I SA/Rz 578/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Andrzej Tokarz po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku JP – Syndyka Masy Upadłości U. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi JP – Syndyka Masy Upadłości U. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w z dnia [.] maja 2018 r. nr w przedmiocie długu celnego - p o s t a n a w i a - I. przyznać JP – Syndykowi Masy Upadłości U. prawo pomocy poprzez zwolnienie od opłat sądowych w 1/2 (słownie: jednej drugiej) części, II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie JP - Syndyk Masy Upadłości U., wnosząc skargę na opisaną w sentencji decyzję, wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, precyzując w skardze, że chodzi o opłaty sądowe. W złożonych w skardze i formularzu oświadczeniach podał, że Spółka od października 2017 r. znajduje się w stanie upadłości, co samo w sobie świadczy o złym stanie finansów masy upadłości. Podstawą ogłoszenia upadłości jest bowiem stan niewypłacalności, a celem postępowania upadłościowego spłata wierzycieli. Z udziałem Spółki, a obecnie Syndyka, toczy się wiele postępowań. Dotychczas, od ogłoszenia upadłości, doręczono mu już około 700 decyzji administracyjnych pierwszej instancji, dotyczących należności celno-podatkowych. W maju i czerwcu 2018 r. doręczono mu około 150 decyzji organu odwoławczego, przeciwko którym będzie wnosić skargi, a organy nie łączą poszczególnych spraw, co ma ten skutek, że w każdej powstawać będzie obowiązek uiszczania opłat sądowych co najmniej w minimalnej wysokości. Z uzyskanych od organów informacji wynika, że przedmiotem ich analizy jest około 1.000 zgłoszeń celnych dokonanych przez Spółkę, co determinuje możliwość wydania około 2.000 decyzji. Z analiz Syndyka wynika, że łączna wartość przedmiotu sporu w tych sprawach może przekroczyć 8,5 mln zł, a wartość opłat sądowych może wahać się jednorazowo od 100 do przeszło 1.000 zł. Każda łączy się również z koniecznością uregulowania opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Obowiązek pokrycia wszystkich możliwych opłat może zniweczyć cele postępowania upadłościowego. Według bilansu sporządzonego dla celów postępowania upadłościowego na dzień 29 października 2017 r. strata w działalności Spółki wynosiła 438.193,22 zł. Stan rachunku bankowego wynosi obecnie około 2.800.000 zł, wartość kapitału zakładowego 500.000 zł. Upadły nie osiąga dochodu, stan upadłości agencji celnej wyklucza prowadzenie jej przedsiębiorstwa. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 27 lipca 2018 r. wartość przedmiotu zaskarżenia określono na 12.528 zł, która stanowić będzie wartość przedmiotu zaskarżenia; wpis od skargi winien zatem wynieść 400 zł. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) zwanej dalej: "Ppsa", osobie prawnej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie referendarza sądowego przesłanki te Syndyk odnośnie upadłej Spółki wykazał w części, a uwzględnienie wniosku wymagało wzięcia pod rozwagę również innych spraw toczących się z jego udziałem przed tut. Sądem. Jednostkowe koszty postępowania nie przekraczałyby bowiem zdolności płatniczych masy upadłości, ale suma kosztów sądowych we wszystkich zainicjowanych i toczących się sprawach przemawia za celowością przyznania mu częściowego wsparcia ze środków publicznych. Od stycznia 2018 r. do 2 sierpnia 2018 r. zarejestrowano w Sądzie 123 sprawy tego podmiotu, w zasadzie dotyczących należności celno-skarbowych. Wiele spraw z wcześniejszego okresu jest w toku, w znacznej części uregulowano już opłaty sądowe w różnych kwotach. Aby zatem nie zniweczyć celów postępowania upadłościowego (konieczności pokrywania innych bieżących wydatków związanych z likwidacją oraz prowadzeniem przedsiębiorstwa upadłego, które pozwala zasilać masę upadłości nowymi środkami) i zarazem zapewnić Syndykowi/upadłej Spółce dostęp do sądu, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i 4 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Ppsa, postanowiłem uwzględnić wniosek w części i zwolnić go od opłat sądowych w 1/2 części (w połowie wymaganej należności). Stan posiadanych środków pieniężnych oraz ciężary fiskalne w innych sprawach sądowoadministracyjnych umożliwiają Syndykowi częściowe zadośćuczynienie wymaganiu określonemu w art. 199 Ppsa, tj. pokrycia (części) kosztów postępowania związanych z jego udziałem w nim, w tym na wstępnym etapie tytułem wpisu od skargi 200 zł. Uiszczenie natomiast pełnych kosztów w takich okolicznościach, przy uwzględnieniu wskazanej liczby spraw, mogłoby odbyć się z uszczerbkiem dla tych procesów, w tym wierzycieli upadłego, wśród których jest również Skarb Państwa. W pozostałym zakresie wniosek podlegał oddaleniu. Syndyk nie przedstawił dowodów na istnienie zobowiązań, które uzasadniałyby odmienną ocenę od wyrażonej wyżej albo rozdysponowania środków masy upadłości na inne, ważniejsze z prawnego punktu widzenia cele. Instytucja prawa pomocy nie może być wykorzystywana do ochrony prywatnego majątku, a koszty postępowania sądowego traktować należy na równi z innymi wydatkami ponoszonymi w toku postępowania upadłościowego. Z tej m.in. przyczyny upadły nie korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Wydatek na ten cel można natomiast zaliczyć do kosztów postępowania upadłościowego na mocy art. 230 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 2344). Podkreślić zaś należy, że pomimo regulowania części kosztów sądowych i czasu trwania postępowania upadłościowego nie wystąpiły jak dotychczas negatywne przesłanki ekonomiczne wyłączające dalszą jego dopuszczalność, a jedynym kryterium oceny wniosku o prawo pomocy jest stan finansowy wnioskodawcy. Jeżeli chodzi natomiast o deklarowaną liczbę spraw prowadzonych przez organy administracji skarbowej z udziałem upadłej Spółki/Syndyka, to nie przekłada się ona wymiernie na aktualne obciążenia fiskalne masy upadłości. W sprawach, w których Syndyk zdecyduje wnieść skargi, rozważy potrzebę wystąpienia z wnioskiem o prawo pomocy.