IV SO/Wr 36/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie dotyczącej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia 1. przyznać wnioskodawcy A. B. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata; 2. umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W sprawie, której przedmiotem jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotycząca odmowy przyznania zasiłku celowego, A. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu swojego żądania podał, że źródłem jego utrzymania jest zasiłek stały z opieki społecznej w kwocie 604 zł, która, jak wynika z przesłanej kserokopii decyzji Prezydenta D. jest przekazywana na rachunek bankowy Wojewódzkiego Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych, w którym, co wynika z kolei z akt sprawy, przebywa wnioskodawca. Skarżący przesłał również do akt sprawy kopię umowy zawartej z Koksztys S.A. z siedzibą we Wrocławiu na świadczenie usług pomocy prawnej, co do zasady nie wykonywanych przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, z możliwością zlecenie takiej usługi profesjonalnemu pełnomocnikowi procesowemu. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2) cyt. wyżej przepisu). Stosownie do brzmienia art. 239 § 1 pkt 1) lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W sprawie dotyczącej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego, która stanowi działanie organu w sprawie z zakresu pomocy społecznej, wskazane w powołanym przepisie art. 239 § 1 pkt 1) lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wnioskodawca nie ma z mocy ustawy (podkreślenie referendarza sądowego) obowiązku uiszczania w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Dlatego postępowanie dotyczące jego wniosku o przyznanie prawa pomocy w określonym na formularzu wniosku zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowe, i w konsekwencji, na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3) w zw. z art. 258 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym, umorzyć. Rozstrzygnięcie w tym zakresie znalazło wyraz w punkcie 2. postanowienia. Rozpoznaniu podlegał zatem wniosek A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Z regulacji prawnych dotyczących zastępstwa procesowego wykonywanego na zasadach prawa pomocy można wysnuć wniosek, że istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata jest nieodpłatne korzystanie strony z profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez budżet Państwa ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że wnioskodawca - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że w przypadku wnioskodawcy zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, określona w art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Świadczy o tym sytuacja życiowa i zdrowotna skarżącego, który przybywa w szpitalu dla nerwowo i psychicznie chorych, oraz majątkowa potwierdzona decyzją organu pomocy społecznej. Fakt podpisania przez wnioskodawcę umowy ze spółką akcyjną świadczącą usługi z zakresu pomocy prawnej nie oznacza, stosowanie do jej brzmienia, powstania stosunku pełnomocnictwa procesowego ani innego stosunku prawnego prowadzącego do świadczenia na rzecz wnioskodawcy przedmiotowych usług przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, do czego może dojść dopiero na skutek szczególnego zlecenia klienta. Dlatego obowiązywanie takiej umowy w związku z jej postanowieniami oraz sytuacją zdrowotną wnioskodawcy nie można interpretować jako spełnienia negatywnej przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu określonej w art. 246 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczącej zatrudniania lub pozostawania przez stronę, która wnioskuje o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, w stosunku prawnym z takim pełnomocnikiem (pochodzącym z wyboru adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym). Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w punkcie 1. sentencji.