V SA/Wa 181/18
WyrokWSA w Warszawie2018-07-11
Skład orzekający: Krystyna Madalińska - Urbaniak, Beata Blankiewicz - Wóltańska, Tomasz Zawiślak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy udzielenie zamówienia publicznego na usługę drukowania książek i okładek w trybie zapytania o cenę, zgodnie z art. 69-73 Prawa zamówień publicznych, było dopuszczalne, jeśli usługa ta nie była powszechnie dostępna i nie posiadała ustalonych standardów jakościowych w rozumieniu art. 70 Prawa zamówień publicznych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że usługa drukowania książek i okładek, ze względu na swój stopień skomplikowania i indywidualne cechy określone w specyfikacji istotnych warunków zamówienia, nie mogła być uznana za powszechnie dostępną o ustalonych standardach jakościowych w rozumieniu art. 70 Prawa zamówień publicznych. W związku z tym, udzielenie zamówienia w trybie zapytania o cenę było nieprawidłowe, a nałożenie kary pieniężnej przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych było uzasadnione.Stan faktyczny
Skarżąca I. T. S. w W. udzieliła zamówienia publicznego na usługę drukowania książek i okładek w trybie zapytania o cenę. Prezes Urzędu Zamówień Publicznych nałożył na nią karę pieniężną, uznając, że usługa ta nie spełniała kryteriów powszechnej dostępności i ustalonych standardów jakościowych, co wykluczało zastosowanie trybu zapytania o cenę. Skarżąca kwestionowała tę decyzję, twierdząc, że usługa była typowa i mogła być udzielona w tym trybie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2018 r. sprawy ze skargi I. T. S. w W. na decyzję Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z dnia ... października 2017 r. nr ... w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu udzielenia zamówienia publicznego z naruszeniem prawa oddala skargę.
Przedmiotem skargi I. [...] (dalej: I [...], strona lub skarżąca) jest decyzja Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych (dalej: Prezes UZP lub organ) z [...] października 2017 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] września 2017r., nr [...] nakładająca na stronę karę pieniężną w wysokości 3.000 zł z tytułu udzielenia zamówienia publicznego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
Pismem z [...] maja 2012 r. I [...] zaprosił wybranych wykonawców do złożenia ofert w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego na usługę drukowania książek i okładek. Postępowanie to miało zostać przeprowadzone w trybie zapytania o cenę, stosownie do art. 69-73 ustawy z dnia 29 stycznia 2004r. Prawo zamówień publicznych (tj. Dz.U. z 2017r., poz. 201 ze zm., dalej: p.z.p.). Do pisma załączona została specyfikacja istotnych warunków przedmiotowego zamówienia (siwz). W pkt 5.I siwz wskazano w szczególności, że o udzielenie zamówienia mogą ubiegać się wykonawcy, którzy wykażą, że spełniają warunki udziału w postępowaniu. W załączniku nr 1 do siwz opisano natomiast szczegółowo przedmiot zamówienia. Usługi nim objęte miały obejmować przygotowanie drukowania, naświetlanie bez wykorzystania diapozytywów (CTP), drukowanie, oprawianie, pakowanie i dostarczanie trzech typów okładek, trzech typów broszur i dziesięciu typów książek o różnym formacie, objętości, kolorystyce wnętrza i gramaturze papieru. Za najkorzystniejszą została uznana oferta złożona przez Wydawnictwo [...], z którym w dniu [...] czerwca 2012 r. I [...] zawarł umowę na wykonanie przedmiotowego zamówienia.
Zawiadomieniem z [...] czerwca 2016 r. Prezes UZP poinformował stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia nań kary pieniężnej z tytułu udzielenia w dniu [...] czerwca 2012 r. zamówienia publicznego o wartości 280.000 zł (69.658,67 euro) na usługę drukowania książek z naruszeniem przepisów ustawy określających przesłanki stosowania trybu zapytania o cenę. Następnie decyzją z [...] września 2017 r. Prezes UZP nałożył na I [...] karę pieniężną w wysokości 3 000 zł z tytułu udzielenia ww. zamówienia publicznego.
W uzasadnieniu powyższej decyzji Prezes UZP podkreślił, że skarżąca zalicza i zaliczała się do podmiotów, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3 p.z.p., zobowiązanych do stosowania jej przepisów przy udzielaniu zamówień.
