I SA/Łd 389/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk – Drozda (spr.) Sędzia NSA Teresa Porczyńska Protokolant: pomocnik – sekretarza Anna Jaworska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2018 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. Sp. k. z/s w Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o udzieleniu pomocy de minimis 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r., odmawiające A spółce z ograniczoną odpowiedzialnością spółce komandytowej w Ł. wydania zaświadczenia o pomocy de minimis, w związku z dokonaniem przez tę spółkę wydatku z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych wysokości 22.926 zł. Postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji odmówił stronie wydania zaświadczenia o pomocy de minimis w związku z dokonaniem w dniu 29 grudnia 2017 r. wydatku ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, gdyż wydatek na wyposażenie stanowiska pracy montera poprzez zakup urządzenia NM-405 nie stanowił pomocy de minimis ze względu na cel założony ustawą o rehabilitacji jakim jest pomoc osobom niepełnosprawnym i umożliwienie im funkcjonowania w życiu zawodowym. Zdaniem tego organu, aby dany wydatek mógł zostać sfinansowany w ramach § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (tj. Dz.U. z 2015 r., poz. 1023 – dalej jako: rozporządzenie) musi służyć przystosowaniu miejsca pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych, a nie może być wydatkiem uniwersalnym, odpowiednim dla każdego pracownika na danym stanowisku pracy. W zażaleniu na powyższe postanowienie, Spółka zarzuciła: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego: - art. 8 ust. 1 oraz art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej i zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 2046 ze zm. - dalej jako: ustawa) poprzez błędną wykładnię oraz zastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że zakup urządzenia nie służył celom niepełnosprawnego pracownika, pomimo iż został dokonany w celu utrzymania zatrudnienia tego pracownika przez odpowiednie wyposażenie jego miejsca pracy; - § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia poprzez uznanie, że zakup przedmiotowego urządzenia stanowi wydatek uniwersalny, mimo iż w stanie faktycznym sprawy zakup ten nakierowany był na zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z jego niepełnosprawności; - § 2 ust. 2 w zw. z § 4a rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie, pomimo że objęty wnioskiem o wydanie tego zaświadczenia wydatek był dokonany ze środków funduszu, z zachowaniem wymogu celu i optymalnego doboru metod i środków realizacji tego celu; 2. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 77 oraz 80 k.p.a. poprzez wybiórcze rozpoznanie materiału dowodowego i jego niewłaściwą ocenę, a w konsekwencji przyjęcie, że zakup urządzenia nie przyczynił się do eliminacji skutków niepełnosprawności; - art. 306a § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 201 ze zm. – dalej jako: O.p.) w zw. z art. 9 ust. 1 rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie a w konsekwencji odmowę wydania zaświadczenia o żądanej treści pomimo poniesienia wydatków ze środków ZFRON w ramach zasady de minimis. Po rozpatrzeniu środka zaskarżenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z dnia [...] r., utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego zarówno ustalenia organu I instancji, jak i podjęte rozstrzygnięcie, zasługiwały na pełną akceptację. W obszernych rozważaniach dotyczących procedury poprzedzającej wydanie zaświadczenia w tego rodzaju sprawach organ odwoławczy podkreślił, iż to na zainteresowanym pracodawcy spoczywa obowiązek dostarczenia pełnego materiału dowodowego, z którego wynikałoby, że wydatki poniesione z funduszu rehabilitacyjnego przyczynią się do zmniejszenia ograniczeń zawodowych pracownika niepełnosprawnego, bądź też będą służyły jego rehabilitacji. Podsumował, iż bezsporne jest, że strona zatrudnia osobę niepełnosprawną na stanowisku montera, którego obowiązki m.in. polegają na demontażu, oczyszczaniu oraz montażu kompresorów. Kompresory oczyszczane są m.in. poprzez ich piaskowanie, z trudno dostępnych miejsc. W toku postępowania strona podała, iż zanieczyszczenia muszą być usuwane ręcznie, drucianą szczotką. Z wyjaśnień podatnika wynika, że