II SA/Łd 338/18

Dnia 23 sierpnia 2018 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A Sp. z o.o. w W. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów postanawia odmówić skarżącej spółce przyznania prawa pomocy. A.B. II SA/Łd 338/18 Uzasadnienie A Sp. z o.o. w W. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 19 stycznia 2018 r. w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów. Z oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach wynika, że spółka posiada kapitał zakładowy w wysokości 1 460 000 zł, posiada środki trwałe o wartości 1 147 000 zł, za poprzedni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości 161 344,23 zł, na dwóch rachunkach bankowych figurują salda ujemne – 210,50 zł oraz 65 388,01 zł. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że trudna sytuacja materialna skarżącej, spowodowana wydanymi nakazami zapłaty, zajęciem kont bankowych przez komornika, oraz wypowiedzeniem przez kontrahenta umowy najmu nieruchomości należącej do skarżącej spółki, uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym została uregulowana w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), dalej p.p.s.a. Przepis art. 244 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast, zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie prawnej określa art. 246 § 2 p.p.s.a., w myśl którego przyznanie pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zawarty w art. 246 § 2 p.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" oznacza, że na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Od Referendarza sądowego zależy natomiast uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Z oświadczeń skarżącej spółki zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 1 460 000 zł, wartość środków trwałych spółki to 1 147 000 zł, a za poprzedni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości 161 344,23 zł. Fakt, że spółka nie osiąga dochodu, lecz wykazuje straty nie może stanowić automatycznie podstawy przyznania prawa pomocy. Co prawda skarżąca deklaruje stratę z prowadzonej działalności gospodarczej, jednak strata w zakresie prowadzonej działalności jest co do zasady jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, które to koszty są wynikiem decyzji gospodarczych danego podmiotu, nie oznacza natomiast realnego braku środków finansowych. Spółka nie znajduje się ani w stanie likwidacji, ani upadłości, a jej wspólnicy są w stanie ponosić koszty jej funkcjonowania. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest tworem prawnym powołanym przez wspólników do prowadzenia działalności gospodarczej i osiągania celu zarobkowego. Oznacza to, że w przypadku, gdy nie może ona działać w oparciu o rachunek ekonomiczny powinna zostać zlikwidowana, a ewentualne dalsze jej funkcjonowanie, jeśli łączy się tylko z kosztami, a nie dochodami, powinno obciążać wyłącznie jej wspólników, nie zaś innych obywateli. Dlatego nie bez znaczenia dla oceny zdolności płatniczych strony pozostaje możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. A. Kidyba, Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 k.s.h., wyd. VII). W orzecznictwie sądowym podnosi się z kolei, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (post. NSA z dnia 2 grudnia 2011 r., II FZ 702/11). Jeśli umowa spółki nie przewiduje takiej formy dofinansowania spółki, wspólnicy winni rozważyć jej zmianę. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie bez znaczenia pozostaje fakt, że spółka posiada wyłącznie jednego wspólnika. Przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych takiej spółce oznaczałoby de facto po pierwsze, przyznanie tej pomocy osobie prawnej –B Sp. z o.o., której sytuacja majątkowa nie jest referendarzowi znana, a po wtóre – finansowanie przez Skarb Państwa funkcjonowania tej spółki w zastępstwie jej jedynego wspólnika. Wobec powyższego na podstawie art. 243, art. 246 § 2 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. A.B.