II SA/Rz 483/18

WyrokWSA w Rzeszowie2018-08-22

Skład orzekający: Małgorzata Wolska, Krystyna Józefczyk, Paweł Zaborniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy resztki i pozostałości pochodzące z obróbki płyt drewnopochodnych (trociny, pyły, wióry, ścinki) mogą zostać uznane za produkt uboczny, a nie za odpad, w rozumieniu ustawy o odpadach?
Ratio decidendi
Resztki i pozostałości z obróbki płyt drewnopochodnych, zawierające domieszki substancji chemicznych, nie mogą zostać uznane za produkt uboczny, ponieważ nie spełniają wszystkich warunków określonych w art. 10 ustawy o odpadach, w szczególności nie można zagwarantować, że ich wykorzystanie (np. spalanie) nie doprowadzi do negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi. Brak spełnienia choćby jednego z tych warunków skutkuje kwalifikacją danej pozostałości jako odpadu.
Stan faktyczny
Spółka A sp. z o.o. zwróciła się do Marszałka Województwa o uznanie resztek i pozostałości z obróbki płyt drewnopochodnych (trocin, pyłów, wiór, ścinków) za produkt uboczny. Marszałek Województwa wyraził sprzeciw, uznając te substancje za odpady. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących produktu ubocznego i odpadów oraz niewłaściwą ocenę dowodów.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Paweł Zaborniak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec uznania za produkt uboczny resztek pływ wiórowych -skargę oddala- Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lutego 2018 r. nr [...] wydana w przedmiocie sprzeciwu wobec uznania odpadów drzewnych za produkt uboczny. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu [...] kwietnia 2017 r. A Sp. z o.o. z siedzibą w B. (zwane dalej: "Spółką") zwróciło się do Marszałka Województwa o uznanie substancji tj. odpadów drzewnych w postaci resztek i pozostałości pochodzących z obróbki płyt drewnopochodnych w postaci trocin, pyłów, wiór i ścinków płyt wiórowych zwykłych i płyt wiórowych typu MDF i HDF w postaci rozdrobnionej i zmieszanej za produkt uboczny. Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] Marszałek Województwa wyraził sprzeciw wobec uznania za produkt uboczny w/w substancji. Na skutek wniesionego przez Spółkę odwołania Kolegium decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...] uchyliło w/w decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Marszałek Województwa decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] ponownie wyraził sprzeciw wobec uznania za produkt uboczny odpadów drzewnych w postaci resztek i pozostałości pochodzących z obróbki płyt drewnopochodnych w postaci trocin, pyłów, wiór i ścinków płyt wiórowych zwykłych i płyt wiórowych typu MDF i HDF w postaci rozdrobnionej i zmieszanej. W uzasadnieniu wskazał, że ścinki pozostałe z płyt używanych przez przedsiębiorcę (zawierające domieszki substancji chemicznych, a więc nie pozwalające na ich uznanie jako surogatu paliwa naturalnego) do produkcji mebli są odpadami, a nie produktami ubocznymi, ponieważ nie odpowiadają cechom produktu naturalnego, w tym przypadku drewna czystego. Organ podał również, że uznanie zgłoszonych substancji za biomasę i przyjęcie zgłoszenia uznania ich za produkt uboczny skutkowałoby wyłączeniem ich spod nadzoru przepisów dotyczących gospodarowania odpadami oraz emisji gazów i pyłów do powietrza. Wprowadzenie do obrotu tego typu produktu doprowadzi do wykorzystywania resztek i pozostałości pochodzących z obróbki mechanicznej płyt drewnopochodnych jako paliwa we wszystkich kotłach, w tym również domowych. Jakkolwiek przekształcenie substancji będącej przedmiotem zgłoszenia w kotłach o dużej mocy, wyposażonych w urządzenia odpylające nie musi stanowić zagrożenia dla środowiska, to spalanie ich w małych instalacjach grzewczych powodować będzie zarówno uciążliwość odorową, jak i zanieczyszczenie powietrza. Organ uznał, że nie został spełniony warunek określony w art. 10 ust. 4 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2018 r., poz. 21 ze zm.). W odwołaniu od ww. decyzji Spółka zarzuciła organowi naruszenie art 7, art 8, art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 w zw. z art 80 K.