VII SA/Wa 2758/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, , Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), Sędzia WSA Tomasz Stawecki, Protokolant specjalista Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2018 r. sprawy ze skargi G. S. i M. S. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2017 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Głównego Inspektora Sanitarnego na rzecz G. S. i M. S. solidarnie kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Główny Inspektor Sanitarny decyzją z [...] października 2017 r. (znak: [...]), zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez G. i M. S., utrzymał w mocy decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we [...] z [...] lipca 2017 r. (znak: [...]) o odmowie uzgodnienia skarżącym warunków technicznych w zakresie bezpieczeństwa sanitarnego w związku z planowaną przebudową lokalu mieszkalnego. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że G. i M. S., w związku z projektowaną przebudową ich lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] we [...], w dnu 6 marca 2017 r. zwrócili się do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we [...] o wyrażenie zgody na odstępstwa od warunków technicznych zawartych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422), w zakresie ochrony sanitarnej. Wnioskodawcy dołączyli do pisma ekspertyzę techniczną sporządzoną przez rzeczoznawcę budowlanego mgr inż. W. J. w styczniu 2017 r., na okoliczność dopuszczalności odstąpienia od wymogów technicznych określonych w § 79 ust. 1, § 57, § 95 rozporządzenia. Inwestorzy wyjaśnili, że w lokalu o pow. 71,90 m2, składającego się z trzech pokoi, kuchni, łazienki i przedpokoju, zamierzają wydzielić sześć jednoosobowych sypialni (o powierzchni od 7,75 m do 9,87 m2) oraz dwie łazienki. W korytarzu o powierzchni ok. 16 m zaprojektowano ciemną kuchnia (aneks kuchenny). Mieszkanie ma być przeznaczone na wynajem dla sześciu "niezależnych" osób . Wnioskodawcy podali, że zastosowane w projekcie przebudowy rozwiązania nie spełniają wymogu § 57 ust. 1 (brak zapewnienia oświetlenia dziennego w aneksie kuchennym zaprojektowanym w przedpokoju), § 79 ust. 1 rozporządzenia (drzwi do dwóch łazienek mają szerokość 0,6 m zamiast 0,8 m), zaś szerokość korytarza (o długości 3,45 m) stanowiącego komunikację wewnętrzną w mieszkaniu jest niezgodna z § 95 ust. 2 rozporządzenia (wynosi 0,9 m zamiast co najmniej 1,2 m). Niemniej jednak, według ekspertyzy technicznej te rozwiązania techniczne zapewniają bezpieczne użytkowanie lokalu. Zamontowanie mniejszych skrzydeł drzwiowych do łazienek (o szerokości 0, 6 m zamiast 1,0 m), przewężenie korytarza do 90 cm na odcinku dłuższym niż 1,5 m oraz brak doświetlenia pomieszczenia kuchennego światłem dziennym, nie zagraża bezpieczeństwu sanitarnemu jego mieszkańców, nie zagraża jego bezpiecznej eksploatacji. Organ I instancji decyzją z [...] marca 2017 r. (nr [...]) odmówił skarżącym uzgodnienia rozwiązań technicznych przedstawionych w ekspertyzie, stanowiących odstępstwa od przepisów technicznych. Główny Inspektor Sanitarny decyzją z [...] czerwca 2017 r. (znak: [...]) na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił tę decyzję, podnosząc, że organ I instancji ograniczył się do stwierdzenia, że rozwiązania zawarte w projekcie budowlanym są niezgodne z wymogami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, co jest nieprawidłowe. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, ponownie orzekając w tej sprawie, decyzją z [...] lipca 2017 r., wydaną na podstawie art. 3 pkt 2 lit a, art. 10 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1261), art. 104 k.p.a. i § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, odmówił skarżącym uzgodnienia rozwiązań przyjętych w przedstawionej ekspertyzie technicznej. W uzasadnieniu decyzji [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, że wnioskowane odstępstwa od warunków technicznych w zakresie ochrony sanitarnej nie mogą być uzgodnione. Organ I instancji podał, że zaprojektowanie kuchni w korytarzu, bez dopływu światła dziennego, jest niezgodne z § 93 ust. 1 rozporządzenia, który stanowi, że pomieszczenie kuchenne powinno mieć bezpośrednie oświetlenie światłem dziennym. Kuchnia w mieszkaniu wielopokojowym nie może być zaprojektowana w przedpokoju, a co najwyżej może stanowić część pokoju przeznaczonego na pobyt dzienny, pod warunkiem zastosowania w tym pomieszczeniu wentylacji grawitacyjnej lub mechanicznej (§ 93 ust. 3 rozporządzenia). Ponadto proponowane rozwiązanie narusza § 94 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, który stanowi, że w mieszkaniu wielopokojowym szerokość w świetle ścian kuchni powinna wynosić co najmniej 2,4 m (szerokość korytarza w miejscu gdzie zaprojektowano aneks kuchenny wynosi 1,50 m). Organ dodał, ze zgodnie z § 95 ust. 2 rozporządzenia, korytarze stanowiące komunikację wewnętrzną w mieszkaniu powinny mieć szerokość