IV SA/Wa 82/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Katarzyna Golat, Protokolant ref. staż. Paweł Jastrzębski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2017 r. znak [...] Wojewoda [...] (dalej organ), po rozpatrzeniu odwołania P.B. ( dalej skarżący) od decyzji Prezydenta [...] z [...]sierpnia 2017 r., nr [...] orzekającej o jego wymeldowaniu z pobytu stałego w lokalu nr [...]przy ul. [...]w [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Stan sprawy był następujący : W dniu [...]grudnia 2016r. A.N. (jeden z poprzednich właścicieli) złożył wniosek o wymeldowanie P.B. z lokalu nr [...]przy ul. [...]w [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że lokal jest pusty, a w pismach z [...]i [...]marca 2017 r. poinformował, że skarżący nie przebywa w przedmiotowym lokalu co najmniej od marca 2012 r., a z całą pewnością od [...]kwietnia 2012 r. Wtedy to ówczesny właściciel lokalu - [...]Sp. z o.o. wymieniła zamki w drzwiach wejściowych. Klucze do lokalu zostały zaś zdeponowane w siedzibie firmy, a następnie przekazane wnioskodawcy. Wnioskodawca załączył do akt sprawy wyrok Sądu Rejonowego dla [...]w [...],[...]Wydział Cywilny z [...]września 2015 r., sygn. akt [...]oddalający powództwo P.B. w sprawie o przywrócenie naruszonego posiadania przeciwko A.N. i M.K. oraz wyrok Sądu Okręgowego w [...],[...]Wydział Cywilny-Odwoławczy z [...]marca 2016 r., sygn. akt [...]oddalający apelację P.B.. W uzasadnieniu Sąd Okręgowy wskazał, że wymieniony wraz z żoną od 2007 r. przebywał czasowo za granicą, a przyjeżdżając do Polski zatrzymywał się u teściów. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Prezydent [...]decyzją z [...]kwietnia 2017 r., nr [...] orzekł o wymeldowaniu P.B. z pobytu stałego w lokalu nr [...]przy ul. [...]w [...]. Od powyższego rozstrzygnięcia wymieniony złożył odwołanie, a Wojewoda [...]decyzją z [...]czerwca 2017 r., nr [...]uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wykazał, że w toku postępowania prowadzonego przez Prezydenta [...]lokal nr [...]przy ul. [...] w [...]stał się własnością E.M. oraz N. M., Aktualni właściciele przedmiotowego lokalu podtrzymali wniosek o wymeldowanie P.B., wobec tego Prezydent [...] decyzją z [...]sierpnia 2017 r., nr [...]orzekł o wymeldowaniu skarżącego z miejsca stałego zameldowania, uznając że opuścił on trwale i dobrowolnie dotychczasowe miejsce stałego zameldowania, czym wypełnił ustawową przesłankę wymeldowania, wynikającą z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Powyższą decyzję administracyjną zakwestionował P.B., zarzucając w odwołaniu organowi I instancji błędną wykładnię art. 35 ustawy o ewidencji ludności oraz podkreślając, że został pozbawiony posiadania lokalu nr [...]przy ul. [...]w [...]wbrew swojej woli. Rozpatrując sprawę Wojewoda [...]nie stwierdził podstaw do zmiany stanowiska zajętego przez organ I instancji. Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i dyspozycję art. 80 k.p.a., organ uznał, że P.B. opuścił lokal nr [...]przy ul. [...]w [...]w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Jak wynika bowiem z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w [...][...] Wydział Cywilny- Odwoławczego z dnia [...]marca 2016 r., sygn. akt [...], skarżący opuścił wraz z rodziną miejsce stałego zameldowania wyjeżdżając za granicę w 2007 r., a w czasie pobytów w Polsce mieszkał u rodziców żony. W sierpniu 2012 r. skarżący miał wiedzę o tym, że zostały wymienione zamki w drzwiach, na co jednoznacznie wskazuje jego list do [...]Sp. z o. o. o wydanie kluczy do drzwi wejściowych. Nie podjął wtedy kroków prawnych mających na celu przywrócenie naruszonego posiadania. Zawiadomienie na policji złożył dopiero [...]listopada 2013 r., a pozew o przywrócenie posiadania - [...]listopada 2014 r. Można zatem było w opinii organu uznać, że P.B. z własnej woli i to już w 2007 r. wyprowadził się z lokalu nr [...]przy ul. [...]w [...], a opuszczenie mieszkania z czasem nabrało charakteru trwałości, bowiem o trwałości opuszczenia miejsca pobytu świadczy zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych oraz brak woli powrotu do miejsca swojego zameldowania. W ocenie organu przy ocenie zamiaru opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu nie można