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony, nieuwzględnienie całości materiału dowodowego i niezebranie go w sposób wyczerpujący, a także niezastosowanie się do zaleceń wynikających z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego znak: [...]. Wobec powyższego Spółka zawnioskowała o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania. Strona odwołująca wywiodła, że wbrew stanowisku organu, powstałe w procesie produkcyjnym odpady z płyt MDF i HDF zachowują i charakteryzują się wysoką klasą higieniczności i bezpieczeństwa. Skład elementarny pozostaje taki sam jak w materiale, z którego powstały w procesie spalania, jest zbliżony do składu pierwiastkowego drewna i w rozumieniu tym stanowi biomasę. Wbrew opinii organu spalania pozostałości z płyt wiórowych, MDF i HDF należy traktować jak spalanie drewna. Kolegium wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 10, art. 11 ust. 1 i 4 ustawy o odpadach, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wyjaśniło, że na mocy art. 10 pkt 1-4 ustawy przedmiot lub substancja, powstające w wyniku procesu produkcyjnego, którego podstawowym celem nie jest ich produkcja, mogą być uznane za produkt uboczny, niebędący odpadem, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki: 1) dalsze wykorzystywanie przedmiotu lub substancji jest pewne; 2) przedmiot lub substancja mogą być wykorzystywane bezpośrednio bez dalszego przetwarzania, innego niż normalna praktyka przemysłowa; 3) dany przedmiot lub substancja są produkowane jako integralna część procesu produkcyjnego; 4) dana substancja lub przedmiot spełniają wszystkie istotne wymagania, w tym prawne, w zakresie produktu, ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi, dla określonego wykorzystania tych substancji lub przedmiotów i wykorzystanie takie nie doprowadzi do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi. Do zgłoszenia uznania przedmiotu lub substancji za produkt uboczny, złożonego w trybie art. 11 ustawy o odpadach dołącza się dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 10, oraz szczegółowych wymagań, o ile zostały określone. Dowodami mogą być w szczególności umowy potwierdzające wykorzystanie przedmiotu lub substancji do określonych celów lub potwierdzające właściwości przedmiotu lub substancji wyniki badań, wykonanych przez laboratoria, o których mowa w art. 147a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (art. 11 ust. 2 i ust. 3 ustawy). SKO wskazało, że kluczową kwestią w rozpoznawanej sprawie jest zakwalifikowanie resztek i pozostałości pochodzących z obróbki płyt drewnopochodnych w postaci trocin, pyłów, wiór i ścinków płyt wiórowych zwykłych i płyt wiórowych typu MDF i HDF w postaci rozdrobnionej i zmieszanej bądź to jako odpad, bądź jako produkt uboczny. SKO zaznaczyło, że z wniesionego zgłoszenia wynika, że pozostałości z procesu produkcyjnego, o których uznanie za produkt uboczny wnioskuje strona nie są wykorzystywane jako surowiec do produkcji mebli, lecz strona pozbywa się ich wykorzystując jako paliwo w okresie grzewczym. Natomiast według stanowiska organu I instancji ww. produkt nie może zostać uznany za produkt uboczny, ponieważ nie odpowiada cechom produktu naturalnego. Kolegium podało, że zgłoszony produkt stanowi pozostałości z procesu produkcyjnego mebli i jako taki ma być przeznaczony bezpośrednio do spalania jako paliwo w okresie grzewczym (w ilości ok. 400 Mg/rok). Weryfikując dopuszczalność spalania ww. produktów zauważyło, że przepisy umożliwiają