II SA/Kr 793/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: WSA Paweł Darmoń (spr.) WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] kwietnia 2018 r., znak: [...] w przedmiocie ustalenia opłaty stałej za usługi wodne I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie - Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] na rzecz strony skarżącej [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 2058,00 zł (dwa tysiące pięćdziesiąt osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] marca 2018 roku Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w [...] (dalej jako: "PGWWP Zarząd Zlewni w [...]") na podstawie przepisu art. 271 ust. 1 pkt 4ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (dalej jako: "Prawo wodne") ustaliło, w formie informacji rocznej nr [...], na podstawie decyzji Marszałka Województwa z dnia [...] listopada 2013 roku, znak: [...], za odprowadzanie wód pochodzących z odwodnienia wyrobiska górniczego, za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 6442.00 PLN - płatnej w czterech kwartalnych ratach. Spółka [...] Sp. z o.o. w [...] złożyła reklamację, w której wskazano na bezpodstawność naliczenia opłaty, z uwagi na okoliczność, ze odprowadzane wody nie są ściekami. Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 roku, znak [...] określił Spółce [...] Sp. z o.o. w [...] - na podstawie decyzji Marszałka Województwa z dnia [...] listopada 2013 roku, znak: [...] - za odprowadzanie wód pochodzących z odwodnienia wyrobiska górniczego, za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 6442.00 PLN. Stwierdził ponadto, że opłatę należy uiścić w czterech kwartalnych ratach po 1610,50 zł i określił termin płatności rat oraz sposób uiszczenia opłaty. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ administracji wskazał art. 273 ust. 6, w związku z art. 271 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 z późn. zm.), § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 roku, poz. 2502) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm.). Uzasadniając to rozstrzygnięcie przywołano w pierwszej kolejności z art. 271 ust. 1 ustawy Prawo wodne; który reguluje sposób ustalania opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne, który wprowadza stawkę służącą do ustalania opłaty stałej. Dalej przywołano art. 16 pkt 61 fit. "e" ustawy Prawo wodne, który stanowi: "Ilekroć w ustawie jest mowa o: 61) ściekach – rozumie się przez to wprowadzane do wód lub do ziemi: e) wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, z wyjątkiem wód wtłaczanych do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie, z wyłączeniem niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych". Decyzja Marszałka Województwa z dnia [...] listopada 2013 roku, znak: [...] o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód pochodzących z odwodnienia wyrobiska górniczego kwalifikuje te wody, jako ścieki. Powołano przepisy dotyczące ścieków oraz wskazano na wskaźniki zanieczyszczeń. Zatem wód tych nie można uznać za niezanieczyszczonych. Przepis art. 273 ust. 6 Prawa wodnego stanowi, że w razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji. Określenia wysokości opłaty stałej Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 271 ust. 5 Prawa wodnego oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne. Opłata stała została obliczona, jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250 złotych na dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego zrzutu określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 6100.00 m3/d i wynoszącym po przeliczeniu 0.07060185 m3/s i zaokrąglona do pełnego złotego. Zgodnie, bowiem z art. 63 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, w związku z art. 300 ust. 1 ustawy Prawo wodne kwoty zaokrągla się do pełnych złotych w ten sposób, że końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 groszy pomija się, a końcówki kwot wynoszące 50 i więcej groszy podwyższa się do pełnych złotych. Opisaną wyżej decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego spółka [...] sp. z o.o. w [...], zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego tj. ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne: 1. Art. 16 ust. 61 pkt e) poprzez błędną jego wykładnię i konsekwencji' niewłaściwe zastosowanie - poprzez brak uznania wód kopalnianych odprowadzanych z wyrobiska [...] jako "(...) wód niezanieczyszczonych, pochodzących z odwadniania zakładów górniczych (...)"; Przedmiotowe wody posiadają w opinii Spółki status "wód niezanieczyszczonych" z uwagi na brak w ich składzie czynników szkodliwych - co potwierdzają wyniki prowadzonych badań jakościowych, realizowanych na podstawie rygorów w/w pozwolenia wodnoprawnego (decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] listopada 2013 r., znak [...]); należy w tym miejscu równocześnie zaznaczyć, iż w obecnych przepisach prawa - dotyczących zagadnień związanych z wodami - nie występuje definicja wód niezanieczyszczonych; 2. Art. 279 pkt 3) - poprzez jego błędne zastosowanie, w odniesieniu do ustalenia na tej podstawie opłaty stałej, o której mowa w zaskarżonym rozstrzygnięciu administracyjnym. W opinii Spółki ustalenie w ten sposób przedmiotowej opłaty, przy uwzględnieniu wyników badań jakościowych (....) oraz brzmienia treści tejże normy prawnej jest bezpodstawne, gdyż pozostaje w wyraźnej i zarazem oczywistej sprzeczności z sentencją tegoż przepisu; 3. Art. 268 ust. 2 - z którego wynika, iż opłaty za usługi wodne w odniesieniu do górnictwa odkrywkowego "ponosi się wyłącznie za pobór wód z ujęć wód podziemnych lub ujęć wód powierzchniowych, które nie należą do systemów odwadniania zakładów górniczych", poprzez jego błędne zastosowanie; 4. Art. 271 ust. 5 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym obliczeniu - i tak nienależnej w ocenie skarżącego- opłaty stałej; Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz informacji rocznej ustalającej wysokość opłaty stałej za usługi wodne nr [...] z dnia [...].03.2018r znak pisma [...] oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji pozostają w sprzeczności z obecnym brzmieniem przepisów regulujących zagadnienia wodne w odniesieniu do m.in. zakładów górniczych. Decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] listopada 2013r, znak [...], udzielająca pozwolenia wodnoprawnego na "odwodnienie zakładu górniczego oraz odprowadzenie rowem otwartym do potoku Z. w prawobrzeżnej zlewni potoku K. wód pochodzących z odwodnienia wyrobiska górniczego" została wydana na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, zgodnie z którymi wody kopalniane traktowane były jako ścieki (art. 9 ust. pkt 14 ppkt e), jednakże na mocy art. 296 pkt 3) przepisów ustawy z dnia 27.04.2001 r - Prawo ochrony środowiska wody te, ze względu na zawartość sumy jonów chlorków i siarczanów poniżej 500 mg/1 - zostały zwolnione z opłat za wprowadzanie ich do wód lub do ziemi. W obecnym porządku prawnym zapis ten utracił byt w przepisach dotyczących ochrony środowiska, lecz w dalszym ciągu funkcjonuje w niezmienionym brzmieniu, gdyż został wprowadzony do aktualnej ustawy Prawo wodne (art. 279 pkt 3) . Mając na uwadze powyższe oraz fakt spełniania kryterium jakościowego (wyniki okresowych badań jakościowych wody kopalnianej potwierdzają spełnienie rygorów pozwolenia wodnoprawnego oraz potencjału zasolenia poniżej 500 mg/1) wody pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego [...] powinny być traktowane jako "niezanieczyszczone wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych" w rozumieniu art. 16 ust. 61 pkt e) ustawy z dnia 20 lipca 2017r - Prawo wodne. W myśl art. 268 ust. 2, opłaty za usługi wodne w odniesieniu do celów górnictwa odkrywkowego, (które w opinii Spółki należy traktować w tym przypadku jako "cele pozostałego górnictwa i wydobywania") "ponosi się wyłącznie za pobór wód z ujęć wód podziemnych lub ujęć wód powierzchniowych, które nie należą do systemów odwadniania zakładów górniczych". W przypadku [...] woda kopalniana pochodzi z odwadniania i jest ujęta w system odwadniania. Na ów system składa się ciąg poszczególnych elementów składowych takich jak rząpie, stanowisko pompowe, rurociąg tłoczny oraz rów otwarty. Jako całość stanowi obiekt budowlany zakładu górniczego - podlegający pod specjalistyczny nadzór budowlany, tj. Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w [...]. Stan taki, zatem wyklucza możliwość przypisania statusu usług wodnych podlegających opłacie. Ponadto skarżąca zwróciła uwagę na błędne jej zdaniem obliczenie - i tak nienależnej w opinii Spółki - opłaty stałej, w myśl art. 271 ust. 5 cyt. powyżej ustawy. PGWWP Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] w będącej przedmiotem niniejszej skargi decyzji naliczył wysokość opłaty stałej w kwocie 6442,00 PLN - co odzwierciedla uwzględnienie w algorytmie obliczeniowym wysokości opłaty wartości maksymalnej dobowej (6 100 m3/d) z pozwolenia wodnoprawnego, tymczasem zgodnie z brzmieniem art. 271 ust. 5 do obliczenia wykorzystana powinna być wartość czasu -wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym (...) - co odpowiada wielkości maksymalnej rocznej przedstawionej w pozwoleniu wodnoprawnym (l 500 OQO m3/rok) i odpowiednio daje wynik wysokości opłaty 4 340,28 PLN. Przyjmując, wielkość wskazaną przez PGWWP Dyrektora Zarządu Zlewni w [...], [...] mogłaby odprowadzić rocznie 2 226 500 m - co byłoby niezgodne z pozwoleniem wodnoprawnym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) - dalej określanej, jako "p.p.s.a." uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonawszy w niniejszej sprawie kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem tak określonych kryteriów, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego, jak również przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy - i w związku z tym podlega uchyleniu. Zaskarżoną decyzją organ administracji określił skarżącej spółce opłatę stałą w wysokości 6442,00 PLN za pobór wód powierzchniowych za okres od dnia 1 stycznia 2018 r. do dnia 31 grudnia 2018 r., płatną w czterech kwartalnych ratach. Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji organ wskazał art. 273 ust. 6, art. 271 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 z późn. zm.) oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 roku, poz. 2502). Pierwszy z powołanych przepisów ma charakter proceduralny i przewiduje, że w razie nieuwzględnienia reklamacji od informacji rocznej o wysokości opłaty stałej wydaje się rozstrzygnięcie w formie decyzji administracyjnej określającej wysokość opłaty za usługi wodne. Sposób wyliczenia opłaty stałej reguluje art. 271 ust. 5 ustawy Prawo wodne, zgodnie, z którym wysokość opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s. Jednostkowa stawka opłaty została z kolei określona w § 10 ust. 1 powołanego rozporządzenia: "Jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty stałej wynosi 250 zł na dobę za 1 m3/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi". "Czas wyrażony w dniach" należy rozumieć, jako ilość dni w roku czyli przyjąć ten wskaźnik na poziomie 365. Zgodnie z art. 271 ust. 1 wysokość opłaty stałej m. in. za pobór wód "ustalają Wody Polskie (...) w formie informacji rocznej". Oznacza to, że opłata stała określana jest dla każdego roku osobno i obejmuje okres całego roku kalendarzowego. Przechodząc do trzeciego parametru determinującego wysokość opłaty należy przypomnieć, że w powołanym wyżej art. 271 ust. 5 ustawy Prawo wodne mowa jest o "określonej w pozwoleniu wodnoprawnym (...) maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s". Kluczowa jest, więc treść pozwolenia wodnoprawnego i określone tam limity roczne, na podstawie których wylicza się ilość wody w m3/s. Nie jest istotne faktyczne zużycie, lecz maksymalna ilość ścieków, która zgodnie z pozwoleniem może być wprowadzona do wód lub do ziemi. W pozwoleniu wodnoprawnym tj. decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] listopada 2013 r., znak [...] zezwolono skarżącej spółce na odwodnienie zakładu górniczego oraz na odprowadzenie rowem otwartym do potoku Z. w prawobrzeżnej zlewni potoku K. wód pochodzących z odwodnienia wyrobiska górniczego w następujących ilościach: a) średniodobowo – 3 800 m3 b) maksymalnie 6 100 m3/d, 254 m3/h i 1 500 000 m3/rok. Określono więc średni limit dobowy, a także maksymalny limit godzinowy, dzienny i roczny. Dla prawidłowego ustalenia wysokości tego parametru