Zdaniem Prezesa UZP, analiza zebranej w toku niniejszego postępowania dokumentacji oraz treści wyjaśnień Zamawiającego daje podstawy do stwierdzenia, że I [...] udzielił zamówienia publicznego na usługę drukowania książek i okładek z naruszeniem art. 10 ust. 2 w zw. z art. 70 p.z.p. W ocenie organu przedmiotem zamówienia nie były usługi powszechnie dostępne o ustalonych standardach jakościowych, determinujące wybór wykonawcy zamówienia, o których mowa w drugim z wymienionych przepisów.
Prezes UZP wskazując na wyroki sądów wskazał, że przepisy zezwalające na odstąpienie od stosowania trybów podstawowych (przetarg nieograniczony i przetarg ograniczony) muszą być zawsze interpretowane ściśle, a lista przesłanek umożliwiających zastosowanie poszczególnych trybów jest zamknięta. W razie zaistnienia jakichkolwiek wątpliwości co do spełnienia w konkretnym przypadku ustawowych przesłanek zastosowania trybu niekonkurencyjnego - w tym również trybu zapytania o cenę - bezwzględny prymat należy dać jednemu z trybów podstawowych.
Organ dokonując analizy art. 70 p.z.p. zwrócił uwagę, że ustawa nie określa, co należy rozumieć przez usługi "powszechnie dostępne". W jego ocenie przez powszechną dostępność usług należy rozumieć oferowanie ich przez liczne podmioty na rynku, co umożliwia łatwy dostęp do tych usług praktycznie nieograniczonej grupie konsumentów, co z kolei łączy się wprost z powszechną konsumpcją takich usług. Oznacza to, że tryb zapytania o cenę nie może być wykorzystywany do nabywania usług specjalistycznych, przeznaczonych dla wąskiego kręgu odbiorców, o dostępności ograniczonej do nielicznych, specjalistycznych wykonawców.
Z kolei przez "ustalone standardy jakościowe" pojmowane jako "przeciętne typy, wzorce, rodzaje (gatunki), odpowiadające przeciętnym wymaganiom" należy rozumieć zarówno standardy wynikające z przyjętych dla danych usług norm określonych przepisami prawa, jak i wymagań przyjętych jako normy w powszechnym odbiorze konsumenckim. Istotną cechą usług zamawianych w trybie zapytania o cenę powinna być więc ich typowość, gwarantująca zamawiającemu porównanie cen takiego samego rodzaju usług, oferowanych przez różnych wykonawców, poprzez podanie nazwy usługi i określenie podstawowych jej parametrów czy zakresu.
W związku z powyższym , zdaniem Prezesa UZP, tryb zapytania o cenę może być stosowany tylko w odniesieniu do takich usług, których standardy jakościowe nie są ustalane indywidualnie przez zamawiającego, na jego konkretne potrzeby, ale zamawiający zaspokaja swoje potrzeby poprzez nabywanie usług ogólnie dostępnych, powszechnie oferowanych w takim samym standardzie wszystkim ewentualnie zainteresowanym ich zakupem. Przyjęcie, że określone usługi są standardowe oznacza, iż przynajmniej pięciu wykonawców świadczących określonego rodzaju, będącego w sferze zainteresowania zamawiającego, powinno oferować produkty lub usługi zestandaryzowane, umożliwiające zamawiającemu ich nabycie o takiej samej lub zbliżonej jakości. A zatem, niezależnie od tego, który z wykonawców będzie ostatecznie realizował zamówienie, na etapie składania ofert jedynym czynnikiem różnicującym oferty powinna być cena.