dokonywanie spalania bez dodatkowych wymogów odpadów stanowiących biomasę w rozumieniu przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 4 listopada 2014 r. w sprawie standardów emisyjnych. Produkty stanowiące przedmiot zgłoszenia nie zostały enumeratywnie wymienione w definicji biomasy w rozumieniu ww. rozporządzenia. Celem prawidłowego zakwalifikowania produktu należało dokonać analizy składu, co organ I instancji uczynił. Ustalono, że przedmiotowe produkty nie mają cech produktu naturalnego z uwagi na zawartość w ich składzie substancji chemicznych. Na poparcie stanowiska organ powołał się na wyrok NSA z dnia 15 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 328/10. Kolegium ponadto wskazało, że decyzje wydane w przedmiocie uznania danej substancji za produkt uboczny są decyzjami uznaniowymi. W rozpoznawanej sprawie organ I instancji nie przekroczył uznania, zaś motywując swe stanowisko powołał się na przepisy szczególne, orzecznictwo i opierając się na załączonych do zgłoszenia dokumentach wydał stosowną decyzję. SKO zaznaczyło także, że ze względu na specyfikę postępowania o uznanie produktu lub substancji za produkt uboczny to na zgłaszającym ciąży obowiązek prawidłowego dokonania zgłoszenia i podania danych wskazanych w art. 11 ust. 2 ustawy o odpadach. Zgłaszający powinien również wykazać, że dany przedmiot czy substancja spełnia warunki do uznania za produkt uboczny przez przedłożenie dowodów potwierdzających spełnienie warunków, o których mowa w art. 10 ustawy o odpadach oraz szczegółowych wymagań, o ile zostały określone. Kolegium wskazało, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W sytuacji gdy dana substancja lub przedmiot nie spełniają wymagań w zakresie ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi, rzeczą organu jest wyrażenie sprzeciwu. W skardze na powyżej opisaną decyzję Spółka zarzuciła naruszenie: I. przepisów prawa materialnego : - art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach poprzez błędną wykładnię tj. uznanie, że pozostałości z procesu produkcyjnego, o których uznanie za produkt uboczny wnioskuje, są odpadem; - art. 10 ust. 4 ustawy o odpadach poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że pozostałości z procesu produkcyjnego nie spełniają wszystkich wymagań, w tym prawnych w zakresie produktu, ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi dla określonego wykorzystania tych substancji lub przedmiotów i wykorzystanie takie nie doprowadzi do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie; - art. 11 ust. 3 ustawy o odpadach przez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż dowody dołączone do zgłoszenia z dnia 4 kwietnia 2017 r. nie potwierdzają spełnienia warunków, o których mowa w art. 10 ustawy; II. przepisów prawa procesowego: - art. 7 K.p.a. poprzez brak podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; - art. 8 K.p.a. poprzez wydanie decyzji dowolnej z naruszeniem zasady zaufania uczestników postępowania do organu władzy publicznej; - art. 11 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia Spółce przesłanek, jakimi organ kierował się przy załatwianiu sprawy, a w szczególności nie ustosunkowanie się do twierdzeń, które Spółka uważała za istotne dla sposobu załatwiania sprawy i rozstrzygnięcia; - art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz dokonanie oceny w sposób naruszający zasady logicznego myślenia; - art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których odmówił dowodom, a w tym dokumentom przedstawionym przez Spółkę wiarygodności i mocy dowodowej; - art. 84 § 1 K.