II OZ 1176/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2993/17 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A.C. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wglądu do akt postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 11 lipca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2993/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A. C. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...]sierpnia 2017 r. nr [...]. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że skarżący wraz ze skargą na ww. decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców złożył wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję została uznana za doręczoną po dwukrotnym awizowaniu, jednakże on sam nigdy tych awiz nie otrzymał. Nie miał zatem wiedzy co znajdowało się w przesyłce oraz kto jest jej nadawcą. Informację o korespondencji otrzymał w dniu 15 września 2017 r. w trakcie wizyty w placówce pocztowej, związanej z inną sprawą. Tego samego dnia przesyłka została zwrócona do organu. Następnie skarżący wskazał, że jeszcze tego samego dnia podjął kroki w celu uzyskania wiedzy, jaki dokument znajdował się w przesyłce. Drogą elektroniczną zwrócił się do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o wskazanie jej zawartości oraz przesłanie jej skanów. W dniu 22 września 2017 r. otrzymał odpowiedź, z której wynikał brak możliwości przekazania drogą elektroniczną zawartości przesyłki i jednocześnie wskazano, że może zapoznać się z aktami spraw w siedzibie urzędu. Skarżący wskazał, że podjął kolejne próby uzyskania wiadomości o ewentualnym nadawcy przesyłki i telefonował w tej sprawie do poczty, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz Departamentu Legalizacji Pobytu Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Otrzymał informację, że w ostatnim czasie nie były mu przesyłane żadne pisma. Podjął także próbę pozyskania informacji za pomocą korespondencji przez profil zaufany EPUAP. Dopiero w dniu 18 października 2017 r. – a zatem już po upływie terminu do wniesienia skargi – otrzymał na właściwe konto EPUAP, po ponownym wezwaniu organu, informację od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, że korespondencja zwrócona z placówki pocztowej w dniu 15 września 2017 r. zawierała decyzję z dnia 23 sierpnia 2017 r. Wobec powyższych okoliczności skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, zaznaczając, że pomimo braku wiedzy co do nadawcy przesyłki, podjął wszelkie możliwe kroki w celu ustalenia, co znajdowało się w korespondencji, której z uwagi na brak otrzymania awiz nie mógł odebrać. W odpowiedzi na wezwanie Sądu z 19 kwietnia 2018 r. skarżący wskazał, że nie składał reklamacji na poczcie z uwagi na okoliczność, iż byłoby to tylko "słowo przeciwko słowu" w zakresie pozostawienia bądź nie awiza dotyczącego korespondencji. Zaznaczył, że nie był jedyną osobą, która miała problemy z doręczeniami przesyłek w tamtym okresie. Ponadto ponownie podkreślił, że nie miał możliwości złożenia skargi na coś, o czym tak naprawdę nie miał wiedzy. Uzasadniając odmowę przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia skargi Sąd I instancji stwierdził, że nie neguje, że mogła mieć miejsce okoliczność podana przez skarżącego i zaskarżona decyzja faktycznie została skarżącemu nieprawidłowo awizowana. Zaznaczył jednak należy, że skarżący – co sam przyznał – nie skorzystał z możliwości zareklamowania doręczenia przesyłki, co uniemożliwia jakąkolwiek weryfikację kwestii prawidłowości awizacji a więc także doręczenia przesyłki zawierającej decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Już to wskazuje, że zaniechał on części dostępnych mu środków dla wykazania braku winy. Co istotniejsze jednak dla kwestii zachowania przez skarżącego należytej staranności, nie skorzystał on z możliwości udania się do siedziby Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w celu przejrzenia akt administracyjnych spraw ze swoim udziałem. Informację o takiej możliwości otrzymał drogą elektroniczną 22 września 2017 r. a zatem zachowując jeszcze termin do wniesienia skargi. Skarżący nie skorzystał z tej możliwości pomimo, że przejrzenie akt administracyjnych pozwoliłoby mu na ustalenie, co znajdowało się w korespondencji, której nie odebrał. W momencie zaś ustalenia, że jest to decyzja, miałby jeszcze czas na wniesienie skargi z zachowaniem terminu. Powyższe zaniechanie świadczy zdaniem Sądu o tym, że nie można skarżącemu przypisać całkowitego braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Zażaleniem