należy ustalić w metrach sześciennych na sekundę maksymalną ilość wody powierzchniowej, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego. W art. 271 ust. 5 ustawy Prawo wodne nie jest wprost powiedziane, czy chodzi tutaj o maksymalną wartość roczną, godzinową, czy dobową. Konieczne jest, zatem dokonanie wykładni tego przepisu, czego organ administracji nie uczynił ani w informacji rocznej, ani w zaskarżonej do WSA decyzji. Maksymalna roczna wartość poboru wody wynika wprost z pozwolenia wodnoprawnego i wynosi 1 500 000 m3. Gdyby jednak – jak uczyniono to w zaskarżonej decyzji – obliczyć tę wielkość (maksymalny roczny pobór wody) poprzez przemnożenie maksymalnego poboru dobowego (6 100 m3) przez ilość dni w roku (365), to otrzymamy wynik 2 226 500 m3. Taka ilość ścieków nie może być odprowadzona na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, bowiem wartość ta znacznie przekracza wynikający wprost z pozwolenia wodnoprawnego limit roczny tj. 1 500 000 m3. Dyrektor Zarządu Zlewni, nie wyjaśniając podstaw dla takiego ustalenia, przyjął niewłaściwy wskaźnik godzinowy, jako podstawę obliczenia omawianego parametru. W ten sposób naruszył nie tylko art. 7 i 107 § 3 k.p.a., które wymagają dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i uwzględniania słusznego interesu obywateli oraz wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, ale także przepis prawa materialnego - art. 271 ust. 5 ustawy Prawo wodne, w znaczny sposób zawyżając należną opłatę za usługi wodne. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić powyższą wykładnię art. 271 ust. 5 ustawy Prawo wodne. Już tylko z tego powodu zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu, bowiem ustalona w niej wysokość opłaty jest wadliwa i niezgodna z przepisami ustawy Prawo wodne. Uzasadniony okazał się ostatni z zarzutów wniesionej skargi tj. zarzut naruszenia art. 271 ust. 1 ustawy Prawo wodne. Nie mógł natomiast odnieść skutku zarzut naruszenia art. 16 pkt 61 lit. "e" ustawy Prawo wodne. Przepis art. 16 pkt 61 zawiera definicję ścieków – poprzez wyliczenie, co może zostać za ścieki uznane. Zgodnie z art. 16 pkt 61 lit. "e" za ścieki rozumie się wprowadzane do wód lub do ziemi "wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, z wyjątkiem wód wtłaczanych do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie, z wyłączeniem niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych". W ocenie Sądu w zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazano, że przedmiotowe wody zostały w pozwoleniu wodnoprawnym zakwalifikowane, jako ścieki, a zatem wód tych nie można uznać za niezanieczyszczone. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko zaprezentowane przez tut. Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 lipca 2018 r., sygn. II SA/Kr 796/18, w sprawie ze skargi tego samego skarżącego: "W ocenie Sądu, odprowadzanych przez skarżącą do rzeki S. wód oczyszczonych, pochodzących z odwodnienia zakładu górniczego, nie można utożsamiać z wodami niezanieczyszczonymi; te drugie są bowiem znamienne tym, że niejako pierwotnie są pozbawione zanieczyszczeń, a nie tym, że uzyskują swoje właściwości – w szczególności parametry zanieczyszczeń wskazane w pozwoleniu wodnoprawnym bądź w przepisach – w wyniku procesu oczyszczania. Rezultat wspomnianego procesu, nawet jeżeli owe parametry zachowuje, ma status wody oczyszczonej (a nie niezanieczyszczonej). W tym zakresie stanowisko organu jawi się, jako trafne". Natomiast pozostałe zarzuty skargi tj. zarzut naruszenia art. 279 pkt 3 i art. 168 ust. 2 ustawy Prawo wodne powinny zostać rozważone przez organ przy ponownym rozpoznawaniu reklamacji strony skarżącej od informacji rocznej i dopiero stanowisko organu administracji będzie podlegać kontroli sądowej. Na obecnym etapie postępowania odnoszenie się do nich przez Sąd jest przedwczesne. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 2 058 zł składa się: kwota 258 zł tytułem uiszczonego przez skarżącą wpisu oraz kwota 1 800 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego skarżącą, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. (Dz. U. poz. 1804 z późn. zm.).