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu ochrony środowiska na okoliczność ustalenia czy pozostałości z procesu produkcyjnego są produktem ubocznym. W oparciu o powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, przy uwzględnieniu kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu Spółka wywiodła, że SKO przy wydawaniu decyzji nie dokonało jakiejkolwiek analizy sprawy, ograniczyło się jedynie do powtórzenia argumentów wskazywanych przez organ I instancji. Podało, że ustawodawca mając na uwadze ostrożne obchodzenie się z pozostałościami poprodukcyjnymi, ochronę środowiska, życia i zdrowia ludzi, nie zezwala na swobodne dysponowanie pozostałościami poprodukcyjnymi. Zasadniczo traktuje je jako odpad. Jednak ze względu na fakt, że te pozostałości mogą być bez szkody dla chronionych wartości środowiskowych, zdrowotnych ponownie wykorzystane, ustawodawca dopuścił w ściśle określonych warunkach uznanie ich za produkt uboczny, nie zaś odpad. Błędnie także organ uznał, że dołączone do zgłoszenia dowody nie potwierdzają spełnienia warunków o jakich mowa w art. 10 ustawy o odpadach. W pkt V i VI strona szczegółowo opisała proces produkcyjny w którym powstaje produkt uboczny oraz proces w którym substancja zostaje wykorzystana. Przedłożono szereg dokumentów uzasadniających uznanie substancji za produkt uboczny, w szczególności opinie Instytutu Technologii Drewna Zakładu Ochrony Środowiska i Chemii Drewna z [...] września 2016 r. na temat możliwości zaliczenia materiałów drzewnych powstających w Spółce do biomasy i rozumieniu stosownych przepisów i zakwalifikowaniu ich jako produkt uboczny. Zgodnie z tą opinią (str. 12) oceniane materiały mogą być uznane za produkty uboczne przy wytwarzaniu materiałów drzewnych. Spółka wskazała, że orzekające organy nie przedstawiły żadnych dowodów przeciwnych stanowisku skarżącego, nie zasięgnęły opinii biegłego. Końcowo zarzuciła naruszenie art. 8 § 2 K.p.a., gdyż w stosunku do innej spółki, w takim samym stanie faktycznym, ten sam organ orzekł, że substancja wymieniona w zgłoszeniu tej firmy jest produktem ubocznym. Zdaniem skarżącego doszło do nieuzasadnionego promowania jednego z podmiotów oraz do naruszenia zasady konkurencyjności. W odpowiedzi na skargę SKO zawnioskowało o jej oddalenie, podtrzymując twierdzenia i argumenty zawarte w kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a."), stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w ostatnio cytowanej ustawie. W przypadku zaskarżenia decyzji Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. do jej uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy - lub do stwierdzenia nieważności takiej decyzji, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W rozpatrywanej sprawie Sąd wskazanych wyżej wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi. Na wstępie zaznaczenia wymaga, że przedmiotem postępowania było ustalenie czy decyzja SKO z [...] lutego 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa z [...] grudnia 2017 r. wyrażającą sprzeciw wobec uznania za produkt uboczny odpadów drzewnych w postaci resztek i pozostałości pochodzących z obróbki płyt drewnopochodnych w postaci trocin, pyłów, wiór i ścinków płyt wiórowych zwykłych i płyt wiórowych typu MDF i HDF w postaci rozdrobnionej i zmieszanej, nie narusza prawa. Istota zaś sporu sprowadza się do ustalenia czy będące przedmiotem zgłoszenia materiały stanowią produkt uboczny mogący być zaliczony do biomasy (tak jak chce tego strona skarżąca), czy też wskazane w zgłoszeniu substancje nie stanowią takiego produktu ubocznego (stanowisko organu). Wyrażenie sprzeciwu organy uzasadniały brakiem spełnienia warunku z art. 10 ust. 4 ustawy o odpadach. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organów stanowi art. 10 oraz art. 11 ustawy o odpadach. Zgodnie z art. 10 tej ustawy przedmiot lub substancja, powstające w wyniku procesu produkcyjnego, którego podstawowym celem nie jest ich produkcja, mogą być uznane za produkt uboczny, niebędący odpadem, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki: 1) dalsze wykorzystywanie przedmiotu lub substancji jest pewne; 2) przedmiot lub substancja mogą być wykorzystywane bezpośrednio bez dalszego przetwarzania, innego niż normalna praktyka przemysłowa; 3) dany przedmiot lub substancja są produkowane jako integralna część procesu produkcyjnego; 4) dana substancja lub przedmiot spełniają wszystkie istotne wymagania, w tym prawne, w zakresie produktu, ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi, dla określonego wykorzystania tych substancji lub przedmiotów i wykorzystanie takie nie doprowadzi do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi. Uwzględniając zatem treść ww. przepisu, by dany przedmiot lub substancja mogły być uznane za produkt uboczny to, po pierwsze, taki przedmiot lub substancja muszą powstać w wyniku procesu produkcyjnego, którego podstawowym celem nie jest produkcja tego przedmiotu lub takowej substancji, a jej powstanie przy okazji produkcji innych przedmiotów lub substancji. Po drugie, istnieje pewność, że przedmiot lub substancja, które powstały przy okazji, będą poddane dalszemu wykorzystaniu. W przypadku tej przesłanki nie chodzi jedynie o to, czy istnieją technologiczne możliwości ich dalszego wykorzystania, ale również o to, że wytwórca przedmiotów lub substancji rzeczywiście podda je dalszemu wykorzystaniu. Chodzi tu nie tylko o pewność technologiczną, lecz także o pewność dalszych działań wytwórcy przedmiotu lub substancji. Po trzecie, przedmiot lub substancja mogą być dalej wykorzystywane w sposób bezpośredni, bez konieczności dalszego ich przetwarzania, innego niż normalna praktyka przemysłowa. Zatem by przedmiot lub substancja mogły być dalej wykorzystywane w zasadzie w takiej postaci, w jakiej powstały. Nadto uznanie przedmiotu lub substancji za produkt uboczny jest możliwe, jeżeli ten przedmiot lub substancja są produkowane jako integralna część procesu produkcyjnego. Powstanie takiego produktu lub substancji jest zatem typową i zwyczajną konsekwencją procesu produkcyjnego. Po czwarte, ostatnią przesłanką jest to, że dana substancja lub przedmiot spełniają wszystkie istotne wymagania dla produktu, ochrony środowiska oraz dla ochrony życia i zdrowia ludzi. Przyjęte w prawie polskim (art. 10 pkt 4 ustawy o odpadach) rozwiązanie jest powtórzeniem, prawie dosłownym, przepisu art. 5 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy (Dz.U.UE.L.2008.312.3). Zauważyć należy, że ostatnia przesłanka jest bardzo ogólna. Przede wszystkim należy wskazać na konieczność zawężającej wykładani tego pojęcia, uniemożliwiającej zastosowanie przepisu i w konsekwencji zawężenia możliwości uznania substancji lub przedmiotu za produkt uboczny. Na taki też kierunek interpretacji wskazuje prawodawca polski, posługując się pojęciem "istotne wymagania". Ocena, czy dane wymaganie jest istotne, czy też nie, musi mieć charakter obiektywny, a nie subiektywny, wynikający z przeświadczenia strony lub organu (por. Bartosz Rakoczy w Komentarzu do art. 10 ustawy o odpadach, LexisNexis 2013. wyrok WSA w Poznaniu z 30 grudnia 2015 r., sygn. II SA/Po 986/15 Lex nr 2000911). Z treści cytowanego powyżej przepisu wynika, że powyższe kryteria uznania przedmiotu lub substancji za produkt uboczny muszą być spełnione łącznie. Brak spełnienia jednej z tych przesłanek powoduje, że dana pozostałość procesu produkcyjnego jest odpadem a nie produktem ubocznym (art. 3 pkt 6 ustawy o odpadach, zgodnie z którym odpad to każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany). Uznanie przedmiotu lub substancji za produkt uboczny nie następuje automatycznie z woli samego wytwórcy, lecz wymaga przeprowadzenia procedury przewidzianej w art. 11 ustawy o odpadach. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu wytwórca przedmiotu lub substancji, o których mowa w art. 10, jest obowiązany do przedłożenia marszałkowi województwa właściwemu ze względu na miejsce ich wytwarzania zgłoszenia uznania przedmiotu lub substancji za produkt uboczny. Do zgłoszenia uznania przedmiotu lub substancji za produkt uboczny dołącza się dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 10 ustawy o odpadach oraz szczegółowych wymagań, o ile zostały określone. Dowodami mogą być w szczególności umowy potwierdzające wykorzystanie przedmiotu lub substancji do określonych celów lub potwierdzające właściwości przedmiotu lub substancji wyniki badań, wykonanych przez laboratoria, o których mowa w art. 147a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska. Uznanie przedmiotu lub substancji za produkt uboczny następuje, jeżeli marszałek województwa w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zgłoszenia uznania przedmiotu lub substancji za produkt uboczny nie wyrazi sprzeciwu, w drodze decyzji (art. 11 ust. 4 ustawy). Na dzień orzekania w niniejszej sprawie nie zostały wydane akty prawne dotyczące szczegółowych kryteriów dotyczących uznania przedmiotu lub substancji za produkt uboczny kierując się względami ochrony środowiska, życia lub zdrowia ludzi na podstawie delegacji z art. 11 ust. 6 ustawy o odpadach. Słusznie zauważyły orzekające w sprawie organy, że ustawa o odpadach w zakresie postepowania z art. 11 nie odsyła do kodeksu postępowania administracyjnego w ogóle ani w zakresie poszczególnych przepisów, nie wyłącza również jego zastosowania. Wprowadza instytucję "milczącej zgody organu". Tylko bowiem w razie wyrażenia sprzeciwu organ wydaje decyzję. W przypadku akceptacji zgłoszenia nie wydaje żadnego rozstrzygnięcia. Dokonanie zgłoszenia w trybie art. 11 ustawy o odpadach wszczyna postępowanie administracyjne, które jednak, doznaje wielu ograniczeń w zakresie stosowania przepisów K.p.a. To na zgłaszającym ciąży prawidłowe dokonanie zgłoszenia i podanie danych wskazanych w art. 11 ust. 2. Na zgłaszającym ciąży ciężar wykazania, że dany przedmiot spełnia warunki do uznania go za produkt uboczny przez przedłożenie dowodów potwierdzających spełnienie warunków, o których mowa w art. 10 ustawy o odpadach oraz szczegółowych wymagań, o ile zostały określone. Ustawodawca wskazał, że o ile będą składane wyniki badań potwierdzające właściwości danego przedmiotu winny być one dokonane przez ściśle określone w art. 147 a ustawy z 27 kwietnia 2001r. o ochronie środowiska laboratoria. W rozpoznawanej sprawie Spółka do zgłoszenia dołączyła m. in. Opinię n/t możliwości zaliczenia materiałów drzewnych powstających w firmie A biomasy w rozumieniu stosownych przepisów i zakwalifikowania ich jako przedmiotu ubocznego, sporządzoną w Instytucie Technologii Drewna Zakład Ochrony Środowiska i Chemii Drewna w Poznaniu. Jak wynika z akt sprawy i uzasadnienia decyzji organ dokonał analizy ww. opinii jak i dokumentów przedłożonych mu wraz ze zgłoszeniem. Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa w stanowisku organu, że przedłożone wraz ze zgłoszeniem dokumenty nie pozwalają na ocenę, że spełnione są łącznie określone w art. 10 ustawy o odpadach warunki uznania substancji za produkt uboczny. Zdaniem Sądu zarówno przeprowadzone postępowanie (z uwzględnieniem jego specyfiki), jak i zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, nie pozostawia wątpliwości co do treści rozstrzygnięcia. Nie było także podstaw do przeprowadzenia przeciwdowodu z opinii biegłego z zakresu ochrony środowiska (czego żądała strona skarżąca), gdyż dostarczona przez Spółkę opinia została wzięta pod uwagę i oceniona przez orzekające w sprawie organy. Określona w art. 80 K.