I SA/Sz 397/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędzia WSA Elżbieta Woźniak po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 lipca 2018 r. sprawy ze skargi K. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] r. nr [...] oraz postanowienie wierzyciela P. z dnia [...] r. nr [...] [...] i poprzedzające je postanowienie wierzyciela P. z dnia [...] r. nr [...] [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. na rzecz skarżącego K. Z. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sygn. akt I SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. (organ egzekucyjny) prowadził postępowanie egzekucyjne wobec K. Z., zamieszkałego w M. ul. [...] (zobowiązany) na podstawie wystawionych przez P. F. (wierzyciel) tytułu wykonawczego z dnia [...] r., o numerze [...]). Obowiązek objęty ww. tytułami wykonawczymi dotyczył zaległości z tytułu opłaty abonamentowej rtv za okres od stycznia 2011 r. do kwietnia 2014 r. Odpisy ww. tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu w dniu [...] r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego. W dniu [...] r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo zobowiązanego, zawierające zarzut przedawnienia należności z tytułu opłat rtv oraz nieistnienia obowiązku. Uzasadniając swoje stanowisko zobowiązany wskazał, że nie został powiadomiony jako abonent o nadaniu numeru identyfikacyjnego. Organ egzekucyjny przekazał wniesione zarzuty do wierzyciela celem uzyskania jego stanowiska. Jednocześnie postanowieniem z dnia [...] r. zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów oraz zawiadomił o wstrzymaniu realizacji zajęcia ze świadczenia emerytalnego. Wierzyciel, postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. Zobowiązany złożyła zażalenie na ww. postanowienie wierzyciela. Wierzyciel postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i poinformował organ egzekucyjny o ostateczności rozstrzygnięcia. Organ egzekucyjny wydał w dniu [...] r. postanowienie, nr [...], w którym orzekając w oparciu o art. 34 u.p.e.a., uznał zarzuty za niezasadne. Zobowiązany złożył zażalenie na ww. postanowienie i wskazał, że się z nim nie zgadza. Ponadto podał, że składał w 2016 r. wniosek do [...] o umorzenie zaległości, lecz do dnia dzisiejszego nie został on rozpoznany. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zwrócił się do wierzyciela z prośbą o uzupełnienie materiału dowodowego. W odpowiedzi pismem z dnia [...] r. wierzyciel przesłał duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z dnia [...] r. wierzyciel podał, że nie miał obowiązku doręczać abonentowi ww. powiadomienia za potwierdzeniem odbioru Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wydał w dniu [...] r. nr [...] postanowienie, w którym utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ II instancji podał, że zobowiązany złożył zarzut w postaci nieistnienia obowiązku. Organ wskazał, że wierzyciel w ostatecznym postanowieniu z dnia [...] r. podał, iż na dane osobowe zobowiązanego zgłoszona została rejestracja odbiorników używanych pod wskazanym adresem. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka opłat rtv stanowiąca dowód zarejestrowanego odbiornika i służąca do dokonywania opłat. W momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia [...] r. w sprawie warunków trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342) zobowiązanemu przyporządkowano indywidualny numer [...]. Organ II instancji podał, w odniesieniu do zarzutu przedawnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym, że wierzyciel wskazał, iż obowiązek rejestrowania odbiorników rtv wynika z ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1204 ze zm.), zwaną dalej "ustawą abonamentową" i ma charakter administracyjny. Organ II instancji przywołał treść art. 7 ustawy abonamentowej i wskazał, że w sprawie miał zastosowanie art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.), dalej "o.p.", który stanowi, iż zobowiązanie przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin jego płatności. Wierzyciel wskazał, że nie doszło do przedawnienia zobowiązania. Wobec wskazania przez wierzyciela, iż zarzuty były nie zasadne nie było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ II instancji podał, że samo złożenie wniosku o umorzenie zaległości do [...] nie mogło być podstawą do umorzenia niniejszego postępowania. Zobowiązany złożył skargę na ww. postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniósł o umorzenie zaległości. Skarżący powołał się w skardze na swój zły stan zdrowia oraz na fakt nieudzielenia mu odpowiedzi przez [...] na jego wniosek o umorzenie zaległości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje: Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), dalej "p.p.s.a"), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm.), dalej "u.p.e.a.", zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Skarżący zgłosiła zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Stosownie do art. 34 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (§ 1). Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione –o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (§ 4). W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny nie był wierzycielem, a więc stosownie do treści wyżej wskazanych przepisów był zobowiązany do uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów i był tym stanowiskiem związany. Jak wskazano już wcześniej, wierzyciel uznał zgłoszone przez skarżącego zarzuty nieistnienia obowiązku oraz przedawnienia wierzytelności za niezasadne. Dokonana przez wierzyciela ocena, jako wiążąca, stała się podstawą do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o niezasadności zarzutów, a następnie postanowienia organu odwoławczego, utrzymującego w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W miejscu tym należy wskazać, że o ile stanowisko wierzyciela determinowało treść rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego oraz organu drugiej instancji, to Sąd, rozpoznając skargę na postanowienie tego organu, musi dokonać samodzielnej oceny zgłoszonych przez skarżącego zarzutów, a więc zbadać, czy wierzyciel prawidłowo uznał, że będące przedmiotem postępowania egzekucyjnego zobowiązanie istniało, czy podawało się egzekucji administracyjnej, a następnie przejść do oceny prawidłowości rozstrzygnięć organów egzekucyjnych. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia [...] r., II GSK [...], Lex nr 1113723; wyrok NSA z dnia [...] r., II FSK [...], Lex nr 992243; wyrok NSA z dnia [...] r., II FSK [...], Lex nr 515958; wyrok NSA z dnia [...] r., II GSK [...], Lex nr 992340; postanowienie NSA z dnia [...]., Lex nr 952777; wyrok NSA z dnia [...] r., II FSK [...], Lex nr 549018), co zostało wyrażone w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia [...]., II GSK [...]; wyrok WSA w Gliwicach z dnia [...] r., I SA/Gl [...], Lex nr 1643312; uchwała NSA z dnia [...] r. sygn. akt II FPS [...].). Uprawnienia [...] do wystawiania tytułów wykonawczych i egzekwowania realizacji obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych, wynikają wprost z przepisu art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej, a zatem opierają się na ustawowo sformułowanym obowiązku prowadzenia przez [...] egzekucji. Wskazać należy na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który w uzasadnieniu wyroku z [...] r., sygn. akt K [...] (opubl. OTK-A z 2010 r. Nr [...], poz. 22), stwierdził, że mimo, iż obowiązek uiszczania abonamentu nie należy do zakresu administracji rządowej, przepis art. 3 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody prowadzenia egzekucji administracyjnej opłat abonamentowych. [...] jest wierzycielem i egzekucja nieuiszczonego abonamentu jest prawnie możliwa, gdyż ustawa o opłatach abonamentowych z dnia [...] r., jako lex specialis ma pierwszeństwo przed przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. [...] nie ustala wysokości należności z tytułu niezapłaconego abonamentu, bo wysokość ta i obowiązek zapłaty wynikają wprost z przepisów ustawy. Odnośnie zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. konieczne było odwołanie się do przepisów ustawy abonamentowej, które mają znaczenie dla oceny merytorycznej podniesionego w skardze zarzutu nieistnienia zobowiązania. Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy abonamentowej za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Z kolei, jak stanowi art. 5 ust. 1 ustawy abonamentowej, odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z [...] Po zarejestrowaniu odbiornika rtv uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) – (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] r., K [...] (pkt 3.3.4. uzasadnienia). Bezsporne było, że skarżący zarejestrował odbiornik rtv, choć akta sprawy nie zawierały stosownego dokumentu, ani nie wskazywały daty zarejestrowania odbiornika. Wierzyciel w postanowieniu z dnia [...] r. powołał się na fakt rejestracji przez skarżącego odbiornika i wydanie mu książeczki opłat. W kwestii niepoinformowania zobowiązanego o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego wierzyciel wskazał, iż rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia [...] r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. nr 187 z 2007 r. poz. 1342), dalej "rozporządzenie z 2007 r.", które weszło w życie [...] r., [...] została zobowiązana do nadania z urzędu posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych indywidualnych numerów identyfikacyjnych i powiadomienia użytkowników o wprowadzonej zmianie (w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia, tj. do dnia [...] r.). Zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia z 2007 r. jeżeli w chwili wejścia w życie powyższego rozporządzenia (a więc w grudniu 2007 r.) skarżący był zarejestrowanym abonentem telewizyjnym, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy operator publiczny musiał nadać mu indywidulany numer identyfikacyjny i zawiadomić go o tym pisemnie. Z upływem tego terminu dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej przestawały stanowić dowód zarejestrowania odbiornika (§ 5 ust. 1 rozporządzenia). W § 3 rozporządzenia z 2007 r. wskazano, że dowodem zarejestrowania odbiorników (z zastrzeżeniem § 5 przytoczonego powyżej) jest: 1) wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 2, lub 2) zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 4. Rozporządzenie z 2007 r. zawierało załącznik nr [...] – wzór zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych. Wskazać należy, że ustawa abonamentowa nie wiąże obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej z posiadaniem przez zobowiązanego określonej treści bądź formy dowodu rejestracji odbiornika rtv. Warunkiem wystarczającym a zarazem koniecznym istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest używanie odbiornika rtv. Data rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu rtv. Istotne jest aby zobowiązany posiadał odbiornik rtv, dokonał jego rejestracji oraz nie dokonał jego wyrejestrowania. Ani z ustawy ani z rozporządzenia nie wynikało, aby akty wcześniejszej rejestracji odbiorników rtv zostały anulowane. Sąd uznał, że użyte w § 5 ust. 2 rozporządzenia z 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych wyrażenie "powiadomienie" oznacza, że przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru, na prawidłowy adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust. 2. Normodawca nie określił bowiem żadnej szczególnej formy tego powiadomienia, zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr [...] do rozporządzenia (por. wyrok NSA z dnia [...] r., sygn. akt II FSK [...]). W ocenie Sądu, mimo obowiązek uiszczania opłaty wynika z ustawy abonamentowej i nie zależy w istocie od faktu rejestracji odbiornika to realizacja przez [...] powiadomień wynikających z § 5 ust. 2 rozporządzenia z 2007 r. miała istotne znaczenie. [...] miała przesłać do wszystkich zarejestrowanych abonentów zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta wraz pięcioma odcinkami spersonalizowanych formularzy polecenia przelewu/wpłaty gotówki wraz z numerem rachunku bankowego dedykowanego wpłatom rtv (osiem ostatnich cyfr tego rachunku stanowiło indywidualny numer identyfikacyjny abonenta) oraz dwa druki zamówienia na spersonalizowane formularze polecenia przelewu/wpłaty gotówki (https://centruminformacji.tvp.pl/15782205/nie-otrzymales-nowych-formularzy-oplat-abonamentowych-przeczytaj-co-zrobic; odpowiedź na interpelację poselską nr 1887-załączona do skargi). Powyższa okoliczność jest wypełnieniem ważnego obowiązku informacyjnego nałożonego przez przepisy na wierzyciela. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie sposób przyjąć, że wierzyciel wykonał względem skarżącego ww. obowiązek informacyjny na podstawie przedstawionych przez niego dokumentów. Wyjaśnienia udzielone w przez wierzyciela, w ocenie Sądu, były niewystarczające, albowiem nie tylko nie dowodzą, że przesyłka z pismem informacyjnym została skarżącemu doręczona, ale również, że została nadana w Urzędzie Pocztowym. Wierzyciel powołał się wydruk duplikatu pisma o powiadomieniu o wskazanym numerze oraz że przesyłka nie została mu zwrócona jako niedoręczona. Wierzyciel nie przedstawił wiarygodnego dowodu, iż poza wygenerowaniem przedmiotowego pisma w istocie doszło do jego wysłania skarżącemu. Dostrzec przy tym należy, iż wierzyciel przedłożył dowód, który sam sporządził i to w sposób, który nie pozwala zweryfikować przedstawionego przezeń stanowiska. Skarżący zaś stwierdził, że spornego pisma nie otrzymał. Wierzyciel nie dysponuje przy tym dowodem nadania przesyłki doręczycielowi, a w każdym razie w toku postępowania administracyjnego takowego nie przedstawił. Słuszne jest wprawdzie twierdzenie, że żaden przepis ustawy abonamentowej nie wymaga aby obowiązek informacyjny był realizowany przy pomocy przesyłek rejestrowanych – listów poleconych. Podkreślić jednak należy, iż w przypadku sporu ciężar dowodu doręczenia pisma spoczywa na stronie spełniającej obowiązek informacyjny. Wierzyciel nie wykazał, że spełnił wobec skarżącej ww. obowiązek informacyjny, iż wysłał, a nie tylko wygenerował ww. pismo z systemu komputerowego. W ocenie Sądu, wierzyciel przedwcześnie przyjął, nie dysponując ku temu wystarczającym materiałem dowodowym, że doręczono skarżącemu ww. sporne pismo, lub też wierzyciel nie dołożył wymaganej w tych okolicznościach staranności, aby adresat pisma informacyjnego mógł zaznajomić się z jego treścią. Podkreślić należy, że wierzyciel w postanowieniu z dnia [...] r. wskazał, że skarżący zaprzestał regulowania opłat rtv od października 2007 r. Tym samym uprawdopodobnione jest twierdzenie skarżącego, że nie otrzymał pisma wierzyciela o indywidualnym numerze identyfikacyjnym Z tych powodów Sąd uznał, że konieczne było uchylenie postanowienie-stanowisko wierzyciela oraz postanowień organów egzekucyjnych obu instancji, które swe rozstrzygnięcia oparły na niepełnym materiale dowodowym, wynikającym ze stanowiska wierzyciela, a zatem doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a. Sąd wskazuje, że choć nie można organom egzekucyjnym zarzucić naruszenia prawa, gdyż podporządkowały się art. 34 § 1 u.p.e.a. to jednak wobec możliwości kontrolowania prawidłowości stanowiska wierzyciela w ramach skargi na postanowienie organu egzekucyjnego, uchylenie wydanych postanowień organów egzekucyjnych obu instancji było konieczne. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy wierzyciel zobowiązany będzie ponownie przedstawić swoje stanowisko w ramach złożonych zarzutów z uwzględnieniem wskazań Sądu, tj. wykazania realizacji ww. obowiązku informacyjnego. Po uzyskaniu stanowiska wierzyciela organ egzekucyjny zobowiązany będzie do ponownego rozpoznania zarzutów skarżącej. W stosunku do wniosku skarżącego o umorzenie zaległości przez Sąd, wyjaśnić należy, że jest to zgodnie z art. 10 ustawy abonamentowej wyłączna kompetencja [...] i z tego powodu Sąd nie mógł ww. uwzględnić. Ponadto skoro skarżący uważa, że jego wniosek o umorzenie nie został rozpoznany przez [...] w rozsądnym terminie, może zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. złożyć skargę na bezczynność lub przewlekłe działanie ww. organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po wcześniejszym wniesieniu do tego organu ponaglenia. Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na [...] Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł o uchyleniu wskazanych powyżej postanowień na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 210 § 2 p.p.s.a.