Organ przywołał uchwałę Krajowej Izby Odwoławczej z [...] czerwca 2011 r. (sygn. akt [...], publ. Zamówienia publiczne w orzecznictwie, Zeszyty orzecznicze, Zeszyt nr 10, Warszawa, 2015 r., poz. 187) , w której KIO stwierdziła, że: przepisy ustawy Pzp nie zawierają definicji legalnej pojęcia "dostawa lub usługa powszechnie dostępna o ustalonych standardach jakościowych". Powyższe powoduje, iż konieczne jest dokonanie interpretacji tego pojęcia, a w konsekwencji odwołanie się do wykładni językowej. Biorąc pod uwagę, iż termin "powszechny" wg Słownika języka polskiego (Wydawnictwo PWN, wersja on-line) oznacza częsty, znajdujący się w wielkiej ilości, zaś "dostępny" to nietrudny do zdobycia, przyjąć należy, iż usługi "powszechnie dostępne" to takie, które są przez rynek często oferowane, więc duża jest ich podaż, a przez to nietrudne są do zdobycia. Zakres tego pojęcia ulega jeszcze zawężeniu przez dookreślenie przez ustawodawcę, że chodzi o usługi, które dodatkowo mają ustalone standardy jakościowe. Zatem, do tej kategorii możemy zaliczyć dynie usługi, które poprzez swoją powszechność znane są przeciętnemu nabywcy, a przez tę szeroką dostępność ukształtowany jest przez rynek ich standard, który dla przeciętnego klienta jest łatwy do zdefiniowania. Skoro przeciętny nabywca zna określoną usługę, wie co jest jej przedmiotem i jakie są jej standardy jakościowe, usługi te są powszechnie oferowane to oznacza to, i iż popyt na nie jest również wysoki (służą bowiem zapewnieniu realizacji bieżących potrzeb, a tym samym świadczy to o nieskomplikowanym charakterze tych usług. W ocenie Izby do takich usług przykładowo można zaliczyć usługi sprzątania, usługi wulkanizacyjne itp.
Organ wskazał, że w treści innej uchwały z [...] października 2011 r. sygn. akt [...], publ. Zamówienia publiczne w orzecznictwie. Zeszyty orzecznicze. Zeszyt nr 20, Warszawa, 2015 r., poz. 188) KIO stwierdziła, że pojęcie "powszechnie dostępny" należy rozumieć jako "dotyczący wszystkich, wszystkiego", pospolity, popularny. Dostawy i usługi powszechnie dostępne to dobra popularne i łatwo osiągalne, zaspokajające potrzeby wszystkich kategorii odbiorców publicznych i prywatnych, które oferuje się wszędzie, zarówno na rynku lokalnym, jak krajowym. Do usług powszechnie dostępnych o ustalonych standardach zalicza się m.in. usługi sprzątania pomieszczeń, mycia szyb, prania, usługi żywienia, proste usługi poligraficzne itp.
Rozpoznając sprawę na skutek złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes UZP zaskarżoną decyzją z [...] października 2017r. utrzymał w mocy swoją decyzję. W uzasadnieniu w całości podtrzymał swoją dotychczasową argumentację.
Organ stanął na stanowisku, że w sytuacji, gdy objęte przedmiotowym zamówieniem usługi wymagały obszernego, kilkustronicowego opisu w specyfikacji istotnych warunków zamówienia oraz wprowadzenia do umowy klauzul w miarę szczegółowo regulujących sposób wykonania, to nie były to usługi możliwe do wykonania przez liczne podmioty istniejące na rynku. Usług takich nie można zaliczyć do usług powszechnie dostępnych o ustalonych standardach jakościowych w rozumieniu art. 70 p.z.p.
Wobec powyższego organ stwierdził, że w sprawie przesłanki wskazane w art. 70 p.z.p. nie zostały spełnione, czego skutkiem było udzielenie zamówienia publicznego z naruszeniem tego przepisu. Dlatego też organ zobligowany został do nałożenia na stronę kary pieniężnej w wysokości określonej przez art. 201 ust. 2 p.z.p. w zw. z § 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2015r. w sprawie kwot wartości zamówień oraz konkursów, od których jest uzależniony obowiązek przekazywania ogłoszeń Urzędowi Publikacji Unii Europejskiej (Dz.U., poz. 2263).
W dalszej kolejności organ odniósł się do argumentów skarżącej uznając je za niezasadne.
Pismem z 22 listopada 2017r. strona złożyła skargę, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji jako naruszających prawo oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 70 p.z.p., które miało wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2017r., poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez wydanie decyzji na błędnie ustalonym, nie w pełni i niewłaściwie ocenionym stanie faktycznym.