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów, nie została przekroczona, bowiem wydając przedmiotowe rozstrzygnięcie organy oparły się również na treści przedłożonych przez Spółkę dowodów, które zostały pozytywnie ocenione i włączone do materiału dowodowego niniejszej sprawy. Strona skarżąca wskazała, że objęty zgłoszeniem produkt (odpady drzewne w postaci resztek i pozostałości pochodzących z obróbki płyt drewnopochodnych w postaci trocin, pyłów, wiór i ścinków płyt wiórowych zwykłych i płyt wiórowych typu MDF i HDF w postaci rozdrobnionej i zmieszanej) stanowi pozostałość z procesu produkcyjnego mebli i ma być przeznaczony bezpośrednio do spalania jako paliwo w okresie grzewczym. Powołując się na dołączone do zgłoszenia dokumenty podaje, że ww. produkt stanowi biomasę i zostanie wykorzystany jako paliwo do spalania w zakładowej kotłowni (w okresie grzewczym). Poza okresem grzewczym ma być gromadzony w silosie betonowym o poj. 400 m3. Dokonując oceny dołączonych dokumentów Marszałek uznał, że substancja objęta zgłoszeniem, z uwagi na zawartość w jej składzie substancji chemicznych nie ma cech produktu naturalnego, nie stanowi biomasy, a jej spalanie należy traktować jako termiczne przekształcenie odpadów, które prowadzi się wyłącznie w spalarniach odpadów lub we współspalarniach odpadów. Nie znajdą zatem zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z 4 listopada 2014 r. w sprawie standardów emisyjnych, umożliwiające dokonywanie spalania bez dodatkowych wymogów. Do biomasy zaliczyć bowiem można również odpady. W § 5 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Środowiska z 4 listopada 2014 r. w sprawie standardów przez biomasę rozumie się produkty składające się z substancji roślinnych pochodzących z rolnictwa lub leśnictwa, które mogą być wykorzystane jako paliwo w celu odzyskania zawartej w nich energii, i następujące rodzaje odpadów: odpady drewna z wyjątkiem drewna zanieczyszczonego impregnatami lub powłokami ochronnymi, które mogą zawierać związki chlorowcoorganiczne lub metale ciężkie, w skład których wchodzą w szczególności odpady drewna pochodzącego z budowy, remontów i rozbiórki obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej. W definicji tej do biomasy zaliczono enumeratywnie wymienione produkty i odpady. Słusznie zauważyły organy, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych - które to Sąd w niniejszym składzie popiera - płyty wiórowe, pilśniowe i MDF, a także ścinki, wióry, pył powstające z płyt używanych do produkcji mebli nie zaliczają się do żadnej ze wskazany cytowanej przepisem kategorii. Zasadniczo ścinki płyt wiórowych klasyfikowane są jako odpady. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z 12 grudnia 2014r. w sprawie rodzajów odpadów i ilości odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów: takimi odpadami są oznaczone kodem 03 01 05 trociny, wióry, ścinki, drewno, płyta wiórowa i fornir inne niż wymienione w 03 01 04. Symbolem 03 01 04 oznacza są trociny, wióry, ścinki, drewno, płyta wiórowa i fornir zawierające substancje niebezpieczne. (rozporządzenie Ministra Środowiska z 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów, załącznik Katalog odpadów ze wskazaniem odpadów niebezpiecznych). Wynika z tego, że intencją ustawodawcy jest nadal traktowanie spornych ścinek płyt meblowych, jako odpadu i wynikającej z tego konsekwencji odpowiedniego z nimi postępowania. Zdaniem Sądu organy słusznie uznały, że ścinki pozostałe z płyt używanych przez przedsiębiorcę - zawierające domieszki substancji chemicznych – do produkcji mebli są odpadami, a nie produktami ubocznymi, nie odpowiadają cechom produktu naturalnego, czyli drewna czystego. Prawidłowo także uznano, że zanieczyszczone substancjami chemicznymi ścinki płyty wiórowej, nie spełniają warunku z art. 10 ust. 4 ustawy o odpadach, nie można bowiem uznać, że ich wykorzystanie w sposób wskazany przez Spółkę nie doprowadzi do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko. Czym innym jest bowiem używanie płyty wiórowej, z