II GZ 415/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 1254/18 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, objętym zażaleniem postanowieniem z 3 września 2018 r., odmówił A. A. (dalej: strona, skarżący) przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi strony na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD) z dnia [...] kwietnia 2018 r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 15 000 złotych za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Z uzasadnienia postanowienia Sądu wynika, że zaskarżona decyzja GITD została doręczona pełnomocnikowi strony w dniu [...] kwietnia 2018 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w akt adm.). Na stronie 15 decyzji organ zawarł pouczenie o przysługującym stronie prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w terminie 30 dni od doręczenia decyzji, wskazując, że skarga winna być wniesienia za pośrednictwem GITD na adres: Al. Jerozolimskie 94, 00-807 Warszawa. W dniu [...] czerwca 2018 r. strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła - za pośrednictwem GITD - skargę na opisaną wyżej decyzję. Wraz ze skargą pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku podał, że skarga w niniejszej sprawie pierwotnie została nadana listem poleconym na nieaktualny adres organu (ul. Postępu 21, 02-676 Warszawa), co skutkowało zwrotem przesyłki w dniu [...] czerwca 2018 r. Do skargi dołączono dowód nadania i kopertę, z których wynika, że skarga została nadana w dniu [...] maja 2018 r. na nieaktualny adres organu (k. 15 akt sądowych). Na kopercie dokonano na poczcie adnotacji "wyprowadził się". Ponadto dołączono wydruk ze strony internetowej GITD w witrynie BIP, na której widnieje nieaktualny adres (ul. Postępu 21, 02-676 Warszawa). WSA, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecny tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił stronie przywrócenia terminu uznając, że błąd polegający na tym, że skarżący omyłkowo zaadresował korespondencję zawierającą skargę, w sytuacji, gdy został prawidłowo pouczony o sposobie i terminie wniesienia środka odwoławczego, nie spełnia przesłanki uprawdopodobnienia braku winy. W pouczeniu zaskarżonej decyzji organ wyraźnie wskazał adres, na jaki należy przesłać skargę. Taki sam prawidłowy adres widnieje na stronie GITD w oficjalnej witrynie BIP. W ocenie Sądu, brak zastosowania się strony, a w istocie jej profesjonalnego pełnomocnika, do zawartego w decyzji pouczenia, na jaki adres należy wysłać skargę, nie może uzasadniać przyjęcia, że skarżący uprawdopodobnił uchybienie terminowi bez swojej winy. Skarżący w zażaleniu na powyższe postanowienie WSA domagał się jego uchylenia w całości oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie: 1. przepisu postępowania tj. art. 86 § 1 w zw. z art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, bez zebrania i rozważenia przez ten Sąd pełnego materiału dowodowego i akt sprawy, że do uchybienia terminu do wniesienia skargi do Sądu doszło z winy skarżącego, podczas gdy z okoliczności sprawy ponad wszelką wątpliwość wynika, że do tego uchybienia doszło bez winy skarżącego, a przekonanie skarżącego o aktualnym adresie organu jako adresata skargi uzasadniała - jak się poniewczasie okazało - nieaktualna informacja na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej GITD, wydruk z której to strony załączony do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi Sąd I instancji całkowicie pominął (nie odniósł się do niego w uzasadnieniu skarżonego postanowienia) nie wskazując także żadnych dowodów, na jakich Sąd się oparł czyniąc swoje ustalenia faktyczne, przy czym uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w sytuacji zlekceważenia przez Sąd I instancji kluczowego dla oceny sprawy dowodu jw. zgłoszonego przez skarżącego należy stwierdzić, że Sąd I instancji nie dokonał wszechstronnej oceny kwestii przedstawionej mu pod rozwagę w oparciu o całość akt sprawy, a gdyby tak zrobił rozstrzygnięcie musiałoby być inne; co więcej jeśli treść uzasadnienia orzeczenia jest niepełna, niejasna, niespójna lub zawierająca innego rodzaju wadę, nie pozwala na dokonanie kontroli przez Sąd odwoławczy; 2. przepisów prawa materialnego tj. § 13 w zw. z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 18 stycznia 2007 roku w sprawie Biuletynu Informacji Publicznej (Dz. U. Nr 10, poz. 68) w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1330) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nieaktualne i wprowadzające w błąd informacje zamieszczone na stronie internetowej BIP dot. Głównego Inspektora Transportu Drogowego z danymi teleadresowymi organu, nie mają wpływu na ocenę kwestii winy skarżącego w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać uzasadnienie, w którym strona uprawdopodobni brak winy w przekroczeniu terminu. Oznacza to, że strona we wniosku tym powinna powoływać okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się – jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego – obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. post. Sądu Najwyższego z 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8/144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. post. SN z 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/08, Lex nr 50679). Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. Instytucja przywrócenia terminu niewątpliwie ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w sytuacjach, gdy strona, z przyczyn niezależnych od niej, którym w żaden sposób nie mogła zaradzić, nie dopełniła czynności procesowej w stosownym terminie. Nie może być natomiast wykorzystywana przez stronę do przeciwdziałania negatywnym skutkom procesowym wynikającym z jej zaniedbań i braku należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem. Przy takiej wykładni treści art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a. przyjąć należy, że Sąd I instancji trafnie ocenił, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dawały podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Oceny tej autorowi zażalenia nie udało się podważyć. NSA podziela stanowisko Sądu I instancji, że skoro skarżący został prawidłowo pouczony o terminie i sposobie wniesieniu środka odwoławczego – ze wskazaniem adresu organu, za pośrednictwem którego czynności procesowej należy dokonać – to omyłkowe zaadresowanie korespondencji zawierającej skargę nie spełnia przesłanki uprawdopodobnienia braku winy. Należy podkreślić, że skarżący w toku postępowania administracyjnego oraz przed Sądem I instancji reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika. To na adres kancelarii pełnomocnika została w dniu [...] kwietnia 2018 r. doręczona zaskarżona decyzja, w której na str. 15 prawidłowo organ II instancji pouczył skarżącego o terminie (30 dni), sposobie ( za pośrednictwem organu) tj. trybie wniesienia skargi podając jednocześnie prawidłowy adres (Al. Jerozolimskie 94, 00-807 Warszawa). Podnoszone w zażaleniu oraz we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności, dotyczące tego, że na wcześniejszych etapach postępowania skarżący wysyłał pisma do organu na adres ul. Postępu 21, 00-928 oraz tego, że taki adres uwidoczniony był w witrynie BIP, na dowód czego skarżący załączył wydruk z ww. strony, nie mogły stanowić podstawy do uznania przez Sąd I instancji, że do uchybienia terminu doszło bez winy skarżącego. Po pierwsze, ani skarżący, ani występujący w jego imieniu profesjonalny pełnomocnik, nie musieli poszukiwać adresu organu, ani posiłkować się w tym względzie korespondencją przesyłaną na wcześniejszych etapach postępowania. Jasne i niepozostawiające wątpliwości pouczenie w zaskarżonej decyzji wyraźnie wskazywało prawidłowy adres organu, stąd trudno dać wiarę argumentom autora zażalenia, który zdaje się sugerować, że odnalezienie właściwego adresu GITD na etapie wysyłania skargi było utrudnione czy wręcz niemożliwe, skoro skarżący ten adres posiadał. Z tych przyczyn za nieuzasadnione należy uznać zarzuty zażalenia z pkt 1. Skarżący nie uprawdopodobnił, że do uchybienia terminu przy wnoszeniu skargi doszło bez jego winy, dlatego Sąd I instancji właściwie zastosował art. 86 § 1 p.p.s.a. oddalając wniosek skarżącego. WSA nie uchybił również przepisom art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a., gdyż rozpoznał wniosek na podstawie akt sprawy, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności w nim wskazane oraz odnosząc się do: treści pouczenia w zaskarżonej decyzji, zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji, a także dowodów załączonych przez wnioskodawcę, w tym wydruku ze strony internetowej. Wbrew twierdzeniom skarżącego, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, w tym: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, argumentów podniesionych we wniosku, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Za całkowicie chybione należy uznać również zarzuty podniesione w pkt. 2 petitum zażalenia, wskazanych w nim bowiem przepisów WSA nie stosował, ani nie dokonywał ich wykładni. Należy podkreślić, że z regulacji zawartej w rozdziale 6, dział III p.p.s.a. wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, jeżeli strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego i możliwego zarazem w danych warunkach wysiłku. Błędne zaadresowanie koperty ze skargą w przedstawionych wyżej okolicznościach prawidłowego pouczenia strony o adresie, na który powinna być skierowana skarga, świadczy o braku należytej staranności przy składaniu skargi i nie usprawiedliwia wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Z tych przyczyn zażalenie jako bezzasadne podlega oddaleniu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.