II GSK 1678/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 18 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. Sp. z o.o. w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 1116/18 w sprawie ze skargi F. Sp. z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia świadectwa kierowcy oraz zawieszenia wydawania nowych świadectw kierowców przez okres roku postanawia: oddalić skargę kasacyjną Postanowieniem z dnia 11 lipca 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 1116/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę F. Sp. z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] marca 2018 r. w przedmiocie cofnięcia świadectwa kierowcy oraz zawieszenia wydawania nowych świadectw kierowców przez okres roku. Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że ww. decyzją organ cofnął spółce świadectwo kierowcy oraz zawiesił wydawanie nowych świadectw przez okres roku. Decyzja ta została doręczona Spółce w dniu 4 kwietnia 2018 r. i zawierała prawidłowe pouczenie o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak również o możliwości zrzeczenia się tego prawa i wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Pismem z dnia 30 kwietnia 2018 r. F. Sp. z o.o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, że pismem z 16 kwietnia 2018 r. spółka złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a organ decyzją z dnia [...] maja 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Sąd I instancji odrzucając skargę stwierdził, że z dniem 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), którą wprowadzono istotne zmiany w procedurze sądowoadministracyjnej. Na mocy art. 9 pkt 2 tej ustawy nowe brzmienie otrzymał m.in. art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Stosownie do jego treści w nowym brzmieniu, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa (§ 3). Sąd wskazał, że w art. 52 § 3 p.p.s.a. ustawodawca wprowadził wybór sposobu zaskarżenia aktów, na które przysługuje prawo złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, albo poprzez złożenie do organu takiego wniosku, albo poprzez wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Treść tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że chociaż do strony należy decyzja, jaką drogę zaskarżenia wybrać, to jednak skorzystanie z jednego trybu zaskarżenia wyklucza możliwość skorzystania z drugiego trybu. WSA podkreślił, że niedopuszczalna jest sytuacja, w której to samo rozstrzygnięcie strona zaskarży zarówno w drodze postępowania przed organem administracji, jak i w drodze postępowania przed sądem administracyjnym. Strona musi bowiem dokonać wyboru między dwiema wykluczającymi się możliwościami. WSA podkreślił, że w zaskarżonej decyzji organ prawidłowo pouczył skarżącą o przysługujących jej alternatywnie środkach zaskarżenia. Mimo to strona skorzystała z obu możliwości zaskarżenia decyzji, bowiem z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 16 kwietnia 2018 r. spółka złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie pismem z dnia 30 kwietnia 2018 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W ocenie Sądu, okoliczności te powodują niedopuszczalność wniesienia skargi, bowiem skoro skarżąca skorzystała z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, to nie mogła równocześnie wnieść na tę samą decyzję skargi do sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji odrzucił skargę jako niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła spółka, zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 52 pkt 3 p.p.s.a. i art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnie polegającą na stwierdzeniu, że złożenie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy z jednoczesnym wniesieniem skargi do sądu administracyjnego powoduje niedopuszczalność skargi skutkująca jej odrzuceniem, podczas gdy prawidłowa wykładnia cytowanych przepisów winna prowadzić do przyjęcia zasady pierwszeństwa skargi nad wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy i skutkować rozpoznaniem skargi z jednoczesnym umorzeniem postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W badanej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji. Autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji dokonanie błędnej wykładni art. 52 pkt 3 p.p.s.a. i art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez stwierdzenie, że złożenie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy z jednoczesnym wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, powoduje niedopuszczalność skargi skutkującą jej odrzuceniem. Nie jest sporne, że w stanie prawnym aktualnym w warunkach rozpoznawanej sprawy, zgodnie z treścią art. 52 § 3 p.p.s.a, jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Z wyżej cytowanego przepisu wynika, że strona może albo wnieść skargę na decyzję nieostateczną bez skorzystania z prawa złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy albo złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W literaturze podkreśla się fakt pozostawienia w art. 52 § 3 p.p.s.a. przez ustawodawcę stronom wyboru środka ochrony prawnej (tak: A. Kabat [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Komentarz do art. 52 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, teza 13). Artykułuje się też uznanie strony w zakresie korzystania z omawianego uprawnienia (jw. teza 14). W rozpoznawanej sprawie strona dokonała wyboru środka prawnego i złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafnie podniósł Sąd I instancji, że wynikająca z treści przepisu art. 52 § 3 p.p.s.a. możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji nieostatecznej w administracyjnym toku instancji, od której stronie przysługuje zwyczajny środek prawny, jakim jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie może być intepretowana jako prawo do równoczesnego korzystania z dwóch możliwości wzruszenia decyzji administracyjnej w przypadku uznania nieskuteczności jednego z nich. Do tego w istocie sprowadzałoby się rozwiązanie skarżącej, sugerujące dopuszczenie rozszerzenia środków zaskarżenia decyzji nieostatecznych. Niewątpliwie omawiany przepis stanowi przepis szczególny, przewidujący wyjątek od zasady składania skargi od decyzji ostatecznych, stąd też jego interpretacja rozszerzająca, dopuszczająca aktywizowanie uprawnienia do korzystania z alternatywnie przewidzianego przez ustawodawcę uprawnienia do złożenia skargi na decyzję nieostateczną w przypadku uznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy za nieskuteczne, nie może być uznana za dopuszczalną. Z uwagi na powyższe rozważania skargę kasacyjną należało oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a.