II OSK 3571/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej C. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 1379/18 w sprawie ze skargi C. F. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 kwietnia 2018 r. znak ... w przedmiocie uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 marca 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 1379/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę C. F. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 kwietnia 2018 r. znak ... w przedmiocie uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, kontrolując zaskarżoną decyzję wywiódł, że skarżący interes prawny wywodzi z przysługującego mu prawa własności działek nr ew. ..., ..., a zwłaszcza działki nr ew. ..., której - jak wynika z ustaleń organu - fragment stanowi ul. J. - drogę wewnętrzną przez którą wraz z ul. M. i ul. S. (własność Gminy) odbywa się faktyczny dojazd z i do nieruchomości objętych pozwoleniem na budowę do drogi publicznej ul. A. K.. Jest niewątpliwe, że taki dostęp do drogi publicznej nie został ustalony w decyzji Starosty Z. z dnia 27 czerwca 2011 r., tym samym, zdaniem Sądu pierwszej instancji, stan powyższy należy oceniać w kategorii okoliczności faktycznej, a nie stanu usankcjonowanego prawnie, zwłaszcza decyzją o pozwoleniu na budowę, co mogłoby być widziane jako oddziaływanie inwestycji na nieruchomość skarżącego. Sąd analizując projekt budowlany doszedł do wniosku, że działki strony nie są objęte projektem zagospodarowania terenu. Dopiero analiza danych pochodzących z geoportalu wykazała, że odległość spornej inwestycji od działek skarżącego (w tym o nr ewid. ...) wynosi ponad 100 metrów. Zdaniem Sądu, z przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych nie można wyprowadzić wniosku, iż działki strony pozostają w obszarze oddziaływania inwestycji. Nie dochodzi do ich przesłaniania, zacieniania a odległość od wzniesionego budynku do granic nieruchomości skarżącego jest znaczna. W ocenie Sądu, sporna inwestycja nie pozbawiła nieruchomości skarżącego dostępu do drogi publicznej oraz dostępu do szeroko rozumianych mediów (woda, ciepło, prąd, telekomunikacja), nie wpływa na warunki ochrony przeciwpożarowej usytuowanych obiektów (istniejących, jak i potencjalnych). Sąd argumentował, że z przepisu § 14 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych wynika obowiązek zapewnienia odpowiedniego dojścia i dostępu do drogi publicznej dla działek budowlanych. Z przepisu tego nie można jednak wywodzić interesu prawnego do udziału skarżącego w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę spornej inwestycji. Sporne przedsięwzięcie nie obejmowało robót budowlanych na działce nr ew. ... (ani innych należących do skarżącego). Brak też innych przepisów prawa materialnego wskazujących na pozostawanie wymienionych nieruchomości w obszarze oddziaływania inwestycji. Sąd zaznaczył, że ewentualne naruszenie § 14 rozporządzenia nie powoduje ograniczenia w możliwości zabudowy nieruchomości sąsiadujących (nawet bezpośrednio) z działkami inwestycyjnymi. Może wprawdzie wskazywać na wadliwość decyzji budowlanej, jednakże nie może świadczyć o interesie prawnym skarżącego w kwestionowaniu spornej decyzji Starosty w trybie nieważności. W ocenie Sądu pierwszej instancji, argumentacja, że skarżący jest właścicielem działki nr ew. ..., przez którą odbywa się faktyczny dojazd do inwestycji, pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Ochrony swoich praw może on poszukiwać w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym, ale faktyczne korzystanie z jego nieruchomości należy oceniać wyłącznie w kontekście interesu faktycznego w zwalczaniu takiego zachowania, a nie interesu prawnego wymaganego dla przyjęcia jego legitymacji do wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji budowlanej. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, GINB słusznie uznał, że skarżący nie wykazał, aby miał interes prawny (art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego) w kwestionowaniu spornej decyzji budowlanej. W powyższej sytuacji Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę. W skardze kasacyjnej C. F. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego , a to art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu , iż w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, krąg podmiotów mających status strony winien być ustalony zgodnie jedynie z treścią powyższego przepisu prawnego, podczas gdy dopuszczalnym jest ustalenie w przedmiotowych sprawach statusu strony, w oparciu także o treść art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego. Oświadczył, że zrzeka się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. 2. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zarzut naruszenia art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane w związku z art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego nie jest zasadny. Przesłanki przyznania jednostce statusu strony wyznacza art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiąc, że: "Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek". W razie postępowania w sprawie, którego wszczęcie następuje na żądanie jednostki, zastosowanie ma druga norma prawna zawarta w art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego. Przyznanie jednostce prawa do skutecznIe prawnego żądania wszczęcia postępowania w sprawie obwarowane jest przesłanką posiadania przez nią interesu prawnego lub obowiązku. Artykuł 28 kodeksu postępowania administracyjnego ustanawiając przesłanki przyznania jednostce statusu strony nie daje podstaw materialnoprawnych do wyprowadzenia interesu prawnego lub obowiązku, a zawierając normy prawne o charakterze niesamoistnym wymaga współstosowania z przepisem prawa materialnego. Przepisy prawa materialnego kształtują podstawy prawne przyznania jednostce interesu prawnego lub nałożenia na jednostkę obowiązku. W sprawach udzielenia pozwolenia na budowę podstawą prawną do wyprowadzenia interesu prawnego jest art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. W myśl art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane: "Stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu". Ustalenie interesu prawnego nie opiera się wyłącznie na tytule prawnym do nieruchomości, ale jest ograniczone do znajdowania się nieruchomości w obszarze oddziaływania obiektu. W art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane wyznaczono pojęcie obszaru oddziaływania obiektu, stanowiąc, że: "należy przez to rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu". Regulacja obszaru oddziaływania obiektu budowlanego w art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane odsyła do przepisów odrębnych. Na system przepisów odrębnych składają się nie tylko przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ale również przepisy innych ustaw, przepisy regulujące ochronę prawa własności zawarte w kodeksie cywilnym. Wymaga też uwzględnienia art. 5 pkt 9 ustawy Prawo budowlane. który wprost pozostaje w związku z art. 3 pkt 20 tej ustawy, stanowiącym o obowiązku zapewnienia poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich. Przyznanie jednostce statusu strony wymaga wyprowadzenia z przepisów ustaw materialnoprawnych interesu prawnego. 3. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może być wszczęte na żądanie strony (art. 157 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego). Dla ustalenia statusu strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji mają zastosowanie te same reguły jakie obowiązują przy ustaleniu pojęcia strony w postępowaniu zwykłym. Jednostka żądająca udzielenia jej ochrony przez stwierdzenie nieważności decyzji musi mieć interes prawny wyprowadzony z przepisów prawa materialnego. Nie ma przy tym znaczenia czy brała udział w postępowaniu prowadzonym w trybie zwykłym, czy tego udziału była pozbawiona. Nie przesądza też o przyznaniu interesu prawnego to, czy ten interes prawny przysługiwał jej w dniu wydania decyzji objętej żądaniem stwierdzenia nieważności. Organ administracji publicznej ocenia czy jednostce żądającej wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji przysługuje interes prawny, a zatem czy może skutecznie żądać udzielenia jej w tym trybie ochrony prawnej przez zastosowanie sankcji nieważności. 4. W skardze kasacyjnej nie wyprowadzono z przepisów prawa materialnego interesu prawnego skarżącego. Powołanie się na art. 140 kodeksu cywilnego nie daje podstaw do wyprowadzenia interesu prawnego w sprawie stwierdzenia nieważności udzielonego pozwolenia na budowę z faktu dojazdu do domu jednorodzinnego przez drogę wewnętrzną usytuowaną na nieruchomości, do której tytuł prawny przysługuje skarżącemu. Kwestia tytułu prawnego do korzystania z drogi wewnętrznej nie może przesądzać o posiadaniu interesu prawnego przez właściciela nieruchomości na której usytuowana jest droga wewnętrzna, do żądania stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę. 5. W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. ----------------------- 5