poprzestać jedynie na oświadczeniu zainteresowanej osoby, lecz winno się uwzględnić wszystkie okoliczności faktyczne konkretnej sprawy. Sam zamiar stałego pobytu pod oznaczonym adresem nie stanowi jeszcze o zamieszkaniu tam osoby, ale musi on być połączony z przebywaniem, które polega na skoncentrowaniu w nim swoich osobistych i majątkowych interesów. Organ podniósł również, że skarżący nie zgłosił wyjazdu za granicę do właściwego organu administracji, naruszając tym samym obowiązek meldunkowy, który został określony w art. 15 ust. 3 ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie bowiem z tym przepisem obywatel polski, który wyjeżdżał za granicę Rzeczypospolitej Polskiej na okres dłuższy niż 3 miesiące, był obowiązany zgłosić swój wyjazd oraz powrót właściwemu ze względu na miejsce pobytu stałego organowi ewidencji ludności. Obecnie kwestię tę reguluje art. 36 ustawy o ewidencji ludności. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]października 2017 r. znak [...]Wojewoda [...]utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...]z [...]sierpnia 2017 r., nr [...] orzekającej o jego wymeldowaniu z pobytu stałego w lokalu nr [...]przy ul. [...]w [...]. Z powyższą decyzją nie zgodził się P.B., zaskarżając ją w całości i zarzucając : 1. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie podjęcia niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy; 2. naruszenie przepisów postępowania - art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego; W oparciu o powyższe skarżący wniósł o: - uchylenie decyzji z dnia [...]października 2017 r. wydanej przez Wojewodę [...]oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...]sierpnia 2017 r. wydanej przez Prezydenta [...]oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I-szej instancji, - zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania; W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 kpa. mają wspólne uzasadnienie, gdyż oba mają na celu zagwarantowanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Organy naruszyły te przepisy w ten sposób, że nie uwzględniły podstawowego faktu, że P.B. wraz z całą rodziną został pozbawiony posiadania lokalu w zreprywatyzowanej kamienicy wbrew swej woli oraz że podjął wysiłki celem przywrócenie posiadania (powództwo posesoryjne). W ocenie skarżącego to jest kluczowa okoliczność uniemożliwiająca wydanie decyzji o wymeldowaniu P. B. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 tj.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlegała oddaleniu, bowiem Sąd nie stwierdził, aby w kontrolowanym postępowaniu dopuszczono się uchybień wskazanych w skardze, jak również innych naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego, które Sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu, nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718). Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym zaskarżoną decyzją orzekł Wojewoda [...], było wymeldowanie z pobytu stałego na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (Dz.U.z 2015r. poz. 388, ze zm.). W myśl art. 35 organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności (właściwy ze względu na położenie lokalu), wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2 omawianej ustawy (posiadających tytuł prawny do lokalu), decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zgodnie zaś z art. 25 ust. 1 powołanej ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. O opuszczeniu miejsca pobytu stałego można więc mówić wówczas, gdy osoba, której wniosek o wymeldowanie dotyczy, fizycznie nie przebywa w lokalu, w którym dotychczas miała zorganizowane centrum życiowe. Przesłanka opuszczenia miejsca pobytu stałego, w myśl ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, jest spełniona wówczas, jeżeli opuszczenie ma charakter trwały i jest dobrowolne. Obowiązkiem organów administracji prowadzących postępowanie w sprawie o wymeldowanie jest więc ustalenie - w oparciu o zebrany materiał dowodowy - okoliczności faktycznych, tj. tego czy dana osoba trwale oraz dobrowolnie opuściła lokal, w którym była zameldowana na pobyt stały. Przesłankami wymeldowania są więc tylko okoliczności faktyczne, nie zaś kwestie materialnoprawne, których rozstrzygnięcie mogłoby być przedmiotem postępowania przed sądem lub innym organem. Przy ustalaniu przesłanek wymienionych w tym przepisie, należy mieć na uwadze, że tak zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu ma charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy. Jeżeli osoba opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełnia obowiązku wymeldowania się, decyzję w tej sprawie musi podjąć właściwy organ gminy. Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne, a o opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że możliwa do przezwyciężenia w postępowaniu prawnym przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, wynikająca z przeszkód faktycznych stosowanych przez najemcę, właściciela lub osobę pozostałą w lokalu, nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu wymeldowania. Podjęcie decyzji w tym trybie uzależnione jest od ustalenia, czy osoba, której postępowanie dotyczy, podejmowała środki prawne zmierzające do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do mieszkania. W sytuacji zatem, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek przeszkód stawianych przez jego właściciela (współwłaściciela), to o dobrowolnym opuszczeniu lokalu w rozumieniu powołanego przepisu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, umożliwiających powrót do lokalu lub gdy podjęte środki okazały się nieskuteczne (por. wyroki NSA w sprawach o sygn. akt: V SA 1424/99, V SA 108/00, V SA 3078/00). Nie jest dobrowolnym jedynie takie opuszczenie lokalu, do którego strona została zmuszona, jeżeli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym. W omawianej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że skarżący nie podjął skutecznych kroków umożliwiających mu powrót i stałe zamieszkiwanie w miejscu zameldowania. Wyrokiem Sądu Rejonowego dla [...]w [...],[...]Wydział Cywilny z dnia [...]września 2015 r., sygn. akt [...]oddalone zostało powództwo P.B. w sprawie o przywrócenie naruszonego posiadania przeciwko A.N. i M.K.. Wyrokiem Sądu Okręgowego w [...],[...]Wydział Cywilny-Odwoławczy z dnia [...]marca 2016 r., sygn. akt [...]oddalona została apelacja P.B. od powyższego orzeczenia. Również posiadanie rzeczy w miejscu stałego zameldowania nie świadczy o zamieszkiwaniu. Trwałe i dobrowolne opuszczenie miejsca stałego zameldowania przez daną osobę wcale nie musi być połączone z opróżnieniem tego lokalu z rzeczy osobistych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2009 r. sygn. akt VIII SA/Wa 136/09). Sąd podziela stanowisko organu, że ewidencja ludności służy rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Uregulowanie to ma na celu podkreślenie wyłącznie rejestracyjnej funkcji ewidencji ludności, która nie rodzi prawa do mieszkania, a jedynie ustala istnienie i rodzaj pobytu pod danym adresem. Zatem dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać pewne czynności służące rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne - zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją, a istniejącym stanem rzeczy. Nie można także pominąć okoliczności ustalonej przez organ I instancji na podstawie internetowego wykazu wyborców za lata 2009-2013, że skarżący mieszka w [...],[...], w [...]. Reasumując należy stwierdzić, iż Wojewoda [...]prawidłowo uznał, iż w stosunku do skarżącej mają zastosowanie przesłanki wymienione w art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności. W toku przeprowadzonego postępowania dowodowego skarżący nie przedstawił wiarygodnych dowodów, na okoliczność, że opuszczenie przez niego lokalu nr [...]przy ul. [...]w [...], w którym był zameldowany na pobyt stały nie nastąpiło trwale ani dobrowolnie Sąd nie znalazł podstaw do uznania za słuszne zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postepowania tj. art.7 i art. 77§ 1 kpa. W ocenie Sądu organy procedowały zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, mając na względzie interes społeczny, a także słuszny interes obywatela. Podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Materiał zebrany w toku postępowania administracyjnego był wystarczający, a sposób jego rozpatrzenia nie budzi zastrzeżeń Sądu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art.151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.