II OZ 92/19

Dnia 19 lutego 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń G. Ł. i R. Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Go 434/18 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi G. Ł. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowanego z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z 3 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Go 434/18, odrzucił skargę G. Ł. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowanego z [...] kwietnia 2018 r. w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarga podlega odrzuceniu, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., ponieważ skarżąca, pomimo doręczenia wezwania, nie uzupełniła w terminie braków formalnych skargi w postaci dwóch egzemplarzy odpisów skargi oraz pełnomocnictwa upoważniającego r.pr. B. T. do występowania w jej imieniu przed sądami administracyjnymi. Zażalenia na to postanowienie wnieśli skarżąca oraz uczestnik postępowania R. Ł. Skarżąca w zażaleniu podniosła po pierwsze, że stosowny dokument pełnomocnictwa znajdował się w aktach sprawy o sygn. akt II SA/Go 939/17 i że na ten dokument jej pełnomocnik powołał się wnosząc skargę w tej sprawie, po drugie, że nie otrzymała wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, których nieuzupełnienie skutkowało odrzuceniem skargi oraz że nie przypomina sobie, aby na zwrotnym potwierdzeniu odbioru były wyszczególnione wszystkie dokumenty znajdujące się w przesyłce sądowej, natomiast jest pewna tego, że doręczona korespondencja nie zawierała pisma przewodniego, w którym byłoby wskazane, co znajduje się w korespondencji z Sądu, po trzecie, że do skargi załączyła dwa jej odpisy, o które wzywał Sąd pierwszej instancji. W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i "nadanie sprawie merytorycznego biegu", ewentualnie uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca ponadto wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, który to wniosek stanowi przedmiot odrębnego postępowania. Uczestnik postępowania R. Ł. w zażaleniu zarzucił naruszenie art. 37 § 1, art. 46 § 3, art. 47 § 1, art. 49 § 1, art. 54 § 2, art. 58 § 1 pkt 3 i art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Powołał się na oświadczenia złożone przez skarżącą w toku postępowania co do nieotrzymania przez nią wezwania Sądu w zakresie uzupełnienia braków formalnych skargi oraz co do braku konieczności wzywania skarżącej o odpisy skargi, gdyż on otrzyma odpis skargi. W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Rozpoznając zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenia pozbawione są usprawiedliwionych podstaw. Z akt sprawy wynika, że pismem z 21 czerwca 2018 r. (k. 29 akt sądowych), w wykonaniu zarządzenia z 15 czerwca 2018 r., wezwano skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie dwóch jej odpisów oraz pełnomocnictwa procesowego upoważniającego r.pr. B. T., który podpisał skargę, do występowania w imieniu skarżącej przed sądami administracyjnymi. Korespondencja sądowa, która zawierała także wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego oraz inne pisma sądowe, została odebrana przez r.pr. B. T. (k. 36 akt sądowych) w dniu 9 lipca 2018 r. Mimo upływu ustawowego terminu skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi. Zatem Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że istniała podstawa do odrzucenia skargi stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.). Odnosząc się do zarzutów obu wniesionych w sprawie zażaleń, jakoby skarżąca nie otrzymała wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, gdyż w korespondencji sądowej nadesłanej w dniu 9 lipca 2018 r., której otrzymania skarżąca nie zaprzecza, pisma takiego nie było, wyjaśnić należy, że w aktach sprawy znajduje się dokument potwierdzający fakt otrzymania przez pełnomocnika skarżącej tego zarządzenia. Jest nim zwrotne potwierdzenie odbioru. Jest to dokument, z którym wiąże się domniemanie doręczenia przesyłki przez pocztę, i który stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Jakkolwiek NSA zauważa, że w niniejszej sprawie zarówno wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, jak i wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, a także inne pisma sądowe, zostały wysłane w jednej kopercie, o czym świadczy adnotacja na zwrotnym potwierdzeniu odbioru ("wez.do usu.brak.skargi wez.do uiszcz.wpisu dor.o/odpow.na sk."), to wyjaśnić należy, że taka praktyka jest co do zasady dopuszczalna. W takiej jednak sytuacji obowiązkiem Sądu było zamieszczenie informacji o zawartości przesyłki zarówno na kopercie, jak i zwrotnym potwierdzeniu odbioru, bowiem strona musi mieć możliwość weryfikacji zawartości tej przesyłki jeszcze przed pokwitowaniem jej odbioru, a sąd w toku