V SA/Wa 499/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Marek Krawczak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 września 2018 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Przedmiotem skargi wniesionej przez B. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej jako: "Strona" lub "Skarżący") jest postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] stycznia 2018 r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (dalej: "PARP", "organ I instancji") z [...] lutego 2017 r. nr [...] określającej zobowiązanie do zwrotu środków pochodzących z umowy o dofinansowanie nr [...] z [...] listopada 2013 r., na realizację projektu pn.: "[...]", w wysokości 492 424,69 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków do dnia ich zwrotu. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] lutego 2017 r. PARP wydała decyzję określającą Stronie, na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2077), zobowiązanie do zwrotu środków w wysokości 492 424,89 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków do dnia ich zwrotu. Decyzja została doręczona Stronie w dniu 22 marca 2017 r., a termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 5 kwietnia 2017 r. W dniu 3 listopada 2017 r. Strona za pośrednictwem pełnomocnika złożyła do organu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jak wyjaśniono, decyzja PARP nie została jej przekazana, a możliwość zapoznania się z nią Strona uzyskała dopiero 27 października 2017 r. Jak wyjaśniono, Strona zawarła ze spółką B. Sp. z o.o., umowę najmu na zasadach "biura wirtualnego" na mocy której była uprawniona do posługiwania się adresem korespondencyjnym przy ul. [...] w W. ([...]) do celów rejestracyjnych spółki B. Sp. z o.o. W ramach umowy najmu, Mocodawca udzielił C. pełnomocnictwa do odbierania przesyłek i korespondencji, a C. zobowiązała się do obsługi korespondencji Mocodawcy polegającej na przechowywaniu dostarczonych przesyłek oraz informowania drogą mailową o odebranych przesyłkach, najdalej na koniec dnia roboczego. Wnioskodawca zaznaczył, że decyzja została doręczona na wskazany wyżej adres, jednak C. nigdy nie przekazało jej Mocodawcy, jak również nie poinformowało o jej otrzymaniu. Wymienionym na wstępie postanowieniem z [...] stycznia 2018 r. Minister Inwestycji i Rozwoju odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji PARP z [...] lutego 2017 r. Jak wskazał organ czynności dokonane przez pełnomocnika wywierają bezpośredni skutek dla mocodawcy, na co Strona zgodziła się, podpisując ww. umowę. Dlatego podnoszone we wniosku zarzuty o braku przekazania przez B. Sp. z o. o. informacji o przesyłce pocztowej zawierającej decyzję PARP do B. Sp. z o.o. są bez znaczenia dla oceny skuteczności doręczenia Stronie tej decyzji. Istotny jest natomiast fakt, że decyzja PARP została w dniu 22 marca 2017 r. odebrana przez pracownika Spółki B. Sp. z o.o., co w świetle art. 129 § 2 k.p.a. stanowiło zdarzenie, od którego liczony jest czternastodniowy termin do wniesienia odwołania. W ocenie Ministra we wniosku nie są zawarte żadne wyjaśnienia dotyczące braku winy pełnomocnika Strony do odbioru przesyłek i korespondencji. Załączony do wniosku mail z 27 października 2017 r. od J. K. (której podpis widnieje na zwrotnym potwierdzeniu obioru przesyłki zawierającej decyzje PARP) nie wyjaśnia w ogóle przyczyn zajścia wyżej opisanego stanu rzeczy. Zatem działanie pełnomocnika Strony do odbioru przesyłek i korespondencji było zawinione. Wobec tego organ uznał, na mocy art. 58 § 1 kpa, że nie ma możliwości przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji PARP, a Strona ponosi winę za wybór nieprofesjonalnego podmiotu do obsługi jej przesyłek pocztowych. Nadto Minister stwierdził, że pełnomocnik Strony adw. M.B. został upoważniony przez Stronę w dniu 27 września 2017 r. do jej reprezentacji m.in. przed organami administracji publicznej z prawem substytucji. Z prawa tego skorzystał w dniu 4 października 2017 r. upoważniając apl. adw. A.M. do zastępstwa w sprawie dotyczącej zwrotu środków, która w dniu 5 października 2017 r. zapoznała się z aktami postępowania przedmiotowej sprawy, co potwierdziła stosownym oświadczeniem załączonym do akt sprawy. Zatem zapoznanie z decyzją nastąpiło 5 października 2017 r., kiedy to upoważniony pełnomocnik zapoznał się z aktami postępowania, a nie 27 października 2017 r. jak wskazano we wniosku. W skardze na ww. postanowienie z [...] stycznia 2018 r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości oraz przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów prowadzonego postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1. art. 45 oraz art. 129 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że J.K. była osobą upoważnioną do odbioru korespondencji w imieniu Skarżącego, a w konsekwencji uznanie, że decyzja I instancji została skutecznie doręczona Skarżącemu w dniu 22 marca 2017 r., 2. art. 58 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że uchybienie terminu do złożenia odwołania od decyzji I instancji nastąpiło z winy Skarżącego, podczas gdy z przedstawionych przez Skarżącego wyjaśnień oraz akt sprawy wynika, iż uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której nie mógł on usunąć; 3. art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 44 k.p.a. poprzez uznanie, że zawiadomienie z [...] stycznia 2017 r. o zakończeniu postępowania dowodowego zostało skutecznie doręczone Skarżącemu w tzw. trybie "zastępczym", podczas gdy taka okoliczność nie miała miejsca, co naruszyła prawo Skarżącego do czynnego udziału w postępowaniu i pozbawiło go możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji I instancji: 4. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego skutkującym błędną jego oceną polegającą na przyjęciu, że wniosek Skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji I instancji nie zasługuje na uwzględnienie, podczas gdy analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że Skarżący uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu do złożenia odwołania od decyzji I instancji nastąpiło bez jego winy. Jak podkreśli autor skargi, J.K. nie jest i nigdy nie była pracownikiem Skarżącego, a w chwili odbioru decyzji była współpracownikiem C. - spółki, z którą Skarżący zawarł umowę najmu na zasadach "biura wirtualnego", na mocy której Skarżący uprawniony był do posługiwania się adresem korespondencyjnym przy ul. [...] do celów rejestracyjnych. Bez znaczenia, w ocenie wnoszącego skargę jest przy tym upoważnienie do odbioru korespondencji zawarte w wyżej wymienionej umowie najmu, które należy uznać za bezskuteczne w zakresie pism (w tym decyzji) w toku postępowania administracyjnego. Skarżący jest przekonany, że obsługa korespondencji została zlecona profesjonalnemu podmiotowi, który współpracuje z podmiotami gospodarczymi i świadczy na ich rzecz usługi na zasadach "wirtualnego biura" od grudnia 2002 r., a zatem od ponad 15 lat. Dotychczasowa nienaganna współpraca, jak i wieloletnie doświadczenie C. nie mogło zatem budzić jakichkolwiek wątpliwości Skarżącego co do jakości usług i ewentualnego nieprzekazania korespondencji. Zaistniałe zdarzenie, co podkreślił związane z nieprzekazaniem informacji i korespondencji było natomiast pierwszym tego typu przypadkiem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. z 2016 r., poz.1066), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie, jeśli stwierdzi, że wydano je z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a w szczególności powołanych w skardze przepisów postępowania. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie do art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przesłanką, która musi zaistnieć w pierwszej kolejności, aby możliwe było badanie okoliczności podniesionych we wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania, jest złożenie żądania w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu z jednoczesnym złożeniem odwołania. W niniejszej sprawie termin ten nie został zachowany, gdyż rozpoczął bieg od 5 października 2017 r., tj. w dniu gdy pełnomocnik Skarżącego zapoznał się z aktami sprawy, a nie jak wskazał wnioskodawca w dniu 27 października 2017 r. Tym samym termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu minął w dniu 12 października 2017 r. Wniosek został złożony w dniu 3 listopada 2017 r. czyli prawie miesiąc po od ustania przyczyny uchybienia. W tej sytuacji niedochowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, zawsze będzie skutkowało nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, gdyż jest to termin, który nie podlega przywróceniu. Jednakże odnosząc się do spełnienia innych przesłanek skuteczności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, podkreślić należy, że zgodnie z ugruntowanym w doktrynie i orzecznictwie stanowiskiem, art. 58 § 1 k.p.a. nie uzależnia się uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Oznacza to, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga wiec uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). Uznanie braku winy Strony do wniesienia środka odwoławczego w ustawowym terminie wymaga wykazania braku winy osoby legitymowanej do podejmowania czynności prawnej w jej imieniu. W rozpoznawanej sprawie Strona brak winy upatruje w błędnym, jej zdaniem, działaniu "wirtualnego biura" i faktu, że J.K. (która odebrała w imieniu Skarżącego decyzję) nie jest i nie była pracownikiem Skarżącego, a tym samym nie można było za jej pośrednictwem skutecznie doręczyć decyzji. W tej sytuacji, w ocenie Sądu zauważyć jednak trzeba, że siedzibą Skarżącego jest adres: ul. [...], będący jednocześnie adresem do korespondencji, który działa na zasadzie "biura wirtualnego", na podstawie umowy najmu zawartej ze spółką B. Sp. z o.o. Jednocześnie co wynika z treści wniosku o przywrócenie terminu, udzielił on wynajmującemu pełnomocnictwa do odbierania przesyłek i korespondencji kierowanych do Skarżącego. Zasadnie zatem przyjął organ, że spółka C. oraz osoby przez nią upoważnione działały jako pełnomocnicy Skarżącego umocowani do odbioru korespondencji w jego imieniu. Strona ponosi zatem odpowiedzialność za właściwe zorganizowanie przyjmowania pism oraz za wyznaczenie odpowiednich osób do wykonywania czynności w tym zakresie. Charakter i zasady działania "biura wirtualnego" nie mogą zwalniać Skarżącego od odpowiedzialności za podejmowane przez biuro działania bądź ich brak. Jak wynika, z akt sprawy, J. K. w dniu 22 marca 2017 r. dokonała odbioru decyzji PARP z [...] lutego 2017 r., natomiast zgodnie z twierdzeniem strony, nie przekazała jej (z nieznanych przyczyn) adresatowi. Pomimo, że była umocowana do odbioru wszelkiej korespondencji w imieniu spółki C., która z kolei była upoważniona do tego przez Skarżącego. Nadto z treści skargi wynika, że spółka C. jest profesjonalnym podmiotem, który działa na rynku 15 lat i zdarzenie związane z nieprzekazaniem informacji i korespondencji wystąpiło po raz pierwszy. Nie sposób przyjąć, w ocenie Sądu, że umocowanie do odbioru korespondencji nie obowiązywało jedynie do odbioru decyzji PARP z [...] lutego 2017 r. Tym samym zasadnie przyjął PARP, że decyzja została doręczona skutecznie, a ustalony w oparciu o art. 129 § 2 kpa, termin na złożenie odwołania upłynął w dniu 5 kwietnia 2017 r. Wobec powyższego nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art 58 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że uchybienie terminu do złożenia odwołania od decyzji PARP nastąpiło z winy Skarżącego, gdyż Strona uchybiła terminowi do złożenia odwołania z przyczyn wyłącznie przez niego zawinionych. O braku winy w dopełnieniu wymogów procesowych nie mogą stanowić nieprawidłowości organizacyjne biura oraz zaniedbania jej pracowników. Przy czym J.K. przyznała wprost (oświadczenie z 27 października 2017 r. karta 509 akt adm.), że odebrała decyzję z [...] lutego 2017 r. i nie przekazała jej Skarżącemu. Nie podjęła nawet próby uprawdopodobnienia, że brak przekazania decyzji wynikał z przeszkody, której nie mogła wówczas przezwyciężyć. Zatem brak przekazania decyzji Skarżącemu, było działaniem zawinionym, co jednak nie uzasadnia przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Decyzja o podjęciu współpracy z biurem wirtualnym w żadnym razie nie zwalnia jego od odpowiedzialności za skutki braku doręczenia korespondencji przez biuro czy też doręczenia jej po terminie co w konsekwencji może prowadzić do uchybienia terminom przewidzianym dla zaskarżenia rozstrzygnięcia. Za zwykłe niedbalstwo biura Skarżący odpowiada bowiem tak jak za własne ze wszystkimi tego konsekwencjami. Dlatego też zarzut Skarżącego w tym zakresie jest chybiony. Następnie, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. w związku z art 44 k.p.a. poprzez uznanie, że zawiadomienie z [...] stycznia 2017 r, o zakończeniu postępowania dowodowego zostało skutecznie doręczone Skarżącemu w trybie "zastępczym", podczas gdy taka okoliczność nie miała miejsca, co naruszyło prawo Skarżącego do czynnego udziału w postępowaniu i pozbawiło Skarżącego możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji I instancji. Wskazać należy, że zgodnie z art. 45 k.p.a., do doręczania pism jednostkom organizacyjnym stosuje się także odpowiednio przepis art. 44 k.p.a., który przewiduje procedurę dokonania tzw. doręczenia zastępczego oraz fikcji doręczenia. Przesłanką dopuszczalności zastosowania doręczenia zastępczego w stosunku do pism adresowanych do osób prawnych i jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej jest niemożność doręczenia pisma w sposób określony w art. 45 k.p.a. zdanie pierwsze. Przepis art. 45 k.p.a. nie pozwala na doręczanie osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym pism w trybie art. 42 lub art. 43 k.p.a. Z tego względu odpowiednie stosowanie przepisu art. 44 k.p.a. oznacza w tym przypadku, że podmiot mający doręczyć pismo osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej powinien postąpić w sposób wskazany w tym przepisie po stwierdzeniu, że nie może go doręczyć osobie uprawnionej do odbioru pism. W przedmiotowej sprawie, operator pocztowy nie mogąc doręczyć pisma w trybie zwykłym dokonał awizacji, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Fakt niemożności doręczenia oraz dokonania awizacji został potwierdzony na zwrotnym potwierdzeniu odbioru i nie został w żaden sposób podważony przez Skarżącego, który ograniczył się jedynie do niepopartych twierdzeń, że w czasie kiedy została dokonana awizacja istniała możliwość doręczenia przesyłki w trybie "zwykłym". Zatem, słusznie organ uznał, że doszło do tzw. fikcji doręczenia, a co za tym idzie zawiadomienie z [...] stycznia 2017 r. o zakończeniu postępowania dowodowego zostało uznane za doręczone wraz z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 44 § 1 kpa. Z tych tez względów, zarzut Skarżącego w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się w dalszej kolejności do zarzutu naruszenia przez organ przepisów art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego, w ocenie Sądu zarzuty w powyższym zakresie są bezzasadne i nie zasługują na uwzględnienie. Organ prowadząc przedmiotowe postępowanie nie naruszył obowiązku zebrania całego materiału dowodowego, tzn. dotyczącego wszystkich okoliczności mających znaczenie prawne dla sprawy, przy tym w sposób prawidłowy rozważył wnioski strony, tak by nie pozostały nieuzasadnione wątpliwości co do trafności przeprowadzonej przez organ oceny. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.