zakupione urządzenie jest dwufunkcyjne, może posłużyć jako mini piaskarka do punktowego oczyszczania trudnodostępnych miejsc (dzięki czemu monter nie musi doczyszczać kompresorów ręcznie przy pomocy drucianej szczotki) oraz jako napylarka do metalu (dzięki temu można naprawić drobne uszkodzenia kompresorów powstałe przy ich demontażu). Strona w toku postępowania przez organem I instancji oraz w odwołaniu szczegółowo informowała, że osoba niepełnosprawna zatrudniona na stanowisku montera ma problemy z narządem ruchu, układem oddechowym, układem krążenia oraz neurologiczne. Zakupione urządzenie znacząco ograniczyło konieczność ręcznego doczyszczania kompresorów przez tę osobę, a co za tym idzie ograniczyło jej wysiłek, obciążenie kończyn oraz serca. Zdaniem strony wyposażenie stanowiska pracy w opisane urządzenie zmniejszyły dolegliwości bólowe, drętwienie towarzyszące długiemu przebywaniu w pozycji wymuszonej, obciążającej kończyny, przyczyni się również do zmniejszenia stresu, jakiego pracownik doznawał podczas demontażu, gdy poprzez swoje problemy neurologiczne uszkadzał czyszczony kompresor. W ocenie organu odwoławczego, omawiany wydatek zwiększa komfort pracy każdej osoby, która jest lub będzie zatrudniona przez Spółkę na wskazanym stanowisku. Zakupione urządzenie spełnia funkcje piaskarki i napylarki do metalu. Urządzenia te są powszechnym i standardowym wyposażeniem stanowisk pracy związanych z oczyszczaniem kompresorów, poprawia warunki pracy zarówno osoby niepełnosprawnej jak i pełnosprawnej. Zdaniem organu jest to zatem wydatek uniwersalny, odpowiedni dla każdego pracownika na danym stanowisku pracy i z tego względu nie sposób uznać przedmiotowego wydatku za poniesiony w ramach pomocy de minimis. Spółka zaskarżyła powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Strona, wnosząc o uchylenie postanowień organów obu instancji i zobowiązanie Prezydenta Miasta Ł. do wydania w określonym terminie zaświadczenia o żądanej treści, zarzuciła naruszenie: (1) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: – art. 8 ust. 1 oraz art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy poprzez błędną wykładnię oraz zastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że zakup urządzenia nie służył celom rehabilitacji niepełnosprawnego W. P., pomimo iż został dokonany w celu utrzymania zatrudnienia tego pracownika przez odpowiednie wyposażenie jego miejsca pracy; – § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia poprzez uznanie, że zakup urządzenia stanowi wydatek uniwersalny, pomimo iż urządzenie służyło dostosowaniu stanowiska pracy do indywidualnych potrzeb pracownika i zmniejszeniu jego ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności; – § 2 ust. 2 w zw. z § 4a rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji odmowę wydania skarżącemu zaświadczenia o pomocy de minimis, pomimo że objęty wnioskiem o wydanie tego zaświadczenia wydatek z ZFRON był dokonany ze środków funduszu, z zachowaniem wymogu celu i optymalnego doboru metod i środków realizacji tego celu; (2) przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 306a § 2 pkt 1 O.p. w zw. z § 9 ust. 1 rozporządzenia, poprzez uznanie, że w posiadaniu organu nie znajdują się dane potwierdzające wydatkowanie przez skarżącego środków ZFRON na wyposażenie stanowiska pracy i przystosowanie otoczenia niepełnosprawnego pracownika, pomimo iż skarżący przedstawił dowody na te okoliczności, a przez to odmowę wydania zaświadczenia o udzielonej pomocy de minimis o żądanej treści pomimo poniesienia przez skarżącego wydatków ze środków ZFRON w ramach zasady de minimis. Podatnik wniósł także o dopuszczenie oraz przeprowadzenie dowodów uzupełniających z załączonych do skargi dokumentów. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy słusznie skarżąca spółka oczekuje od organu wydania zaświadczenia o pomocy de minimis, w związku z dokonaniem wydatku z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych na zakup urządzenia, które w ocenie strony jest wydatkiem na wyposażenie stanowiska pracy konkretnego pracownika i przystosowanie otoczenia do potrzeb tegoż pracownika. Organ podatkowy nie podziela stanowiska wnioskodawcy wywodząc, iż zakupione urządzenie służy usprawnieniom w zakładzie pracy, zwiększa komfort pracy każdej osoby, która jest lub będzie zatrudniona na tym stanowisku. Wskazując na zapis § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia organ podkreśla, iż istotny jest cel poniesienia wydatku, gdyż ma nim być przystosowanie otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych, wydatek ma realnie przyczynić się do eliminacji niepełnosprawności. Zdaniem organu poniesionego przez stronę skarżącą wydatku nie sposób tak zakwalifikować. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stanął na stanowisku, iż organ nie dokonał wnikliwej analizy zgromadzonego materiału dowodowego w konsekwencji wadliwie zastosował przepisy prawa materialnego, na których naruszenie zasadnie wskazał pełnomocnik strony skarżącej. Na wstępie rozważań należy wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 4 ustawy wynika, że rehabilitacja zawodowa ma na celu ułatwienie osobie niepełnosprawnej uzyskanie i utrzymanie odpowiedniego zatrudnienia i awansu zawodowego przez umożliwienie jej korzystania z poradnictwa zawodowego, szkolenia zawodowego i pośrednictwa pracy. Realizacji tego celu służy między innymi dobór odpowiedniego miejsca pracy i jego wyposażenia. Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy prowadzący zakład pracy chronionej tworzy zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Środki funduszu rehabilitacji są przeznaczone na finansowanie rehabilitacji zawodowej, społecznej i leczniczej, w tym na indywidualne programy rehabilitacji osób niepełnosprawnych opracowane przez powołane przez pracodawców komisje rehabilitacyjne oraz ubezpieczenie osób niepełnosprawnych, zgodnie z zakładowym regulaminem wykorzystania tych środków (art. 33 ust. 4 ustawy). Rodzaj wydatków, które można pokryć z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych został wskazany w § 2 rozporządzenia. W § 2 ust. 1 pkt 1a rozporządzenia wskazano, że ze środków funduszu rehabilitacji realizowane są wydatki na wyposażenie stanowiska pracy oraz przystosowanie jego otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych, w szczególności na zakup, modernizację, remont maszyn i urządzeń. Katalog wydatków, wskazanych w tym przepisie, uprawniających do objęcia pomocą de minimis ma zatem charakter otwarty. Istotnym z punktu widzenia wykładni § 2 rozporządzenia, jest przepis § 4a rozporządzenia, zgodnie z którym, warunkiem wykorzystania funduszu rehabilitacji jest dokonywanie wydatków z tego funduszu w sposób celowy i oszczędny z uwzględnieniem optymalnego doboru metod i środków realizacji w stosunku do zakładanych efektów. Zatem z funduszu rehabilitacji nie można finansować wszelakich wydatków, a jedynie te, które ściśle spełniają cele określone w ustawie o rehabilitacji oraz w § 2 rozporządzenia. Podkreślić trzeba, iż konieczny jest związek przyczynowy pomiędzy poniesionym wydatkiem, a zmniejszeniem ograniczeń zawodowych pracownika niepełnosprawnego (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2012 r., sygn. akt. II GSK 588/11; wyrok NSA z dnia z dnia 23 października 2014 r., sygn. akt II FSK 1771/13 – dostępne, jak i pozostałe przywołane w uzasadnieniu, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://cbosa.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, zdaniem sądu rację ma organ wskazując na uproszczony charakter postępowania inicjowanego wnioskiem strony skarżącej, co za tym na unormowanie art. 306a O.p. z którego wywodzi, iż organ zaświadczeniem potwierdza jedynie istnienie określonego stanu na podstawie posiadanych już danych - posiadanych przez sam organ lub wykazanych we wniosku przez stronę. W ocenie sądu w niniejszej sprawie organ odwoławczy zbyt uprościł swój ustawowy obowiązek wynikający z zasady dwuinstancyjności i pobieżnie podjął się analizy przedłożonych przez stronę dokumentów oraz wyjaśnień. W konsekwencji uchybił przepisom prawa materialnego. Ze wspomnianych materiałów wynika, iż strona skarżąca zakupiła urządzenie, które może służyć jako mini piaskarka do punktowego oczyszczania trudnodostępnych miejsc (dzięki czemu monter nie musi doczyszczać kompresorów ręcznie przy pomocy drucianej szczotki) oraz jako napylarka do metalu (dzięki temu można naprawić drobne uszkodzenia kompresorów powstałe przy ich demontażu). Znaczące w niniejszej sprawie winno być jednak to, iż strona zakupiła przedmiotowe urządzenia na potrzeby konkretnego niepełnosprawnego pracownika, który