega oddaleniu. Zważywszy, że zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej dotyczą zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, co do zasady najpierw rozważyć należałoby kwestie związane z ostatnim z tych zakresów. Podzielić trzeba bowiem pogląd w zasadzie powszechnie wyrażany zarówno w literaturze, jak i orzecznictwie, w myśl którego dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji tego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego (por. w szczególności J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 433 i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt FSK 618/04, ONSAiWSA 2005, Nr 6, poz. 120 i z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FSK 397/07, LEX nr 468936). Zarzuty naruszenia przepisów postępowania koncentrują się wokół nieprawidłowości w postępowaniu wyjaśniającym dotyczącym nieuwzględnienia sprawozdań finansowych Spółki na dzień 31 grudnia 2013 r., z których wynika, że wartość pasywów nie przekroczyła wartości aktywów, i w trzech kwartałach przynosiła zyski co oznacza, zdaniem autora skargi kasacyjnej, że wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony we właściwym czasie. Z kolei zarzut naruszenia art. 180 O.p. został uzasadniony brakiem przeprowadzenia na tę okoliczność dowodu z opinii biegłego rewidenta, jak i nie uwzględnienia sytuacji panującej w Europie spowodowanej kryzysem gospodarczym. Mając na uwadze argumentację skargi kasacyjnej trzeba podkreślić, że organy podatkowe uznały, a co zostało słusznie zaakceptowane przez Sąd I instancji (pkt 6.7 i 6.8), że przyczyną wystąpienia niewypłacalności Spółki było to, że podmiot ten nie wykonywał swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, a więc występowała przesłanka z art. 11 ust. 1 w zw. z art. 10 p.u.n. Spółka nie uiszczała bowiem należnych wpłat na PFRON począwszy od rozliczenia za lipiec 2012 r. Stan ten utrzymywał się w kolejnych miesiącach 2012 r. (sierpień, wrzesień, październik, listopad, grudzień), przez wszystkie 12 miesięcy 2013 r. oraz styczeń 2014 r. W odniesieniu do wpłat za okresy sierpień 2013 r. – styczeń 2014 r. Spółka zaniechała nawet składania wymaganych prawem deklaracji DEK-I-0 (zostały one złożone dopiero pod koniec maja 2014 r. przez syndyka masy upadłościowej Spółki). Ponadto, jak wynika z akt sprawy, chociażby z bilansu Spółki za 2013 r., zaległa ona również ze składkami ZUS na koniec 2013 r. na kwotę ponad 80.000 zł. Okoliczności zaś braku regulowania w terminie wymagalnych zobowiązań pieniężnych zostały w toku postępowania ustalone i nie zostały skutecznie zakwestionowane. Stąd też organ podatkowy nie miał obowiązku dokonywać ustaleń w zakresie faktycznych aktywów i pasywów Spółki. W sprawie bowiem nie brano pod uwagę podstawy zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości z art. 11 ust. 2 w zw. z art. 10 p.u.n. Zatem okoliczność faktyczna, czy zobowiązania Spółki przekraczały wartość jej majątku, była nieistotna dla niniejszej sprawy. Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 października 2016 r., II FSK 2557/14, CBOSA, gdy przyczyną niewypłacalności jest zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań (art. 11 ust. 1 p.u.n.), istotnym elementem ustaleń w sprawie "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest stan regulowania takich zobowiązań, a nie analiza stanu majątkowego spółki. Dlatego też kontrola sądowa zaskarżonej decyzji w zakresie przeprowadzonego przez organ podatkowy postępowania wyjaśniającego była prawidłowa. Stąd też zarzuty wywiedzione w oparciu o podstawę kasacyjną przewidzianą w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. są chybione. Ponieważ w skardze kasacyjnej nie zakwestionowano i nie podważono skutecznie stanu faktycznego ustalonego przez organ podatkowy i zaakceptowanego przez Sąd pierwszej instancji, ocena zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego musi być dokonana przez pryzmat przyjętych ustaleń faktycznych. W tym kontekście zaś zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, podniesione w rozpoznawanej skardze kasacyjnej są bezzasadne. Z uwagi na powyższe należy uznać zarzut naruszenia art. 116 O.p. za bezzasadny. Spółka złożyła deklaracje DEK-I-0 dotyczące zobowiązań za okresy lipiec 2012 r. – lipiec 2013 r., lecz żadna kwota zobowiązań wynikająca ze złożonych przez Spółkę deklaracji nie została uiszczona; deklaracje DEK-I-0 za okresy sierpień 2013 r. – styczeń 2014 r. zostały złożone przez syndyka masy upadłościowej Spółki pod koniec maja 2014 r., ale także i w odniesieniu do tych okresów rozliczeniowych nie doszło do uregulowania zobowiązań; w okresie kiedy powstały zaległości Skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki (funkcję sprawował w okresie 31 stycznia 2011 r. – 18 października 2016 r.); zaistniał stan bezskuteczności egzekucji, ponieważ mimo spieniężenia przez syndyka upadłości całego majątku Spółki, PFRON nie uzyskał przypadającej mu wierzytelności. Z wyjaśnień Skarżącego wynika, że Spółka zamknęła rok obrotowy 2011 z zyskiem wynoszącym 45.063,71 zł, rok 2012 ze stratą 371.625,09 zł; - z uwagi na dużą liczbę zamówień Spółka była przekonana o pozytywnych prognozach co do przyszłej sytuacji finansowej, co potwierdzały dochody netto ze sprzedaży w trzech kwartałach 2013 r. (I kwartał – 1.639.478,89 zł, II kwartał – 2.736.201,50 zł, III kwartał – 2.374.758,96 zł, IV kwartał – 323.394,83 zł); - strata za rok 2013 w kwocie 1.566.571,79 zł była skutkiem kryzysu gospodarczego panującego w tym czasie w Europie. Z kolei, zgodnie z art. 116 § 1 O.p., za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. W myśl art. 116 § 2 ustawy, odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. W świetle poczynionych przez organ ustaleń nie budzi wątpliwości, że już w 2012 r., gdy Skarżący pełnił obowiązki członka zarządu Spółki, wystąpiły przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Spełnione zostały także pozostałe przesłanki do przyjęcia odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe Spółki, bowiem egzekucja z majątku Spółki okazała się niewątpliwie bezskuteczna. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak sentencji.[pic]