W ocenie skarżącego, usługa objęta zamówieniem nie ma charakteru usługi specjalistycznej / nietypowej, przeznaczonej dla wąskiego kręgu odbiorców, brak jest podstaw do uznania, że proste usługi poligraficzne powinny ograniczać się tylko do drukowania zaproszeń i wizytówek. Jeżeli drukowanie odbywa się w oparciu o stałą i dostępną powszechnie ofertę wykonawcy, przy czym wykonawca nie ma obowiązku czynić zadość jakimkolwiek szczególnym I indywidualnym wymaganiom zamawiającego, la przykład poprzez wprowadzenie zmian w standardowych usługach świadczonych powszechnie, wówczas przedmiot zamówienia należy uznać za powszechnie dostępny i posiadający ustalone standardy jakościowe (typowe, gotowe, wcześniej określone i powszechne na rynku standardy wykonania pewnej usługi).
I [...] zauważył, że udzielając zamówienia na drukowanie, określił przedmiot zamówienia, w sposób jednoznaczny i precyzyjny, umożliwiający dokonanie wyboru najkorzystniejszej oferty wyłącznie oparciu o kryterium ceny. Skarżący jako zamawiający uwzględnił w tym zakresie tezę orzeczenia Głównej Komisji Orzekającej z dnia [...] lutego 2001 r. (znak sprawy: [...]), w świetle której "(...) zamawiający formułując zapytanie o cenę, powinien na tyle jednoznacznie i ściśle określić przedmiot zamówienia oraz warunki jego realizacji aby jedynym elementem odpowiedzi oferentów była cena."
W skardze podniesiono , iż przedmiotem zamówienia nie była usługa polegająca na obróbce graficznej dostarczonego przez skarżącego jako zamawiającego materiału, a więc wykonawca nie miał obowiązku wprowadzania jakichkolwiek zmian w materiale dostarczonym przez podmiot namawiający. Zadaniem wykonawcy było jedynie wydrukowanie dostarczonego i gotowego materiału we właściwym formacie i na właściwym papierze. Mimo, iż rozmiary zamówienia trudno porównać zamówieniem obejmującym drukowanie zaproszeń, wizytówek, ulotek czy plakatów, należy uznać, że usługa z punktu widzenia wykonawcy charakteryzowała się podobnym, małym stopniem złożoności wykonania. Drukowanie wizytówek czy zaproszeń odbywa się ponadto, podobnie jak zamówienie I [...], w oparciu o wytyczne podmiotu zamawiającego dotyczące choćby ich rozmiaru i papieru.
W ocenie skarżącego przepis art. 70 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych nie uniemożliwiał zakwalifikowania opisanych powyżej usług, jako powszechnie dostępnych o ustalonych standardach jakościowych. Stosując tryb zapytania o cenę, skarżący nie dążył do obejścia przepisów ustawy prawo zamówień publicznych. Przeciwnie, skarżący działał w dobrej wierze, pozostając w przekonaniu, że wszystkie przesłanki, warunkujące możliwość stosowania tego trybu, zostały spełnione.
W odpowiedzi na skargę Prezes UZP wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Przedmiotem sporu między stronami jest kwestia związana z możliwością udzielenia zamówienia w trybie zapytania o cenę, stosownie do art. 69 – 73 p.z.p., na usługę drukowania książek i okładek .Strona konsekwentnie wskazuje, że była uprawniona do udzielenia tego zamówienia w trybie zapytania o cenę, gdyż usługi poligraficzne są ogólnie i łatwo dostępne, a krąg ich odbiorców jest bardzo szeroki. Znacząca jest również liczba potencjalnych wykonawców świadczących przedmiotowe usługi. Ponadto sam przedmiot świadczenia był określony w sposób jednoznaczny i precyzyjny, nie była to przy tym usługa polegająca na obróbce graficznej dostarczonego przez skarżącego jako zamawiającego materiału, a więc wykonawca nie miał obowiązku wprowadzania jakichkolwiek zmian w materiale dostarczonym przez podmiot zamawiający. Zadaniem wykonawcy było jedynie wydrukowanie dostarczonego i gotowego materiału we właściwym formacie i na właściwym papierze. Tym samym strona skarżąca uznaje, że jest to usługa zestandaryzowana, odpowiadająca przeciętnym wymaganiom i nie wymaga indywidualnego podejścia. Dlatego też możliwe było udzielenie tego zamówienia w trybie zapytania o cenę. Przeciwnego zdania jest Prezes UZP i wskazuje, że skarżąca nie mogła udzielić zamówienia z wolnej ręki, gdyż nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 70 p.z.p. Zdaniem organ w wypadku, gdy przedmiot zamówienia dotyczy usługi zindywidualizowanej, o wysokim stopniu skomplikowania nie można jej zaliczyć do usług powszechnie dostępnych o ustalonych standardach jakościowych w rozumieniu art. 70 p.z.p. Wobec powyższego Prezes UZP wymierzył stronie określoną w przepisach karę.
