II OSK 2307/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 521/18 w sprawie ze skargi W. R. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie zakazu wprowadzania produktów do obrotu oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 14 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 521/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. R. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z [...] marca 2018 r., nr [...], w przedmiocie zakazu wprowadzania produktów do obrotu (enumeratywnie wymienionych w decyzji), oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył W. R., zaskarżając go w całości. Powyższemu wyrokowi zarzucono: 1) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, t.j.: art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 § 1 k.p.a. i art. 7 k.p.a. poprzez dowolną, niezgodną z zasadami logiki ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, która skutkowała błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, że W. R. dokonał sprzedaży substancji będących tzw. "dopalaczami", podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy, oceniony w sposób prawidłowy, nie daje podstaw do wysnucia takich wniosków; 2) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, t.j.: art. 4 pkt 34 u.o.p.n. w zw. z art. 52a u.o.p.n. (w uzasadnieniu wskazano, że chodzi o ustawę z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wprowadzaniem do obrotu jest też oferowanie, pozostawanie do dyspozycji, przyzwolenie czy też bierna postawa, podczas gdy treść ww. przepisu nie uprawnia do stosowania tak szerokiej interpretacji pojęcia wprowadzania do obrotu i udostępniania. Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz o zasądzenie kosztów postepowania kasacyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano m.in., że jedynymi dowodami zgromadzonymi w postępowaniu jest protokół kontroli lokalu, w czasie której krótko przesłuchano skarżącego kasacyjnie. Organ nie podjął czynności nakierowanych na zgromadzenie jakichkolwiek dodatkowych dowodów, a w toku postępowania nie ujawniono żadnej sytuacji będącej sprzedażą bądź też przekazaniem substancji zabronionych osobie trzeciej przez skarżącego kasacyjnie. Organy, a następnie sąd, okoliczność tę wywodzą z kilku poszlak: faktu, że W. R. był w momencie kontroli jedyną osobą obecną w lokalu, w którym były dopalacze, braku jego wiedzy o właścicielu lokalu oraz "unikaniu odpowiedzi na pytania w czasie kontroli". Żadna z nich jednak zdaniem W. R. nie jest wystarczająca, aby ustalić, bez popadania w sprzeczność z logiką, że w lokalu w istocie doszło do sprzedaży. Skarżący kasacyjnie stwierdził, że głównym przedmiotem "kontrowersji", a równocześnie punktem spornym w niniejszej sprawie, jest rozumienie pojęcia "wprowadzanie do obrotu" na gruncie obowiązujących przepisów prawnych i z przedstawioną w wyroku, dokonaną przez sąd wojewódzki, próbą rozszerzającej interpretacji tego pojęcia nie sposób się zgodzić. W ocenie W. R. nie można uzupełniać, "być możne niekompletnych i nieidealnych przepisów, poprzez rozszerzającą ich wykładnię w toku postępowania administracyjnego czy też sądowoadministracyjnego. Do takiej natomiast sytuacji, w ocenie skarżącego kasacyjnie, doszło w przedmiotowej sprawie". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, iż strona wnosząca ten środek odwoławczy, zarzucając naruszenie konkretnych przepisów prawa w określonej formie, sama wyznacza obszar kontroli kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny bierze zaś pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a która nie zachodzi w tej sprawie. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 § 1 k.p.a. i art. 7 k.p.a. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, pisemne motywy powinny ponadto obejmować wskazania co do dalszego postępowania. Wskazany przepis można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, co w niniejszej sprawie chce uczynić skarżący kasacyjnie. Powołany przepis dotyczy składników, zakresu i kompletności uzasadnienia, nie zaś oceny stanu faktycznego oraz prawnego ustalonego w postępowaniu administracyjnym i przyjętego przez sąd administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze powyższe, analizując uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nie dopatrzył się w nim takich mankamentów, które obligowałyby go do uwzględnienia skargi kasacyjnej, w tym zakresie. Przechodząc do oceny pozostałych zarzutów naruszenia przepisów postępowania, stwierdzić należy, że nie mogły one odnieść zamierzonego skutku, tj. podważyć ustalonego przez organy administracji stanu faktycznego sprawy. Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie przyjął Sąd I instancji, że w przedmiotowej sprawie organy sanitarne wykazały, iż W. R. wprowadzał do obrotu środki odurzające czemu skarżący kasacyjnie zaprzecza. Przypomnieć należy, że [...] września 2016 r. organ I instancji, przy udziale funkcjonariuszy Komendy Miejskiej Policji w K. przeprowadził w sklepie [...] w K. przy ul. [...] kontrolę w zakresie przestrzegania przez przedsiębiorcę przepisów regulujących zakaz wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych. Podczas kontroli stwierdzono, że w obrocie znajdują się produkty w opakowaniach jednostkowych o nazwach: "[...]" w ilości 3 szt. (cena za 1 szt. 30 zł), "[...]" w ilości 2 szt. (cena za 1 szt. 50 zł), "[...]" w ilości 4 szt. (cena za 1 szt. 30 zł), "[...]" w ilości 3 szt. (cena za 1 szt. 30 zł), "[...]" w ilości 3 szt. (cena za 1 szt. 30 zł), "[...]" w ilości 4 szt. (cena za 1 szt. 50 zł), "[...]" w ilości 3 szt. (cena za 1 szt. 30 zł), "[...]" w ilości 2 szt. (cena za 1 szt. 30 zł), "[...]" w ilości 2 szt. (cena za 1 szt. 30 zł), "[...]" w ilości 6 szt. (cena za 1 szt. 30 zł), "[...]" w ilości 2 szt. (cena za 1 szt. 30 zł). W sumie zabezpieczono 34 sztuki produktów. W obiekcie, w trakcie kontroli stwierdzono, że osobą wprowadzającą do obrotu środki zastępcze jest W. R., który sam oświadczył, że jest sprzedawcą. Do protokołu tej kontroli załączono karty rozliczeniowe oraz zeszyt formatu A4 w twardej oprawie z zapiskami dotyczącymi rozliczenia. Przedstawione dokumenty przedstawiają przychód i rozchód towaru oraz zawierają informacje dotyczące utargu. Badania toksykologiczne zabezpieczonych w sklepie produktów przeprowadzone [...] grudnia 2016 r. w Katedrze i Zakładzie Medycyny Sądowej Uniwersytetu [...] w K. wykazały, że w ich składzie znajdują się substancje stanowiące środek zastępczy i nową substancje psychoaktywną w rozumieniu art. 4 pkt. 11 a i 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Nie jest to kwestionowane przez skarżącego kasacyjnie. Istota sporu, sprowadza się do interpretacji definicji zawartej w art. 4 pkt 34 ustawy przeciwdziałaniu narkomanii pojęcia "wprowadzanie do obrotu". Powołany wyżej przepis, jako wprowadzanie do obrotu określa udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pojęcie "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, o którym mowa w zacytowanym wyżej artykule oznacza udostępnienie ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim zarówno niebędącymi ich konsumentami, jak i będącymi ich konsumentami, tj. nabywającymi je w celu własnego spożycia. W konsekwencji prowadząc postępowanie organ inspekcji sanitarnej ustala i ocenia, czy doszło do "wprowadzania do obrotu", czyli do udostępnienia w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu, osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie, środka zastępczego. Wykładnia językowa tego przepisu nie daje podstaw do przyjęcia, że przez osoby trzecie rozumieć należy wyłącznie konsumentów wymienionych w tym przepisie substancji. Prawidłowo organy orzekające i Sad I instancji przyjęły, że W. R. będąc sprzedawcą w sklepie w K. przy ul. [...] wprowadzał do obrotu środki zastępcze. Uczestniczenie skarżącego kasacyjnie w obrocie (sprzedaży) środkami zastępczymi zostało stwierdzone w trakcie kontroli sanitarnej przeprowadzonej [...] września 2016 r. z udziałem Policji w jego obecności. W. R. we wskazanym sklepie wprowadzał do obrotu produkty co do których badania fizyko-chemiczne potwierdziły, że są środkami zastępczymi w rozumieniu art.4 pkt.27 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Miał też on świadomość, że sprzedaje tak zwane "dopalacze". Dlatego zarzut naruszenia prawa materialnego – art. 4 pkt. 34 wskazanej ustawy okazał się nieskuteczny. W konsekwencji powyższego prawidłowo w sprawie zastosowano dyspozycję przewidzianą w art. 27c ust. 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i art. 44 c ust. 4 i 5 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii tj. z uwagi na stwierdzenie, że produkty stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, zakazano wprowadzania ich do obrotu, orzeczono ich przepadek na rzecz Skarbu Państwa oraz nakazano zniszczenie na koszt strony postępowania. Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 52 a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Ust.1 tego przepisu stanowi, że kto, wbrew przepisom ustawy wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 20 000 zł do 1 000 000 zł. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, wymierza, w drodze decyzji, państwowy inspektor sanitarny właściwy ze względu na miejsce wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego. Decyzja ta podlega natychmiastowemu wykonaniu (ust. 2 art. 52a). Ustalając wysokość kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, państwowy inspektor sanitarny uwzględnia w szczególności ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego (ust. 3 art. 52a). Przepis ten w niniejszej sprawie nie był stosowany, a więc nie mógł też być naruszony. Sprawa dotyczy zakazu wprowadzania produktów do obrotu, ich przepadku na rzecz Skarbu Państwa i zniszczenia, a nie nałożenia na skarżącego kasacyjnie kary pieniężnej. Mając na uwadze, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Skarga kasacyjna został rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.