postępowania sądowego. Zgodnie z adnotacją na "zwrotce", Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że w kopercie znajduje się nie tylko wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, ale również wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że twierdzenia skarżącej oraz uczestnika postępowania co do doręczenia pełnomocnikowi skarżącej zarządzenia o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi są bezzasadne i nie poparte żadnymi dowodami. Nie można zgodzić się z wnoszącymi zażalenia, że nie zachodziły podstawy do wystosowania wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi w postaci nadesłania pełnomocnictwa, gdyż dokument taki znajduje się w akta sprawy o sygn. akt II SA/Go 939/17. Obowiązek przedstawienia sądowi pełnomocnictwa procesowego wynika wprost z art. 37 § 1 p.p.s.a. Obowiązku złożenia pełnomocnictwa ustawa nie wiąże z ustaleniem, czy znajduje się ono w aktach sprawy, ale z dokonaniem pierwszej czynności procesowej. Akta sprawy to określony, indywidualny dla każdej sprawy, zbiór dokumentów, do którego złożone pełnomocnictwo należy włączyć. Tym samym NSA podziela ugruntowaną w orzecznictwie wykładnię art. 37 § 1 p.p.s.a., w myśl której nie zwalnia od obowiązku przedłożenia pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym fakt, że stosowny dokument został już dołączony do akt administracyjnych sprawy bądź do innej (uprzednio prowadzonej) sprawy sądowej. Zgodnie również z aktualnym brzmieniem art. 46 § 3 p.p.s.a., do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Tym samym za niezasadny należało uznać również zarzut R. Ł., jakoby obowiązkiem Sądu pierwszej instancji było w realiach tej sprawy wezwanie skarżącej do podpisania skargi. Jeżeli bowiem chodzi o braki formalne skargi podpisanej i wniesionej przez pełnomocnika, to do skargi powinno być dołączone pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis. NSA rozpoznający sprawę stoi przy tym na stanowisku, że w przypadku, kiedy pełnomocnikiem jest osoba, która zgodnie z art. 35 p.p.s.a. może być pełnomocnikiem, np. tak jak w rozpoznawanej sprawie pełnomocnik profesjonalny, to w razie nieusunięcia braku formalnego skargi w postaci braku pełnomocnictwa Sąd nie jest zobowiązany wzywać skarżącego, którego pełnomocnictwa nie przedłożono, do podpisania skargi. W ocenie NSA wynika to z art. 37 p.p.s.a., w którym to na pełnomocnika nałożono obowiązek dołączenia pełnomocnictwa do akt sprawy. Odnosząc się natomiast do argumentacji dotyczącej bezpodstawnego, w ocenie wnoszących zażalenia, wzywania o odpisy skargi, to wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Odpisami mogą być uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej (art. 47 § 2 p.p.s.a.). W myśl art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. W świetle uchwały NSA z 18 grudnia 2013r., sygn. akt I OPS 13/13, nie ulega wątpliwości, że niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. W tej sprawie bezspornym jest, że pomimo wezwania, skarżąca nie przesłała wymaganej liczby odpisów skargi. W konsekwencji również z tego powodu zasadne było odrzucenie skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Nie ma przy tym znaczenia, że uczestnik postępowania R. Ł. otrzymał odpis skargi. W tej sprawie uczestnikami postępowania są bowiem również M. i C. D. Oceniając zarzut zażalenia uczestnika postępowania odnoszący się do pozbawienia skarżącej możności obrony swych praw, to NSA stoi na stanowisku, że mając na uwadze dobro prawem chronione, jakim jest prawo do sądu, stronie należy umożliwić uzupełnienie braków formalnych skargi. Jeżeli jednak z takiej możliwości strona nie skorzystała w sposób odpowiedni, to ponosi konsekwencje procesowe swego zaniedbania. Każde nieuzupełnienie właściwie zdiagnozowanych istotnych braków formalnych skargi skutkuje jej odrzuceniem (por. postanowienia NSA z 29 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 2319/11 i z 12 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 69/15). Co więcej, ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje również możliwość przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności, z której to instytucji strona skarżąca skorzystała. Należy też zauważyć, że ciężar nałożony na stronę postępowania przed sądem administracyjnym w postaci obowiązku przedłożenia dwóch odpisów skargi i dokumentu pełnomocnictwa procesowego nie jest nadmierny. W tych okolicznościach nie sposób uznać, iż w sprawie doszło do naruszenia prawa do sądu. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania NSA uznał, że odrzucenie skargi przez Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. było zgodne z prawem. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenia na podstawie art. 184 w zw. z 197 § 1 i 2 p.p.s.a.