W powyższym sporze rację należy przyznać Prezesowi UZP.
W pierwszej kolejności sąd zauważa, że w sprawie nie jest sporna kwestia, dotycząca obowiązku stosowania przepisów p.z.p. przez skarżącą.
Następnie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 10 ust. 1 p.z.p. podstawowymi trybami udzielania zamówienia są przetarg nieograniczony oraz przetarg ograniczony. Zamawiający może udzielić zamówienia w trybie negocjacji z ogłoszeniem, dialogu konkurencyjnego, negocjacji bez ogłoszenia, zamówienia z wolnej ręki, zapytania o cenę albo licytacji elektronicznej tylko w przypadkach określonych w ustawie (art. 10 ust. 2 p.z.p.). Tym samym tryb zapytania o cenę ma charakter niekonkurencyjny.
W myśl zastosowanego przez skarżącą art. 69 p.z.p. zapytanie o cenę to tryb udzielenia zamówienia, w którym zamawiający kieruje pytanie o cenę do wybranych przez siebie wykonawców i zaprasza ich do składania ofert.
Natomiast w myśl art. 70 p.z.p. zamawiający może udzielić zamówienia w trybie zapytania o cenę, jeżeli przedmiotem zamówienia są dostawy lub usługi powszechnie dostępne o ustalonych standardach jakościowych, a wartość zamówienia jest mniejsza niż kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8.
Przepis ten jako wyjątek od reguły przetargowej jako podstawowej formy udzielania zamówienia musi być wykładany ściśle. Europejski Trybunał Sprawiedliwości wielokrotnie podkreślał, że ze względu na to, że zastosowanie trybów bezprzetargowych jest wyjątkiem od ogólnej zasady, przesłanki ich zastosowania należy interpretować ściśle, a podmiot, który się na nie powołuje, musi być w stanie je udowodnić (np. orzeczenie ETS z dnia 28 marca 1996 r. w sprawie C-318/94 KE vs. Republika Federalna Niemiec). Zatem dopuszczalność udzielenia zamówienia na podstawie tego przepisu w odniesieniu do usług uzależniona jest od trzech elementów: przedmiotem zamówienia muszą być usługi powszechnie dostępne; usługi te posiadają ustalone standardy jakościowe; wartość zamówienia w dniu jego udzielenia w przedmiotowej sprawie musiała być mniejsza niż kwota 193.000 euro (§ 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2009 r. w sprawie kwot wartości zamówień oraz konkursów, od których jest uzależniony obowiązek przekazywania ogłoszeń Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich; Dz. U. Nr 224, poz. 1795), tzn. nie mogła być wyższa niż 740.927 zł.
Tryb zapytania o cenę jest jednym z najprostszych trybów prowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia. Jego niewątpliwymi zaletami dla zamawiających jest możliwość wyznaczenia krótszego niż w przypadku trybów konkurencyjnych terminu składania ofert oraz możliwość zaproszenia do składania ofert wykonawców wybranych przez zamawiającego. Jedynym ograniczeniem, jakie w tym zakresie nakłada na zamawiających ustawodawca jest art. 71 ust. 1 p.z.p., zgodnie z którym muszą to być wykonawcy świadczący w ramach prowadzonej przez nich działalności dostawy lub usługi będące przedmiotem zamówienia, w liczbie która zapewnia konkurencję oraz wybór najkorzystniejszej oferty, przy czym nie może ich być mniej niż 5.
Pojęcie usług zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 10 p.z.p. Zgodnie z tym przepisem przez usługi należy rozumieć wszelkie świadczenia, których przedmiotem nie są roboty budowlane lub dostawy.
