II SA/Gl 514/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski,, Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Protokolant specjalista Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2018 r. sprawy ze skargi Miasta Z. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w Gliwicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty stałej za usługi wodne 1. uchyla zaskarżoną decyzję: 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w Gliwicach na rzecz skarżącego kwotę 190 (sto dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Informacją roczną z dnia [...] r. Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w G. ustalił dla Miasta Z. opłatę stałą za okres od 31 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. w wysokości 303 zł za wprowadzanie do wód – wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej. Od powyższej informacji Miasto Z. wniosło reklamację z powodu braku powołania pozwolenia wodnoprawnego co uniemożliwia weryfikację zasadności i wysokości naliczenia opłaty. Domagało się zatem uznania reklamacji i wydania nowej informacji zawierającej sposób wyliczenia opłaty z powołaniem pozwolenia wodnoprawnego. Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Zarządu Zlewni w G. na podstawie art. 273 ust. 6 w zw. z art. 271 ust. 5, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 i 2180) określił z powyższego tytułu opłatę stałą w wysokości 303 zł za 2018 r. Zdaniem organu, brak podstaw do uwzględnienia reklamacji, gdyż obowiązek poniesienia opłaty rocznej wynika z obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego nr [...] z dnia [...] r., wydanego przez Prezydenta Miasta J. na wprowadzanie do cieku [...] wód opadowych i roztopowych z terenu nowoprojektowanego układu komunikacyjnego terenów inwestycyjnych w Z., położonych w pobliżu autostrady [...], wylotami WY1 i WY 2. Zatem Miasto Z. zgodnie z art. 298 pkt 1 Prawa wodnego obowiązane jest ponosić opłatę za usługi wodne. Określenie wysokości opłaty stałej nastąpiło zgodnie z § 6 rozp. Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 2502) oraz art. 271 ust. 4 Prawa wodnego. Skargę na powyższą decyzję wniosło Miasto Z., domagając się jej uchylenia i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 273 ust. 4 i 6 oraz art. 271 ust. 1 pkt 3 lit. a i ust. 4 ustawy Prawo wodne – poprzez wydanie decyzji bez uprzedniego prawidłowego przeprowadzenia postępowania reklamacyjnego i naliczenie opłaty w sytuacji, gdy usługa wodna nie była faktycznie świadczona. Jakkolwiek skarżącemu udzielono pozwolenia wodnoprawnego, to jednak nie zrealizowano przewidzianej inwestycji i nie planuje się jej w 2018 r. W szczególności, nie wykonano systemu kanalizacji deszczowej, obsługującej przedmiotowy teren, nie umocniono skarp i dna potoku [...]. W tej sytuacji bezzasadne jest naliczenie opłaty za usługę wodną. Jako dowód skarżący przedłożył pozwolenie wodnoprawne i oświadczenie Prezydenta Miasta Z. Organ administracji wniósł o oddalenie skargi, bowiem Miasto Z. korzysta z usługi wodnej na podstawie udzielonego pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód. Fakt niezrealizowania przedsięwzięcia nie zwalnia z obowiązku ponoszenia opłaty stałej w świetle art. 298 pkt 1 i art. 271 ust. 4 Prawa wodnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Opłaty za usługi wodne stanowią instrument zarządzania zasobami wodnymi (art. 11 pkt 3 i art. 276 pkt 1 ustawy – Prawo wodne, wyżej powołanej). Rodzaje usług, za które pobiera się opłaty, wymienia art. 268 tej ustawy. W niniejszej sprawie naliczenia opłaty nastąpiło z tytułu odprowadzania do wód – wód opadowych lub roztopowych, wymienionych w ust. 1 pkt 3 lit. a tego przepisu. Ustawodawca jednoznacznie wskazał zatem, że przesłanką naliczenia opłaty za usługi wodne jest odprowadzanie do wód, a nie sam fakt udzielenia danemu podmiotowi pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie wód do cieku wodnego, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. W sytuacji, gdy pozwolenie takie obejmowało również wykonanie urządzeń wodnych w postaci dwóch wylotów kanalizacji deszczowej, niezbędnych do wprowadzania tych wód, co wynika z treści dołączonej do skargi decyzji, zasadnie zarzucił skarżący, że bez wykonania urządzeń, nie jest możliwe odprowadzanie wód, a więc korzystanie z uprawnień, wynikających z udzielonego pozwolenia wodnoprawnego. Tymczasem kwestii tej nie wyjaśnił organ administracji w toku postępowania. Przyczyną nienależytego toku sprawy była wadliwa (niepełna) informacja, sporządzona w trybie art. 271 ustawy. W informacji tej nie podano bowiem podstawy prawnej i faktycznej jej sporządzenia, a więc nie oznaczono pozwolenia wodnoprawnego, co nie pozwalało na weryfikację istnienia samego obowiązku ponoszenia opłaty, ani jej wysokości. Redakcja art. 273 ust. 3 ustawy, dotycząca możliwości wniesienia reklamacji co do wysokości opłaty, nie oznacza, że na tym etapie nie jest możliwe kwestionowanie samego obowiązku ponoszenia opłaty. Określenie wysokości opłaty za usługi wodne na podstawie art. 273 ust. 6 ustawy, następuje jedynie wówczas, gdy dany podmiot obowiązany jest do ponoszenia opłat za usługi wodne. Złożenie reklamacji, której organ nie zamierza uwzględnić, uruchamia postępowanie administracyjne, podlegające regułom kpa. Zatem organ administracji winien nie tylko ustalić wysokość opłaty, lecz przede wszystkim wyjaśnić, czy opłata ta jest należna. Jeżeli zaś chodzi o jezdnie dróg publicznych, z których wody opadowe lub roztopowe są odprowadzane do wód lub ziemi bez urządzeń wodnych, umożliwiających retencję lub infiltrację tych wód, obowiązek uiszczenia opłaty określa art. 269 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego. Także wówczas niezbędne jest ustalenie, czy faktycznie doszło do realizacji robót budowlanych. Wysokość opłaty określa wówczas art. 270 ust. 8 ustawy. Sposób ustalania wysokości opłaty w przypadku odprowadzania takich wód za pomocą systemów kanalizacji (art. 271 ust. 4 ustawy) nie oznacza, że opłata ta uzależniona jest od samego faktu udzielenia pozwolenia wodnoprawnego. Zatem wbrew stanowisku organu, przepis art. 298 pkt 1 Prawa wodnego, określający krąg podmiotów obciążanych opłatą, nie daje żadnych podstaw do twierdzenia, że podstawą obciążenia opłatą stałą za usługi wodne jest udzielenie pozwolenia wodnoprawnego. Z mocy art. 7a § 1 kpa, wątpliwości co do treści normy prawnej co do nałożenia na stronę obowiązku, winny być rozstrzygane na korzyść strony. W niniejszej sprawie organ administracji przed wydaniem zaskarżonej decyzji zaniechał jednak wyjaśnienia tych okoliczności, czym naruszył wymogi z art. 7 i 77 § 1 kpa. Powyższe uchybienie regułom procedury mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie jest zaś rolą sądu administracyjnego prowadzenie za organ postępowania wyjaśniającego i ustalenie, czy doszło do zrealizowania urządzenia wodnego, umożliwiającego wprowadzanie do niego wód, czemu skarżący przeczy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, uwzględniając skargę uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. ,poz. 1302). O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w osobie radcy prawnego w kwocie 90 zł, czyli łącznie w kwocie 190 zł, rozstrzygnięto na wniosek po myśli art. 202, art. 205 § 2 i art. 209 cyt. ustawy oraz § 2 pkt 1 i § 14 ust. 1 pkt 1a rozp. Min. Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Wnioski dowodowe skarżącego jako przekraczające ramy postępowania przed sądem administracyjnym, zakreślone w art. 106 § 3 cyt. ustawy podlegały oddaleniu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien zatem ustalić w trybie kontroli z art. 334 Prawa wodnego, czy skarżący wykonał urządzenie wodne i odprowadza za jego pomocą wody, co uzasadnia obciążenie go opłatą stałą. O ile urządzenie takie nie zostało wykonane, postępowanie administracyjne należy umorzyć jako bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 kpa.