w świetle co najmniej 1,2 m, z dopuszczeniem miejscowego zwężenia do 0,9 m na długości korytarza nie większej niż 1,5 m (w rozpatrywanym szerokość 0,9 m występuje na długości 3,45 m). W ocenie organu nie jest możliwe bezpieczne i higieniczne użytkowanie projektowanego aneksu kuchennego przez sześć niezależnych osób (różnych najemców pokoi), zwłaszcza że aneks znajduje się w korytarzu, który stanowi komunikację wewnętrzną do dwóch pokoi. Zmniejszenie szerokości drzwi do łazienek (20 cm poniżej wymaganej szerokości) uniemożliwi zainstalowanie pralki. Skrzydła drzwi do łazienek, po ich otwarciu zachodzą na siebie, co stanowi zagrożenie bezpieczeństwa dla użytkowników mieszkania (szerokość drogi ewakuacyjnej niezgodna z § 242 ust. 4 rozporządzenia). Korytarzem o szerokości 0,9 m nie będzie możliwe przeniesienie chorego na noszach, a korzystanie z korytarza przez sześć osób stanowi zagrożenie dla bezpiecznego i higienicznego jego użytkowania. G. i M. S. wnieśli odwołanie od tej decyzji. Odwołujący zarzucili organowi I instancji naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i § 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, art. 6, art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. i wnieśli o jej uchylenie i uzgodnienie projektowanych rozwiązań technicznych. W uzasadnieniu odwołania podnieśli, że organ nie ocenił należycie okoliczności faktycznych sprawy i w konsekwencji niezasadnie, niezgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oraz ekspertyzą techniczną uznał, że wydzielenie sześciu pokoi z aneksem kuchennym w korytarzu i dwiema łazienkami zagraża bezpieczeństwu sanitarnemu lokatorów. Organ nie wyjaśnił dlaczego uznał, ze projektowane odstępstwa nie mogą być zaakceptowane, a ograniczył się do wywodów, że proponowane rozwiązania są niezgodne z warunkami technicznymi. Odwołujący się podnieśli, że z ekspertyzy technicznej wynika, że zamontowanie węższych drzwi do łazienek (60 a nie 80 cm, a więc niezgodnie z § 79 ust. 1 rozporządzenia), jest uzasadnione ponieważ "powiększa" powierzchnie łazienek i pozwala na ich wyposażenie w niezbędne urządzenia oraz nie pogarsza warunków bezpieczeństwa, w tym ewakuacji. Zaprojektowanie w przedpokoju aneksu kuchennego bez dostępu światła dziennego również nie wpłynie negatywnie na bezpieczeństwo sanitarne, z uwagi na to, że nie ma on służyć rodzinie, ale "niezależnym" lokatorom, wyłącznie jako miejsce sporządzania posiłków. Zwężenie przedpokoju (90 cm na odcinku 3,5 m, a więc niezgodnie z § 95 rozporządzenia) nie pogarsza warunków bezpieczeństwa i sprzyja lepszej funkcjonalności mieszkania. Skarżący dodali, że organ I instancji nie wziął pod uwagę wniosków zawartych w ekspertyzie, nie wyjaśnił też dlaczego uznał, że wnioski w niej zawarte nie są prawidłowe. Nie wziął pod uwagę, że lokal będzie przeznaczony w całości na wynajem osobom studiującym lub pracującym, które faktycznie rzadko przebywają w domu i które nie będą wspólnie i jednocześnie korzystać z łazienek, kuchni i korytarzy. Zdaniem G. i M. S. jest całkowicie niezrozumiałe zarzucanie przez organ I instancji, że projektowana inwestycja jest niezgodna z warunkami technicznymi określonymi w rozporządzeniu. To właśnie z uwagi na te "niezgodności", skarżący wystąpili o uzgodnienie projektowanych odstępstw od przepisów rozporządzenia. Główny Inspektor Sanitarny decyzją z [...] października 2017 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że rozwiązania zaproponowane w ekspertyzie, nie mogą być zaakceptowane, ponieważ nie dają gwarancji bezpieczeństwa sanitarnego jego lokatorów. W lokalu nie będzie możliwe zapewnienie "komfortu higienicznego pobytu" dla sześciu osób (ilość powietrza, poziom wilgotności, zanieczyszczenia, dwutlenku węgla) co ma znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Lokatorzy muszą mieć zapewnioną możliwość odpoczynku, codziennej toalety, sporządzenia posiłku, co wymaga określonej przestrzeni dla każdego z nich. G. S. i M. S. w skardze na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z [...] października 2017 r. zarzucili, że została ona wydana z naruszeniem art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 140 k.p.a., § 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. W obszernym uzasadnieniu skargi powtórzyli stanowisko zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji, dodając, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest niedostateczne. Organ odwoławczy nie ustosunkował się rzetelnie do zarzutów odwołania, nie wyjaśnił, dlaczego nie podziela wniosków ekspertyzy technicznej, że projektowane odstępstwa od przepisów rozporządzenia mogą być zaakceptowane ponieważ nie zagrażają życiu, zdrowiu i bezpieczeństwu sanitarnemu lokatorów. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Główny Inspektor Sanitarny w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zaskarżona przez G. i M. S. decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego narusza prawo i dlatego skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia Głównego Inspektora Sanitarnego o odmowie uzgodnienia rozwiązań przyjętych w przedłożonej przez skarżących ekspertyzie technicznej, wykonanej przez rzeczoznawcę budowlanego, w kwestii odstąpienia od wymagań określonych w § 57, § 79 ust. 1 i § 95 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, był § 2 ust. 2 pkt 1 powołanego rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem, przy nadbudowie, rozbudowie, przebudowie i zmianie sposobu użytkowania budynków o powierzchni użytkowej nieprzekraczającej 1000 m2, wymagania rozporządzenia mogą być spełnione w sposób inny niż określony w rozporządzeniu, stosownie do wskazań ekspertyzy technicznej właściwej jednostki badawczo-rozwojowej albo rzeczoznawcy budowlanego oraz do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, uzgodnionych z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej lub państwowym wojewódzkim inspektorem sanitarnym, odpowiednio do przedmiotu tej ekspertyzy. W rozpoznawanej sprawie skarżący wystąpili o uzgodnienie odstępstw od przepisów techniczno-budowlanych w związku z projektowaną przebudową lokalu mieszkalnego. W następstwie tego wniosku organ I instancji ([...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we [...]) decyzją z [...] lipca 2017 r. odmówił uzgodnienia projektowanych odstępstw, zaś organ odwoławczy (Główny Inspektor Sanitarny) decyzją z [...] października 2017 r. utrzymał w mocy tę decyzję. Zdaniem Sądu orzekającego w tej sprawie, w zaskarżonej do Sądu decyzji organ odwoławczy nie wyjaśnił dostatecznie, dlaczego uznał, że wykonanie przebudowy lokalu mieszkalnego skarżących w sposób określony w projekcie budowlanym (z odstępstwami od warunków technicznych wynikających z § 79 ust. 1, § 57, § 95 rozporządzenia) i w złożonej przez nich ekspertyzie technicznej nie jest dopuszczalne z uwagi na wymogi bezpieczeństwa sanitarnego mieszkańców tego lokalu. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy ograniczył się do przedstawienia stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy oraz stwierdzenia, że nie jest możliwe "zapewnienie komfortu higienicznego pobytu dla planowanej liczby osób" w mieszkaniu należącym do skarżących. Rozwijając tę myśl organ podał, że "wielkość przedmiotowego mieszkania, w stosunku o liczby osób potencjalnie je wynajmujących, nie gwarantuje odpowiedniej jakości środowiska wewnętrznego. Środowisko wewnętrzne to przede wszystkim odpowiednia wymiana i jakość powietrza wewnętrznego, które kształtuje swoisty mikroklimat. Zapewnienie właściwej wymiany i jakości powietrza wpływa na zdrowe funkcjonowanie organizmu człowieka (m.in. ilość powietrza zewnętrznego, poziom wilgotności, temperatura, poziom zanieczyszczenia, w tym poziom dwutlenku węgla). Ponadto wykonywanie podstawowych czynności życiowych przez mieszkańców lokalu w aspekcie higienicznego trybu życia (odpoczynek, sporządzanie posiłków, codzienna toaleta), wymaga także minimalnej przestrzeni dla każdej osoby". Należy podkreślić, że organ nie przeciwstawił przedstawionej przez skarżących ekspertyzie technicznej innych dowodów, które uzasadniałyby podważenie zawartych w niej ocen. Ograniczył się do własnych wywodów, niczym nie udokumentowanych, poza bezprzedmiotowym w tym przypadku powoływaniem się na przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Według art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Ten przepis określa niezbędne elementy uzasadnienia decyzji, które ma służyć wyjaśnieniu stronom powodów rozstrzygnięcia. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji tych wszystkich niezbędnych elementów nie zawiera. Nie wiadomo np. dlaczego węższy korytarz i drzwi do łazienek oraz "ciemna" kuchnia zagrażają bezpieczeństwu sanitarnemu lokatorów tego mieszkania, bo organ nie wyjaśnił jak należy rozumieć minimum bezpieczeństwa w tym zakresie. W istocie organ oparł zaskarżoną decyzję na dowolnym stwierdzeniu, że mieszkanie skarżących (z uwagi na jego powierzchnię) jest niewystarczające dla "komfortu higienicznego pobytu" sześciu lokatorów. Organ nie wyjaśnił, dlaczego i na jakiej podstawie nie dał wiary stwierdzeniu rzeczoznawcy budowlanego co do tego, że sporne odstępstwa od warunków technicznych nie powodują pogorszenia warunków bezpiecznej eksploatacji mieszkania. Zdaniem Sądu organy niedostatecznie oceniły niebudzące wątpliwości okoliczności faktyczne sprawy, naruszając w ten sposób art. 6-8 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. Na zakończenie Sąd zauważa, że zgodnie z art. 106 § 1 k.p.a., jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ (wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie), decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. Zajęcie stanowiska przez ten organ następuje w formie postanowienia, na które służy stronie zażalenie (§ 5). Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 205 § 2 powołanej ustawy.