Przepisy ustawy nie definiują natomiast, co należy rozumieć pod pojęciem "powszechnej dostępności" oraz "ustalonych standardów jakościowych". Zgodnie ze Słownikiem języka polskiego "powszechny" dotyczy wszystkich osób, rzeczy, sytuacji itp. Termin ten także oznacza częsty i ogólnie znany (Słownika języka polskiego, Wydawnictwo PWN, tom 4, strona 162). Natomiast termin "dostępny" oznacza coś co można bez trudu mieć, zdobyć, wykorzystać (patrz: jak wyżej, tom 1, strona 380). Tym samym słusznie Prezes UZP uznał, że usługi "powszechnie dostępne" to takie, które są przez rynek często oferowane, a więc duża jest ich podaż, a przez to nietrudne są do zdobycia. Dostawy i usługi powszechnie dostępne to zatem dobra popularne i łatwo osiągalne, zaspokajające potrzeby wszystkich kategorii odbiorców publicznych i prywatnych, które oferuje się wszędzie, zarówno na rynku lokalnym, jak i krajowym (patrz także orzeczenie Głównej Komisji Orzekającej z [...] czerwca 2010 r., sygn. [...]).
Prawidłowo również zwrócił uwagę Prezes UZP, że zakres omawianego pojęcia, zgodnie z cytowaną powyżej treścią art. 70 p.z.p. ulega jeszcze zawężeniu przez dookreślenie przez ustawodawcę, że chodzi o usługi, które dodatkowo mają ustalone standardy jakościowe. Zatem, do tej kategorii możemy zaliczyć jedynie usługi, które poprzez swoją powszechność znane są przeciętnemu nabywcy, a przez tę szeroką dostępność ukształtowany jest przez rynek ich standard, który dla przeciętnego klienta jest łatwy do zdefiniowania. Skoro przeciętny nabywca zna określoną usługę, wie, co jest jej przedmiotem i jakie są jej standardy jakościowe, a usługi te są powszechnie oferowane oznacza to, iż popyt na nie jest również wysoki (służą bowiem zapewnieniu realizacji bieżących potrzeb), a tym samym świadczy o nieskomplikowanym charakterze tych usług. "Ustalone standardy jakościowe" definiuje się jako znormalizowane cechy dostaw lub usług, spełniające przeciętne wymagania stawiane dla danego asortymentu (grupy towarowej), dzięki którym nie jest wymagane indywidualne podejście do ich wykonania. Wymagania te muszą mieć jednak charakter standardowy, typowy, a nie wymagający indywidualnego podejścia. Zatem w przypadku, gdy przedmiot zamówienia jest dostosowany do specyficznych potrzeb konkretnego zamawiającego, zasadnym jest przyjęcie, iż nie jest produktem typowym, charakteryzującym się małym stopniem złożoności, łatwo dającym się porównać np. pod względem jakości, funkcjonalności, czy też posiadanych parametrów, z innymi produktami. Przy czym nie można utożsamiać standardów jakościowych ze standardami czy wymaganiami przepisów prawa. Standardy jakościowe muszą określać istnienie minimalnego akceptowanego rezultatu, jaki świadczona usługa ma zapewnić.
Mając powyższe na względzie, tryb zapytania o cenę może być zastosowany jedynie do typowych i najprostszych zamówień, a zamawiane usługi powinny być w pełni porównywalne, ponieważ jedynym różnicującym je czynnikiem jest cena, która jednocześnie jest jedynym możliwym w tym trybie kryterium oceny ofert. W doktrynie przyjmuje się jako przykłady tego typu usług: usługi w zakresie utrzymania czystości (sprzątania pomieszczeń), usługi transportowe, usługi odśnieżania ulic, usługi introligatorskie, usługi pralnicze, usługi kserograficzne, proste usługi poligraficzne (druk). Zastosowanie tego trybu jest natomiast nieuzasadnione w przypadku nabywania m.in. usług nietypowych, takich jak usługi eksperckie, poszukiwawcze, ratownicze, geologiczne czy detektywistyczne.