pracuje na stanowisku montera, a którego obowiązki polegają m.in. na demontażu, oczyszczaniu oraz montażu kompresorów. Jak wyjaśniała strona kompresory ważą od 5 kg do 50 kg. Kompresor należy rozłożyć, oczyścić i ponownie złożyć. Wprawdzie mycie elementów kompresora odbywa się w myjce automatycznej, piaskowanie w piaskarce automatycznej, jednak zanieczyszczenia z trudno dostępnych miejsc są usuwane przez monterów ręcznie przy użyciu dużej siły w pozycji wymuszonej i jest to proces długotrwały. Uwzględniając, iż niepełnosprawny pracownik W. P. ma naruszoną sprawność organizmu (upośledzenie narządu ruchu i chorobę neurologiczną, potwierdzone orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności), prawostronny niedowład ciała po odbytym udarze, które dodatkowo powodują ograniczenia ruchowe, bóle kręgosłupa i kończyny górnej oraz silne duszności. Przy takim charakterze i ilości, stwierdzonych schorzeń, w ocenie sądu, strona zasadnie oceniła, iż zakup przedmiotowego urządzenia polepszy warunki pracy wspomnianego niepełnosprawnego pracownika. Wykorzystując przedmiotowe urządzenie pracownik ten nie będzie zmuszony wykonywać swych obowiązków zawodowych w pozycji wymuszonej, z nakładem siły fizycznej, którą nie dysponuje z uwagi na prawostronny niedowład ciała. Niewątpliwie wykorzystanie urządzenia wpłynie pozytywnie na stan psychofizyczny pracownika, który nie będzie poddany ciągłemu stresowi związanemu z potencjalną możliwością uszkodzenia kompresora z uwagi na ograniczenia ruchowe i możliwość upuszczenia kompresora. Obsługa urządzenia i wykorzystanie do czyszczenia, czy drobnych napraw kompresorów nie będzie wymagała od pracownika tak dużego nakładu siły i czasu jak dotychczas. Wydaje się, iż umknęło uwadze organu odwoławczego, iż strona skarżąca zatrudnia kilku pracowników niepełnosprawnych na stanowiskach monterów, jednakże przedmiotowe urządzenie zostało zakupione wyłącznie na potrzeby jednego, konkretnego pracownika i służy wyłącznie jego stanowisku pracy, w sytuacji gdy takich stanowiska w firmie jest kilka. W ocenie sądu, organ odwoławczy pominął przedstawione okoliczności, skupiając się na wykazaniu uniwersalnego charakteru zakupionego urządzenia i argumentacji, iż jest to urządzenie powszechne i standardowe. Owszem jest to urządzenie standardowe, niemniej ustawodawca nie wymaga aby było ono zmodyfikowane konstrukcyjnie dla potrzeb osoby niepełnosprawnej, jeżeli jego standardowa forma – jak w niniejszej sprawie – prowadzi do poprawy sytuacji konkretnego pracownika w kontekście ograniczeń wynikających z jego niepełnosprawności. Brak zakupionego urządzenia czyniłby świadczenie pracy co najmniej niezmiernie uciążliwym dla niepełnosprawnego pracownika zatrudnionego na stanowisku montera. Przepis art. 8 ustawy stanowi, iż rehabilitacja zawodowa ma na celu ułatwienie osobie niepełnosprawnej uzyskanie i utrzymanie odpowiedniego zatrudnienia i awansu zawodowego. Jednocześnie przepis ten w ust. 2 stanowi, że dla realizacji celu rehabilitacji zawodowej niezbędny jest między innymi dobór odpowiedniego miejsca pracy i jego wyposażenie, przy czym nie chodzi tutaj koniecznie o sprzęt specjalistyczny. Zdaniem sądu wydatek poniesiony w niniejszej sprawie jawi się jako celowy, oszczędny i racjonalny. Omawiany zakup niejako "przy okazji" spowodował podniesienie komfortu pracy niepełnosprawnego pracownika, ale przede wszystkim przyczynił się do utrzymania przez niego dotychczasowego miejsca pracy poprzez umożliwienie mu wykonania swoich pracowniczych obowiązków w pełnym zakresie z jak najmniejszym uszczerbkiem dla zdrowia, a nade wszystko zmniejszył jego ograniczenia zawodowe. W świetle przedstawionych rozważań kwestionowane rozstrzygnięcie uznać należy za nieprawidłowe. Istota przedmiotowej sprawy z punktu widzenia słuszności podjętych postanowień omówiona została powyżej. Oznacza to, iż nie ma potrzeby odnoszenia się do wszystkich zarzutów sformułowanych w skardze, gdyż ze wskazanych powyżej powodów zaskarżona decyzja nie może ostać się w obrocie prawnym. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy uwzględni rozważania sądu w zakresie prawidłowego rozumienia i stosowania omawianych przepisów prawa materialnego. Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie a o kosztach orzekł zgodnie z treścią art. 200 i 205 § 1 cytowanej ustawy. db