której wyprodukowane są meble, a czym innym jej spalanie. Sąd podziela stanowisko zawarte w wyroku z dnia 30 grudnia 2015 r., sygn. II SA/Po 986/15), że ścinki płyty z uwagi na ich zanieczyszczenie należy traktować jako odpad a nie produkt uboczny oraz, że powszechnie wiadomo, iż spalanie nawet produktów i substancji posiadających wszelkie atesty bezpieczeństwa w zakresie ich użytkowania powoduje uwolnienie różnorodnych związków chemicznych i substancji oraz ich wydzielania się do atmosfery, mimo, że poprzednio były silnie związane i obojętne dla otoczenia. Skarżący bowiem nie chce, by przedmiotowe ścinki z płyt były uznane za odpad, który będzie spalany w spalarniach czy współspalarniach posiadających określone parametry i spełniających wymogi prawem przewidziane. Skarżący wnioskuje, by ścinki te zostały uznane za produkt uboczny, który ma nie podlegać rygorom takim jak odpady. Jednakże zauważyć trzeba, że do pełnego określenia czy spalanie płyty wiórowej jest bezpieczne dla środowiska niezbędne byłoby opracowanie opinii w jakich warunkach, w jakim rodzaju pieca, temperaturze spalanie byłoby bezpieczne dla środowiska, w jaki sposób należy postępować z pozostałościami tego spalania (popiołem), czy jest on bezpiecznych dla środowiska, itd. Jak słusznie zauważył Marszałek przedstawiona opinia z [...] września 2016 r. dotyczy badania składu materiału drzewnego powstającego na etapie produkcji, nie odnosi się natomiast do procesu spalania tej substancji. Do zakwalifikowania przedmiotu jako produkt uboczny pod kątem spełnienia istotnych wymagań w zakresie produktu, czy ochrony środowiska winny wystarczyć same właściwości produktu bez dodatkowych wymagań w zakresie zgodnego z prawem i wymogami ochrony środowiska wykorzystania tego produktu i to w procesie spalania. Sam produkt, jego wykorzystanie bez dodatkowych uwarunkowań i nakładów winno być możliwe. Dlatego też bez wątpienia produkty naturalne, z drewna, bez zanieczyszczenia mogą być uznane w określonych sytuacjach za produkt uboczny. Skoro jak wskazał skarżący najlepszym, wnioskowanym wykorzystaniem objętego zgłoszeniem produktu, jest jego spalanie (w celu pozbycia się go), zatem uznać należy, że jest on odpadem. Sąd zauważa także, że dopóki nie ma konkretnych uregulowań prawnych dotyczących możliwości zakwalifikowania pozostałości z płyt drewnopochodnych jako produktu ubocznego organy administracji obowiązane są działać w oparciu o obecnie obowiązujące rozwiązania prawne i przyjętą interpretację prawną (por. wyrok WSA w Opolu z 9 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Op 610/14, wyrok NSA z 15 lutego 2011r., II OSK 328/10). W ocenie Sądu, słusznie organu uznały, że nie został spełniony warunek z art. 10 pkt 4 ustawy o odpadach, określający, że dana substancja lub przedmiot spełniają wszystkie istotne wymagania, w tym prawne, w zakresie produktu, ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi, dla określonego wykorzystania tych substancji lub przedmiotów i wykorzystanie takie nie doprowadzi do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi. Reasumując stwierdzić należało, że strona skarżąca nie wykazała, by resztki i pozostałości pochodzące z obróbki płyt drewnopochodnych w postaci trocin, pyłów, wiór i ścinków płyt wiórowych zwykłych i płyt wiórowych typu MDF i HDF w postaci rozdrobnionej i zmieszanej, stanowiły produkt uboczny. Nie spełniają bowiem łącznie wszystkich warunków z art. 10 ustawy o odpadach. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu, nie doszło także do naruszenia przepisów prawa materialnego wskazanych w skardze (art. 10 ustawy o odpadach), ani też przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania. Organ nie pominął istotnych dowodów, wyczerpująco rozpatrzył cały materiał i nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło