II SA/Bd 514/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek sędzia WSA Leszek Tyliński Protokolant asystent sędziego Jacek Grzegorzewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2018 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza L. z [...] grudnia 2017 r., nr [...]. Postanowieniem z [...] grudnia 2017 r. nr [...] Burmistrz Ł., na podstawie art. 61a ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, zwanej w skrócie "k.p.a.") odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku skarżącego A. K. o zasiłek celowy na odbudowę budynku mieszkalnego w kwocie [...]zł z tytułu strat spowodowanych wichurą i nawałnicą, które miały miejsce w nocy z dnia 11 na [...] sierpnia 2017 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie, o które wszczęcia wnioskuje skarżący już się toczy. Mianowicie skarżący pismem z [...] września 2017 r. wniósł już o pomoc na remont mieszkania na kwotę [...]zł oraz zasiłku celowego, o którym mowa w art. 40 ust. 2 w kwocie [...]zł Aktualnie sprawa ta toczy się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym na skutek odwołania skarżącego od decyzji Burmistrza z [...] listopada 2017 r. W zażaleniu (umieszczonym omyłkowo przez organ odwoławczy w aktach sprawy dotyczących decyzji SKO-4110/15/2018 – por. sprawa II SA/Bd 515/18) skarżący podniósł, że pomoc w formie zasiłku celowego na remont/odbudowę budynku gospodarczego, który uległ uszkodzeniu w wyniku zdarzenia noszącego znamiona klęski żywiołowej przyznawana jest do kwoty [...]zł, do kwoty [...]zł i do kwoty [...]zł. Zdaniem skarżącego chcąc otrzymać zasiłek na którąkolwiek z wymienionych kwot należy złożyć odrębny wniosek. Błędnym jest zatem rozumowanie, że złożenie jednego lub dwóch wniosków na ww. kwoty zastępuje pozostałe wnioski w sytuacji, gdy przedmiotem postępowania jest żądana jedna z opcji adekwatna do poniesionych strat w uszkodzeniu budynku, a nie same straty, których wystąpienie z urzędu powoduje przyznanie jednej z ww. kwot. W wyniku rozpatrzenia zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z [...] lutego 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Kolegium, podobnie jak organ I instancji ustaliło, że w sprawie o wszczęcie którego wniosku skarżący już się toczy. Wnioskiem z [...] września 2017 r. skarżący zwrócił się o pomoc na remont budynku mieszkalnego w kwocie [...]zł oraz zasiłku celowego na remont budynku mieszkalnego w kwocie [...]zł. Organ I instancji odmówił skarżącemu przyznania zasiłku celowego w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na remont budynku mieszkalnego (decyzja z [...] listopada 2017 r. nr [...]) oraz odmówił przyznania zasiłku celowego na ten sam budynek mieszkalny w kwocie [...]zł (decyzja z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...]). Skarżący złożył odwołania od ww. decyzji, a więc sprawa jest w toku. Sytuacja gdy w tej samej sprawie toczy się już postępowanie administracyjne wypełnia zdaniem Kolegium określoną w art. 61a § 1 k.p.a. przesłankę zaistnienia "innej uzasadnionej przyczyny" z powodu której postępowanie nie może być wszczęte, zobowiązującą organ do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Kolegium nie zgodziło się ze skarżącym, że wniosek o przyznanie pomocy w kwocie [...]zł jest odrębnym wnioskiem, dla którego należy przeprowadzić postępowanie. Kolegium podniosło ponadto, że kwoty pomocy z rezerwy celowej budżetu państwa określone w Zasadach udzielania środków rezerwy budżetu państwa na przeciwdziałania i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, pomocy finansowej w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących, poszkodowanych w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęski żywiołowej zatwierdzone przez Ministra Administracji i Spraw Wewnętrznych [...] sierpnia 2017 r. (pismo znak: [...]) zmienione w dniu [...] sierpnia 2017 r. (pismo znak: [...]) nie oznaczają, że poszkodowany może składać wnioski dotyczące jednego budynku, osobno na wymienione w tych zasadach kwoty tj. 6 tys. zł, 20 tys. zł czy 200 tys. zł. Powyższe kwoty służą jedynie do ustalenia rozmiaru pomocy finansowej, jaka może być przyznana stronie w związku z poniesionymi na skutek nawałnicy stratami. W skardze do sądu administracyjnego A. K. wniósł o uchylenie postanowienia Kolegium oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji zarzucając, że zostały wydane z naruszeniem art. 61a § 1 k.p.a. Skarżący podtrzymał prezentowane w postępowaniu administracyjnym stanowisko, że na każdy z przewidzianych rodzajów pomocy tj. pomoc do 6 tys. zł, do 20 tys. zł i do 200 tys. zł należało składać odrębny wniosek, który winien być rozpatrzony w ramach odrębnej sprawy. Skarżący zwrócił uwagę, że takie zróżnicowanie rodzajów pomocy przewidują powołane przez organ "Zasady ...". Wskazał także, że przyznając pomoc do 6 tys. zł organ nie powołuje inspektorów nadzoru budowlanego do oszacowania strat, tylko samodzielnie ocenia te straty, a gdy są one wielokrotnie wyższe od kwoty [...]tys. zł, przyznaje tę kwotę i kończy postępowanie. Chcąc uzyskać pomoc wyższą od kwoty [...]tys. zł należy złożyć następny wniosek o kwotę pomocy do 20 tys. zł, a gdy i ta jest niewystarczająca, należy zwrócić się o pomoc do kwoty [...]tys. zł. Powołane przez organ "Zasady ..." dla każdego z postępowań, w zależności od żądanej kwoty, przewidują inne procedury i wymagają spełnienia innych warunków. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do art. 61 § 1 k.p.a postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zgodnie zaś z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn", z powodu których postępowanie nie może być wszczęte należy utożsamić z okolicznościami, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie. Takie też stanowisko słusznie przyjęło Kolegium w zaskarżonym postanowieniu. Koniecznym warunkiem wydania postanowienia w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. jest stwierdzenie tożsamości pomiędzy już toczącą się sprawą oraz sprawą, która miałby być wszczęta zgodnie z nowym wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego. Tożsamość spraw wyraża się w tożsamości podmiotowej, przedmiotowej oraz podstawy faktycznej i prawnej żądania, jak też niezmienionego stanu prawnego i faktycznego sprawy nowej oraz poprzedniej tj. już toczącej się. Stwierdzenie takiej tożsamości wymaga zatem co najmniej zestawienia treści nowego wniosku z wnioskiem, który wszczął już toczące się postępowanie. Porównanie to winno mieć oparcie w treści akt organu. W tym miejscu należy podkreślić, że jak wynika z art. 54 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; zwanej w skrócie "p.p.s.a.") organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. W przypadku braku wypełnienia przez organ obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 k.p.a. tj. obowiązku przekazania skargi oraz kompletnych i uporządkowanych akt sąd może – na wniosek skarżącego orzec o wymierzeniu organowi grzywny (art. 55 § 1 p.p.s.a.), a jeżeli pomimo wymierzenia grzywny organ nadal nie przekazał sądowi skargi – sąd, na żądanie skarżącego, może rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu skargi, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości (art. 55 § 2 p.p.s.a.). Wynika z powyższego, że sąd administracyjny orzeka na podstawie przedstawionych mu akt administracyjnych. Dbanie o to, aby owe akta były kompletne i uporządkowane jest obowiązkiem organu. Zatem to organ ponosi konsekwencje braku przedstawienia kompletnych akt sprawy, wyrażające się w szczególności w tym, że sąd jest zobowiązany przyjąć, że organ wydając zaskarżony akt dysponował tylko takimi dokumentami, jakie przedstawiono sądowi wraz ze skargą. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy należy zauważyć, że w przedstawionych Sądowi aktach administracyjnych brak jest wniosku skarżącego z dnia [...] września 2017 r., na który Kolegium się powołuje, a który jakoby wszczął postępowanie w sprawie tożsamej ze sprawą, jakiej dotyczy obecny wniosek skarżącego z dnia [...] grudnia 2017 r. Co więcej wątpliwe jest twierdzenie organu o tożsamości spraw (z wniosku z września i z wniosku z grudnia 2017 r.) ze względu na odnoszenie się do tego samego stanu faktycznego (uszkodzenia tego samego budynku) skoro toczą się już dwa inne postępowania dotyczące przyznania zasiłku celowego w związku z tym samym, wyżej wskazanych faktem (uszkodzeniem tego samego budynku). Nie wiadomo bowiem, czy poza ww. elementem faktycznym, wspólnym dla toczących się postępowań oraz sprawy z obecnie złożonego wniosku, nie istnieje element wykluczający tożsamość spraw np. odmienny cel czy zakres udzielanej pomocy, który mógł być następstwem przyjętych przez organ zasad rozdzielania środków pomocowych, zawartych w powoływanych przez strony "Zasadach udzielania środków rezerwy budżetu państwa na przeciwdziałania i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, pomocy finansowej w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących, poszkodowanych w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęski żywiołowej" – których także brak w aktach sprawy. Ze względu na powyższe naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. poprzez brak wykazania uzasadnionej przyczyny wykluczającej możliwość wszczęcia nowego postępowania (tj. brak wykazania, że toczy się już sprawa tożsama ze sprawą o której wszczęcie wnioskował skarżący we wniosku z dnia [...] grudnia 2017 r.) – Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. W ponownym postępowaniu organ winien rozstrzygnąć kwestię możliwości wszczęcia postępowania, po uzupełnieniu akt sprawy, stosownie do powyższego stanowiska Sądu.