II FZ 728/18

Dnia 19 grudnia 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Aleksandra Wrzesińska-Nowacka po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1570/18 w przedmiocie przywrócenia terminy do uiszczenia wpisu w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe spółki postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 17 sierpnia 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1570/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odmówił J. S. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 13 kwietnia 2018 r., w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, iż skarżący wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2018 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 27 czerwca 2018 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. Zarządzenie zostało doręczone skarżącemu 7 lipca 2018 r. wraz z odpisem odpowiedzi na skargę oraz informacją o możliwości przeprowadzenia postępowania mediacyjnego. Pismem z 3 sierpnia 2018 r., skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, uiszczając wpis w kwocie 500 zł. Uzasadniając wniosek skarżący wskazał, iż w przesyłce zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego znajdowało się kilkanaście kart pism, z czego pierwsza zatytułowana była "Doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę". Skarżący zapoznał się z przesyłką w sposób pobieżny, ponieważ był to okres wakacyjny i musiał zająć się nieletnią córką. Ponadto miał kilka wyjazdów służbowych i dopiero przy segregowaniu dokumentów zorientował się, że przesyłka zawierała zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego. Zdaniem skarżącego jedna korespondencja z Sądu powinna zawierać odpis odpowiedzi na skargę, a druga wezwanie do uiszczenia wpisu. Skarżący wskazał, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu ze względu na brak doświadczenia w prowadzeniu spraw przed sądem, a uprawomocnienie się decyzji spowodowałoby dla niego niekorzystne rozstrzygnięcie i byłoby oparte na materiałach, które nie pokrywają się ze stanem faktycznym i prawnym. Sąd pierwszej instancji powołując się na art. 86 § 1 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) omówił przesłanki przywrócenia terminu, podkreślając wyjątkowy charakter tej instytucji oraz ciążący na wnioskodawcy obowiązek uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Odnosząc się do argumentacji zawartej we wniosku o przywrócenie terminu, sąd pierwszej instancji wyjaśnił, iż praktyka wysyłania przez Sąd w jednej przesyłce kilku pism do tego samego adresata nie budzi wątpliwości. Istotnym jest, aby fakt ten został odnotowany na formularzu potwierdzenia odbioru w rubryce "rodzaj przesyłki". Na powyżej powołane rozstrzygnięcie skarżący wniósł zażalenie, podnosząc, iż nie posiada wykształcenia prawniczego oraz, że nie miał wiedzy odnośnie do wysłania przez sąd w jednej przesyłce kilku pism. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Natomiast z brzmienia art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., wynika, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Innymi słowy nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Należy zauważyć, że dokonywanie przez stronę czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym ograniczone jest w przeważającej części terminami procesowymi. Mają one służyć zdyscyplinowaniu, zdynamizowaniu postępowania, jak również potrzebie rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym czasie i stabilizacji już podjętego rozstrzygnięcia. Uchybienie terminu wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej, prowadząc do bezskuteczności podjętej czynności, o czym wyraźnie stanowi art. 85 p.p.s.a. Od negatywnych skutków uchybienia terminowi strona może bronić się wyłącznie poprzez złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Mając zatem na uwadze okoliczności sprawy przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił ten wniosek. Jak prawidłowo zauważył sąd pierwszej instancji, przesyłka może zawierać w sobie kilka pism sądowych, z tym tylko zastrzeżeniem, że fakt ten powinien zostać odnotowany, jak w niniejszej sprawie, na formularzu potwierdzenia odbioru w rubryce "rodzaj przesyłki". Nie można zgodzić się ze skarżącym, iż fakt umieszczenia w przesyłce kilku pism świadczy o jego braku winy w zachowaniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez uiszczenie wpisu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie uznał Sąd pierwszej instancji, iż to w interesie skarżącego było sprawdzenie zawartości przesyłki w chwili odbioru. To na skarżącym ciążył bowiem obowiązek zapoznania się z przesyłką jaką otrzymał od sądu, a podnoszone przez skarżącego okoliczności wyjazdów służbowych, opieki nad córką czy brak doświadczenia w prowadzeniu spraw, nie zwalniają go z należytej staranności w dbaniu o własne interesy. Sprawdzenie przez skarżącego zawartości przesyłki nie jest niewątpliwie przeszkodą, której nie mógł przezwyciężyć. Zapobieżenie skutkom uzupełnienia braków formalnych skargi, nie wymagało nadzwyczajnego w danych warunkach wysiłku. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w sytuacjach gdy strona, z przyczyn niezależnych od niej, którym w żaden sposób nie mogła zaradzić, nie dopełniła czynności procesowej w stosownym terminie. Nie może być natomiast wykorzystywana przez stronę do przeciwdziałania negatywnym skutkom procesowym wynikającym z jej zaniedbań i braku należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem. W tym kontekście za bezzasadne należy uznać wywody skarżącego w kwestii braku zawinienia, jako przesłanki przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej z art. 86 § 1 p.p.s.a. Na marginesie zauważyć należy, iż skarżący w uzasadnieniu zażalenia powtórzył argumentację podniesioną we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Skarżący w żaden sposób w zażaleniu nie podważył oceny sądu pierwszej instancji, iż podniesione przez niego okoliczności nie uprawdopodabniają, zaistnienia okoliczności wyłączających winę w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wobec powyższego na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.