Przenosząc powyższe na stan faktyczny sprawy należy podkreślić, że słusznie uznano, iż w sprawie nie można mówić o usłudze drukowania książek i okładek jako o usłudze typowej, powszechnej, gdyż do wykonywania takiej usługi niezbędne jest doświadczenie w dziedzinie poligrafii, przekraczające to wymagane do drukowania wizytówek i zaproszeń, a związane z samym większym skomplikowaniem produktu finalnego jakim jest książka. Niezbędne też jest posiadanie zaplecza technicznego większego niż to potrzebne do drukowania wizytówek i zaproszeń – usługa obejmowała przecież nie tylko drukowanie, ale także oprawę książek . Jest prawdą, że usługa miała odbyć się z gotowych do druku plików elektronicznych dostarczonych przez zamawiającego. Jest też prawdą, że jedynym kryterium wyboru wykonawcy była cena. Jednak biorąc pod uwagę przedmiot zamówienia, nie sposób jest uznać, że była to usługa powszechna, gdyż wbrew temu co twierdzi strona skarżąca , stopień skomplikowania usługi wymagał, aby wykonawca był podmiotem przygotowanym technicznie w stopniu przewyższającym prostą usługę poligraficzną.
Prawidłowo zatem stwierdził organ, że stopień zindywidualizowania przedmiotu zamówienia, a nadto stopień jego skomplikowania wyklucza uznanie, że usługa ta może być uznana za powszechnie dostępną w rozumieniu art. 70 p.z.p.
W sprawie organ słusznie wskazał, że również cecha o której mowa w art. 70 p.z.p. dotycząca "ustalonych standardów jakościowych" nie występuje. Standardy te zostały bowiem określone indywidualnie w specyfikacji istotnych warunków przedmiotowego zamówienia. Szczegółowy opis usług objętych przedmiotem zamówienia, ich charakter i stopień skomplikowania, powoduje, że usług objętych przedmiotem zamówienia nie można uznać za powszechnie dostępne.
Mając powyższe na względzie sąd w całości podziela stanowisko organów orzekających w sprawie, co powoduje, że argumentacja przedstawiona w skardze okazała się niezasadna i sprowadza się ona w zasadzie do polemiki z prawidłowymi twierdzeniami organu. Dlatego też sąd za niezasadne uznał zarzuty naruszenia art. 70 p.z.p., a także zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 i art. 80 k.p.a. Skład orzekający w całości podziela tezę Sądu Apelacyjnego w Warszawie zawartą w wyroku z 26 kwietnia 2017 r. (sygn. akt I ACa 74/16, LEX nr 2437855), który stwierdził, że zapytania o cenę nie stosuje się do dostaw lub usług których standardy jakościowe ustalane są w celu zaspokojenia indywidualnych potrzeb zamawiającego oraz nabywania rzeczy i usług specjalistycznych, nietypowych i o ograniczonej dostępności, a także wymagających szczególnych kwalifikacji uprawnień lub pozwoleń.
Powody dla, których strona udzieliła spornego zamówienia w formie zapytania o cenę nie mają żadnego znaczenia, dla klasyfikacji tego zamówienia jako nieprawidłowego. Mogą one jedynie mieć znaczenie w postępowaniu w przedmiocie naruszenia dyscypliny finansów publicznych. Sąd także wskazuje, że zasadnie Prezes UZP wyjaśnił, że orzeczenie GKO z [...] sierpnia 2016r., na które powołuje skarżąca, nie wiąże organu w przedmiotowej sprawie, a poza tym zostało ono uchylone nieprawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z 29 listopada 2017r., V SA/Wa 22/17. Tym samym tezy z tego orzeczenia nie mogą mieć znaczenia w sprawie.
W związku z wyżej przedstawionymi ustaleniami, co do braku wykazania przez stronę przesłanek umożliwiających zastosowanie trybu zapytania o cenę na podstawie art. 70 p.z.p, sąd stwierdził, również że Prezes UZP nie naruszył prawa nakładając na stronę karę pieniężną na podstawie art. 200 ust. 1 lit. a w zw. z art. 201 ust. 2 pkt 1 p.z.p. Wysokość kary orzeczono w wysokości określonej w art. 201 ust. 2 pkt 1 ustawy.
W sprawie w ocenie sądu w toku postępowania nie doszło także do naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik postępowania.
Wobec powyższego sąd na postawie art.151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło