VII SA/Wa 381/18

WyrokWSA w Warszawie2018-09-06

Skład orzekający: Włodzimierz Kowalczyk, Bogusław Cieśla, Marta Kołtun-Kulik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli decyzja ta była przedmiotem prawomocnego wyroku sądu administracyjnego oddalającego skargę na tę decyzję?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej ma prawo odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli decyzja ta była przedmiotem prawomocnego wyroku sądu administracyjnego oddalającego skargę. Wyrok sądu administracyjnego, który uznał decyzję za zgodną z prawem, stanowi przeszkodę przedmiotową do ponownego rozpoznawania kwestii objętych powagą rzeczy osądzonej. Odmowa wszczęcia postępowania jest uzasadniona, gdy sąd w swoim wyroku rozważył okoliczności odpowiadające przesłankom kwalifikującym decyzję do wzruszenia, a żądanie stwierdzenia nieważności nie wnosi nowych okoliczności pozostających poza zakresem kontroli sądowej.
Stan faktyczny
Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe wniosło skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) nakazującej rozbiórkę urządzenia reklamowego. GINB odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na prawomocny wyrok WSA oddalający skargę na decyzję WINB. Skarżące przedsiębiorstwo zarzuciło, że WSA nie badał okoliczności dotyczących tego, kto faktycznie wybudował urządzenie reklamowe, co stanowiło podstawę wniosku o stwierdzenie nieważności. Sąd administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 września 2018 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Handlowo - Usługowego "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2017 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Sygnatura akt VII SA/Wa 381/18 UZASADNIENIE Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] października 2017 r., na podstawie art. 61 a § 1 w związku z art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), po rozpatrzeniu wniosku Przedsiębiorstwa [...], w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012 r., utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., w przedmiocie nakazania Przedsiębiorstwu [...] rozbiórki samowolnie wybudowanego wolnostojącego urządzenia reklamowego - odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego dnia [...] sierpnia 2012 r. W uzasadnieniu organ podał, że PINB w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nakazał Przedsiębiorstwu [...]. rozbiórkę samowolnie wybudowanego wolnostojącego urządzenia reklamowego, na fundamencie betonowym usytuowanego na działce ew. nr [...] ark. mapy [...], u zbiegu [...] i ul. [...] w [...]. [...] WINB decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., utrzymał w mocy ww. decyzję organu powiatowego z dnia [...] czerwca 2012 r. Następnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] prawomocnym wyrokiem z dnia [...] grudnia 2012 r., sygn. akt [...], oddalił skargę na ww. decyzję organu wojewódzkiego z dnia [...] sierpnia 2012 r. Organ podkreślił, że przedmiotowa sprawa była badana przez sąd administracyjny, który oddalając skargę badał nie tylko zarzuty przedstawione przez stronę w skardze, ale zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poddał ocenie wszystkie inne okoliczności w sprawie. Sąd oddalając skargę uznał, że decyzja [...] WINB z dnia [...] sierpnia 2012 r., odpowiada prawu, co podkreślono w uzasadnieniu wyroku WSA w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. W świetle art. 134 Ppsa, sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 ww. ustawy, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 § 1 Kpa lub w innych przepisach. Stosownie do przepisu art. 170 Ppsa orzeczenia prawomocne wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby. Zgodnie z uchwałą NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09, żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji (obecnie postanowienia) o odmowie wszczęcia postępowania wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania, organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W uchwale tej NSA wskazał, że w razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem w związku z art. 156 § 1 Kpa, czy też decyzją (obecnie postanowieniem) o odmowie wszczęcia postępowania .wymaga zbadania co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne jest zatem stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 Kpa). Jeśli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji). We wniosku z dnia 12 czerwca 2017 r. o stwierdzenie nieważności decyzji [...] WINB z dnia [...] sierpnia 2012 r., utrzymującej decyzję PINB w [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., Przedsiębiorstwo [...] nie powołało okoliczności, które pozostawałyby poza kontrolą sądów. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, że oddalenie skargi na niezgodność decyzji z prawem zamyka organowi administracyjnemu drogę do stwierdzenia nieważności decyzji, że względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku sądu. Prośby zaś stwierdzenia nieważności decyzji kontrolowanej już przez sąd- oddalający skargę na niezgodność tej decyzji z prawem- są zaś w istocie, w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie sądu (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 listopada 2004 r., sygn. IV SA 1849/03, LEX nr 164517) Po wydaniu przez sąd administracyjny wyroku oddalającego skargę na decyzję administracyjną niedopuszczalne jest prowadzenie przez organy administracji postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tejże decyzji i podważanie ustaleń dokonanych przez Sąd. Jeśli przyczyny nieważności nie występowały w chwili wydania decyzji, to nie powstaną one również po jej wydaniu, a więc wszystkie mogą być ujawnione w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Zatem po wydaniu przez sąd administracyjny wyroku oddalającego skargę na decyzję administracyjną (postanowienie), niedopuszczalne jest prowadzenie przez organy administracji publicznej postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tejże decyzji (postanowienia). W takim przypadku należy więc odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, natomiast wszczęte postępowanie należy umorzyć. Zarzuty zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, pozostają bez wpływu na treść przedmiotowego rozstrzygnięcia. Z uwagi na prawomocny wyrok WSA w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., sygn. akt [...], oddalający skargę na decyzję [...] WINB z dnia [...] sierpnia 2012 r., organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. Z postanowieniem GINB z dnia [...] października 2017r. nie zgodziło się Przedsiębiorstwo [...] z siedzibą w [...], wnosząc środek zaskarżenia. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), po rozpoznaniu wniosku Przedsiębiorstwa [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2017 r., w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania - utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] października 2017 r., W uzasadnieniu organ podał, że z uchwały NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09, wynika iż żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania, organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok Sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym Oddalenie przez sąd administracyjny skargi na niezgodność decyzji z prawem zamyka organowi administracyjnemu drogę do stwierdzenia nieważności decyzji ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku sądu, jednakże tylko w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego. Ustalenie więc, czy żądanie przez stronę stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem wydanym na podstawie art. 158 § 1 Kpa w związku z art. 156 § 1 Kpa, czy też postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania, wymaga zbadania co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Okoliczności podnoszone we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji [...] WINB z dnia [...] sierpnia 2012 r., oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie pozostawały poza kontrolą Sądu. Wniosek został oparty na przesłankach, które były już rozpatrywane przez Sąd w wyroku z dnia [...] grudnia 2012 r., sygn. akt [...]. W ocenie GINB, Sąd rozstrzygając skargę Przedsiębiorstwa [...] z siedzibą w [...] na decyzję [...] WINB z dnia [...] sierpnia 2012 r., wydaną w przedmiocie nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego urządzenia reklamowego, weryfikował prawidłowość ww. rozstrzygnięcia, co do adresata obowiązku nałożonego tą decyzją, tym bardziej, że z akt sprawy, które podlegały analizie Sądu bezpośrednio wynikało, że inwestorem przedmiotowego urządzenia jest Przedsiębiorstwo [...] z siedzibą w [...]. Powyższego nie kwestionowała w toku postępowania sama Spółka. Gdy przyczyny nieważności nie występowały w chwili wydania decyzji, to nie powstaną one również po jej wydaniu, a więc wszystkie mogą być ujawnione w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Zatem po wydaniu przez sąd administracyjny wyroku oddalającego skargę na decyzję administracyjną, niedopuszczalne jest prowadzenie przez organy administracji publicznej postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tejże decyzji. W takim przypadku należy więc odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, natomiast wszczęte postępowanie należy umorzyć. Oddalając skargę na decyzję [...] WINB z dnia [...] sierpnia 2012 r., WSA w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., sygn. akt [...], przesądził o zgodności z prawem, tzn. o zgodności ustalonego stanu faktycznego i dokonanej do niego subsumcji stanu prawnego. Prawomocny wyrok sądu administracyjnego przesądzający o zgodności z prawem decyzji administracyjnej stanowi, co do zasady, przeszkodę czyniącą niedopuszczalnym rozpoznanie żądania stwierdzenia nieważności decyzji. Wnoszący żądanie stwierdzenia nieważności nie powołał się na wyłączającą ww. zasadę okoliczność, pozostającą poza zakresem kontroli sądów administracyjnych i nieobjętą powagą rzeczy osądzonej. Zgodnie natomiast z art. 61 a § 1 Kpa gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Mając powyższe na uwadze, GINB podtrzymał stanowisko przedstawione w postanowieniu z dnia [...] października 2017 r., odmawiającym wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z dnia [...] sierpnia 2012 r. Przedsiębiorstwo [...]. z siedzibą w [...] wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2017 roku. Zarzuciło naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 a § 1 k.p.a. w zw. z art. 170 p.p.s.a. poprzez uznanie a priori, że w następstwie wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyroku z dnia [...] grudnia 2012 roku, sygn. akt [...], oddalającego skargę skarżącego na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012 roku, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego - nie mógł wszcząć postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności ww. decyzji. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] nie analizował okoliczności stanowiących podstawę wniosku o stwierdzenie nieważności - dotyczących tego, który podmiot - czy skarżący, czy [...]. – był odpowiedzialny za wybudowanie przedmiotowego urządzenia reklamowego. Związanie wyrokiem nie dotyczy kwestii stanowiących przedmiot wniosku o stwierdzenie nieważności, a zatem brak było przesłanek dla odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012 roku. Skarżący domagał się uchylenia w całości postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2017 roku, oraz poprzedzającego je postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2017 r. W uzasadnieniu skargi wskazano, że wbrew twierdzeniom organu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] oddalając skargę nie poddał ocenie okoliczności będących podstawą dla stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Oddalenie przez sąd administracyjny skargi na niezgodność decyzji z prawem zamyka organowi administracji drogę do stwierdzenia nieważności decyzji ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku sądu, jednakże tylko w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego (J. Borkowski /w:/ J. Borkowski, B. Adamiak: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008, s. 742, z odesłaniem do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawionego w wyroku z dnia 18 grudnia 1992 roku, sygn. akt I SAB 63/92). Ustalenie więc, czy żądanie przez stronę stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem wydanym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania, wymaga zbadania, co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne jest stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.), wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji. Możliwa jest sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, jakie nie były objęte orzeczeniem sądu (na przykład fakt uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy inną decyzją ostateczną), albo zwróci uwagę na fakt oddalenia skargi z powodu braku legitymacji skarżącego. Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o i okolicznościach sprawy istotnych dla wyniku postępowania spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim wypadku prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie jest przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania żądania złożonego do organu administracji. Taka sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie. Organ a priori przyjął, że skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z dnia [...] grudnia 2012 r. oddalił skargę skarżącego na decyzję z dnia [...] sierpnia 2012 r., to "niewątpliwie weryfikował prawidłowość ww. rozstrzygnięcia co do adresata obowiązku nałożonego tą decyzją". Wbrew twierdzeniom organu, z treści uzasadnienia wyroku z dnia [...] grudnia 2012 r. nie wynika, by Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] rozważał okoliczności wskazane przez skarżącego we wniosku z dnia 12 czerwca 2017 roku. Jakkolwiek sąd ocenił kwestie związane z koniecznością uzyskania pozwolenia na budowę przedmiotowego urządzenia reklamowego, analizując jego cechy i przeznaczenie, to nie poddał ocenie tego, kto wybudował przedmiotowe urządzenie, a w następstwie - kto powinien był uzyskać pozwolenie na jego budowę oraz kto jest odpowiedzialny za jego rozbiórkę. Dotychczas, nie stanowiło to kwestii spornej. Obecnie zaś ta okoliczność, a nie analizowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], zagadnienia związane z cechami i przeznaczeniem urządzenia reklamowego, stanowi oparcie dla wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012 roku. Zważywszy na brak wspólnego relacji pomiędzy okolicznościami analizowanymi w treści wyroku, a okolicznościami wskazanymi w treści wniosku skarżącego, nie ma przesłanek uzasadniających odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012 roku. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz.1302 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, nie uruchamia jeszcze postępowania w tym trybie; konieczne jest bowiem zbadanie, czy wniosek ten może spowodować wszczęcie postępowania, a to sprowadza się do oceny (na etapie wstępnym – przed formalnym uruchomieniem postępowania), czy został on złożony przez stronę postępowania i czy nie zachodzą żadne inne przeszkody natury przedmiotowej uniemożliwiające prowadzenie takiego postępowania. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo uznał, że zasadnicze znaczenie w tej materii miało to, iż decyzja kwestionowana przez skarżącą Spółkę była poddana kontroli sądowoadministracyjnej i kontrola ta nie wykazała, aby decyzja dotknięta była jakąkolwiek wadą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] prawomocnym wyrokiem z dnia [...] grudnia 2012 r., w sprawie o sygn. akt [...], po rozpoznaniu skargi Przedsiębiorstwa [...] z siedzibą w [...], na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego - oddalił skargę. Sąd uznał więc, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i nie zastosował art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego właściwie przyjął, że wyrok ten stanowił przeszkodę do wszczęcia postępowania w trybie stwierdzenia nieważności i uzasadniał zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ponownie wskazać trzeba na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2009 r. o sygn. akt I OPS 6/09, w myśl której żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu przywołanej uchwały wskazano, że: "W razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie przez stronę stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem wydanym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.), wymaga zbadania, co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne zatem jest stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.), wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji. Jeśli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd, formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji)." Jednocześnie w omawianej uchwale zaznaczono, że możliwa jest i taka sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, jakie nie były objęte orzeczeniem sądu, albo zwróci uwagę na fakt oddalenia skargi z powodu braku legitymacji skarżącego. "Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o okolicznościach sprawy istotnych dla wyniku postępowania spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim wypadku prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania żądania złożonego do organu administracji." Kierując się tą uchwałą NSA, podnieść należy, że w sprawie zachodziła konieczność zbadania, czy okoliczności powołane przez skarżącego we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, były znane Sądowi badającemu kwestionowany akt i zostały objęte wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., w sprawie o sygn. akt [...]. Co równie istotne, okoliczności te winny odpowiadać przesłankom wymienionym w art. 156 § 1 k.p.a. Nie chodzi więc o jakąkolwiek okoliczność, ale o taką, która pozostawała poza wiedzą Sądu rozpoznającego skargę, a jednocześnie może stanowić o kwalifikowanej wadzie kwestionowanego orzeczenia. To zaś wymagało zapoznania się z uzasadnieniami zapadłych w sprawie wyroków, jak i aktami sprawy. Taka analiza miała miejsce i jak stwierdził Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego - nie wykazała, aby istniały okoliczności, które znalazły się poza zakresem kontroli sądowej (a mogłyby mieć znaczenie dla ważności kwestionowanej decyzji). W tym też zakresie Sąd w pełni podziela stanowisko organu. Dalej należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 października 2014r. w sprawie II OSK 737/13, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa [...] z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. sygn. akt [...] - oddalił skargę kasacyjną. W wyroku tym Sąd Naczelny stwierdził, że "Zasadnie też Sąd I instancji uznał, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy administracji prawidłowo uznały, że zrealizowane przez skarżącą kasacyjnie Spółkę urządzenie reklamowe jest wolno stojącym urządzeniem reklamowym trwale związanym z gruntem. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało bowiem, że skarżący był inwestorem obiektu. Kwestia adresata decyzji należy do podstawnych, badanych w toku postępowania sadowoadministracyjnego. W konsekwencji, zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, nie można było przyjąć, że okoliczności podniesione przez skarżącego we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji uzasadniały wszczęcie wnioskowanego przez niego postępowania. Należy przy tym dodać, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzygał w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd administracyjny niezależnie od treści skargi, może uznać, że kwestionowana decyzja dotknięta jest wadą nieważności. W takim też szerokim zakresie, WSA w [...] badał legalność decyzji kwestionowanej i uznał, że jest ona zgodna z prawem. Nie musiał przy tym wprost wskazywać na niewystąpienie przesłanki stwierdzenia nieważności, skoro przyjął, że nie wystąpiły wady zwykłe, uzasadniające jej uchylenie. Wyrok, wobec jego uprawomocnienia się, stanowił w niniejszej sprawie przeszkodę dla organu administracji do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej - skoro wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności opierał się na okolicznościach znanych w postępowaniu sądowym. Sąd podkreśla przy tym, że organ administracji publicznej nie może dokonywać innych ocen, od tych dokonanych już prawomocnie w sprawie przez sąd administracyjny, stoi temu bowiem na przeszkodzie brzmienie art. 170 p.p.s.a. W tych warunkach, w ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie wydane w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., należało uznać za zgodne z prawem. Sąd nie podzielił zarzutów skargi, a zaskarżone postanowienie uznał za prawidłowe. Uruchomienie żądanego postępowania w stosunku do decyzji uprzednio skontrolowanej przez sąd administracyjny było niemożliwe. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło