I OZ 680/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.S. na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 674/18 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi K.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ustalenia i wypłacenia odszkodowania za nieruchomości przejęte na realizację inwestycji drogowej postanawia: oddalić zażalenie Zarządzeniem z dnia 14 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 674/18, Zastępca Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wezwał K.S. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]., nr [...], w przedmiocie ustalenia i wypłacenia odszkodowania za nieruchomości przejęte na realizację inwestycji drogowej w kwocie [...] zł. Stosownie do § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193) - dalej "rozporządzenie w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi", wysokość wpisu określono na kwotę [..] zł i jednocześnie wskazano, że wpis należy uiścić w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi. Zażalenie na powyższe zarządzenie wniósł K.S., domagając się jego uchylenia w całości i ustalenia wpisu stałego od skargi w kwocie 200 zł. Skarżący podniósł, że skarga dotyczy spraw z zakresu nieruchomości, tym samym powinna być objęta wpisem stałym określonym w § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazał ponadto, że w skarżonej decyzji z dnia [...] r., nr [...], Wojewoda [...] zawarł pouczenie o wysokości wpisu od ewentualnej skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na tę decyzję w kwocie 200 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 230 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - dalej ppsa, od pism wszczynających postępowanie przed sądami administracyjnymi w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Stosownie do art. 231 ppsa wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały. Jeżeli przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, stanowi ona wartość przedmiotu zaskarżenia (art. 216 ppsa). Z powyższych przepisów wynika, że o rodzaju wpisu decyduje charakter sprawy, w której wniesiono skargę, a dokładnie to, czy przedmiot skargi - rozstrzygnięcie organu – wiąże się bezpośrednio z określonym świadczeniem pieniężnym. Zatem przy ustaleniu wpisu stosunkowego warunkiem koniecznym jest wykazanie bezpośredniego związku między aktem lub czynnością będącą przedmiotem skargi a należnością pieniężną, co ma miejsce wówczas, gdy z zaskarżonego aktu lub czynności da się wprost wyprowadzić obowiązek uiszczenia określonej kwoty pieniężnej. Kwestią zasadniczą dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest zatem ustalenie, czy z uwagi na przedmiot i zakres zaskarżonej decyzji należy uiścić wpis stały czy stosunkowy. Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody [...] o ustaleniu odszkodowania z tytułu przejścia - z mocy prawa - prawa własności nieruchomości pod inwestycję drogową na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1496). W przypadku inwestycji drogowych objętych tą ustawą wywłaszczenie nieruchomości następuje odrębną decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (art. 11a ust. 1 powołanej ustawy), która jest podstawą do przejścia prawa własności nieruchomości z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa lub odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego (art. 12 ust. 4 ustawy). Wydanie decyzji ustalającej wysokość odszkodowania następuje w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna (art. 12 ust. 4b ustawy). Zgodnie z art. 12 ust. 5 powołanej ustawy, do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 4a, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18. Z powyższego wynika, że decyzja o odszkodowaniu jest decyzją pochodną (zależną), w tym sensie, że organ czerpie wiedzę o stosunkach prawnych lub faktycznych z orzeczenia lub z innej decyzji i opierając się na nich orzeka o uprawnieniach stron. W decyzji odszkodowawczej rozstrzyga się wyłącznie o uprawnieniu właściciela nieruchomości do żądania naprawienia szkody w postaci pozbawienia prawa własności nieruchomości, dlatego jej przedmiotem jest ustalenie wyłącznie skonkretyzowanej należności pieniężnej. Potwierdza to uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2016 r., sygn. akt I OPS 1/16, w której stwierdzono, że skoro przedmiotem sprawy jest wyłącznie odszkodowanie, to wpisem od skargi należnym w takiej sprawie jest wpis stosunkowy określony w art. 231 ppsa w zw. z § 1 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zależny od wartości przedmiotu zaskarżenia. Przedmiotem zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie nie jest pozbawienie prawa własności nieruchomości, ale ustalenie należności pieniężnej, ponieważ skarżący może kwestionować jedynie ustalenie wysokości odszkodowania zawarte w decyzji o odszkodowaniu. W powołanej uchwale stwierdzono również, że choć do wydania decyzji odszkodowawczej potrzebne jest uprzednie wydanie decyzji, której skutkiem jest wywłaszczenie, to jednak decyzja o ustaleniu odszkodowania posiada odrębny byt, jest formalnie i materialnie odrębną sprawą od sprawy w przedmiocie wywłaszczenia i jako taka bezpośrednio wiąże się z ustalanymi świadczeniami pieniężnymi, określając jedynie należność pieniężną w postaci odszkodowania. Prawidłowo zatem skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu stosunkowego w wysokości [...] zł. Błędne pouczenie organu o wysokości wpisu stałego od skargi w kwocie 200 zł zawarte w zaskarżonej decyzji nie ma żadnego znaczenia, skoro prawidłowa wysokość wpisu wynika wprost z treści § 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjnych, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 ppsa orzekł, jak w sentencji.