A. C. zaskarżył powyższe postanowienie. Uzasadniając zażalenie podniósł, że wbrew twierdzeniom Sądu I instancji Szef Urzędu w wiadomości z 22 września 2017 r. nie potwierdził, że jest nadawcą przesyłki oraz nie oferował przejrzenia akt sprawy, której dotyczy rozstrzygnięcie. Ponadto skarżący wskazał, że Szef Urzędu w rozmowie telefonicznej wprowadził go w błąd informując, że ostatni raz wysłano do niego pismo w marcu 2017 r., a odpowiedź na pismo skarżącego przesłane przez EPUAP dnia 27.09.2017 r., tj. na wiele dni przed upływem terminu do wniesienia skargi, organ przesłał 2 dni po terminie do złożenia skargi - dnia 18.10.2017 r. Dopiero w tej odpowiedzi organ potwierdził, że był nadawcą korespondencji z dnia 28.08.2017 r. Skarżący podkreślił, że gdyby wcześniej wiedział, że to Szef Urzędu był nadawcą przesyłki, to niewątpliwie stawiłby się w urzędzie i zapoznał z aktami. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej w skrócie "p.p.s.a.") czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże w świetle art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Ponadto z art. 86 § 2 p.p.s.a. wynika, iż warunkiem przywrócenia terminu jest spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony w zakresie postępowania sądowego. Artykuł 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowi natomiast, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wymaga podkreślenia, że warunkiem dopuszczalności przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo całej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący zarówno we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia przedmiotowej skargi, jak i w zażaleniu, nie wykazał okoliczności, które pozwoliłyby na zastosowanie w niniejszej sprawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że w ww. pismach procesowych skarżący przede wszystkim kwestionuje prawidłowość awizowania przesyłki zawierającej postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...], a tym samym prawidłowość jej doręczenia. Przedmiotowe postanowienie zostało przesłane na adres skarżącego, który występował w sprawie osobiście. W myśl art. 73 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia adresatowi pisma osobiście lub sposób zastępczy, pismo takie składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. Ustawodawca ustanawia w cytowanym przepisie domniemanie faktyczne doręczenia pisma, o ile zostaną spełnione warunki w przepisie tym przewidziane. Jak wynika z treści znajdującej się w aktach sprawy koperty zawierającej przedmiotowe postanowienie, przesyłka została dwukrotnie awizowana: w dniach 31 sierpnia 2017 r. oraz 8 września 2017 r. Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, iż dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. Treść zarówno wniosku o przywrócenie terminu jak i zażalenia nie obala jednak domniemania zgodności doręczenia zastępczego dokonanego w trybie art. 73 p.p.s.a. Odpowiednie adnotacje o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej zostały umieszczone na potwierdzeniu odbioru przesyłki. Przywrócenie terminu na podstawie gołosłownego twierdzenia skarżącego o braku awizo prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie zastępczym poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej. Odnośnie pozostałych podnoszonych przez skarżącego okoliczności podnieść należy, że we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi skarżący wskazał, że o tym, iż przedmiotowa przesyłka została do niego skierowana przez Urząd do Spraw Cudzoziemców dowiedział się po wprowadzeniu jej numeru nadawczego na stronie Poczty Polskiej umożliwiającej śledzenie przesyłek. Powyższe - jak podnosi się we wniosku o przywrócenie terminu - potwierdził ponadto skarżącemu ww. organ w wiadomości email z dnia 22 września 2017 r. wskazując, że "do chwili obecnej do tut. organu nie wpłynęła wskazana przesyłka skierowana do Pana, zwrócona przez operatora pocztowego". Jednocześnie organ poinformował skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w siedzibie Urzędu. Skarżący jednak nie skorzystał z możliwości zapoznania się z aktami sprawy prowadzonej ostatnio wobec niego, co niewątpliwie pozwoliłoby na ustalenie zawartości skierowanej do niego przez organ korespondencji. Powyższa okoliczność świadczy natomiast o braku dołożenia należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Stąd też zaskarżone postanowienie odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi uznać należy za prawidłowe, gdyż zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.