I SA/Ol 301/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod, sędzia WSA Renata Kantecka,, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2018r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej 1. odrzuca skargę, 2. zwraca na rzecz strony skarżącej uiszczony wpis sądowy w wysokości 200 zł (dwieście złotych). Decyzją z dnia "[...]" o nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławczego uchyliło decyzję Prezydenta Miasta z dnia "[...]" w sprawie określenie A.T. opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie 10,50 zł miesięcznie i odmówiono określenia kwartalnej wysokości tej opłaty oraz określono opłatę w wysokości 10,50 zł miesięcznie do marca 2014 r. oraz w wysokości 8 zł miesięcznie od kwietnia do września 2014 r. W dniu 14 września 2017 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynęło pismo Izby Administracji Skarbowej, przy którym przekazano Formularz informacyjny KTI, w którym A.T. zarzuciła, że wszczęto wobec niej bezpodstawnie postępowanie egzekucyjne. Pismem z dnia 23 października 2017 r. Kolegium poinformowało stronę, że obecnie nie toczy się żadne postępowanie z jej udziałem, zaś postępowanie egzekucyjne jest zawieszone, w związku z czym wezwano stronę do sprecyzowania żądania. W odpowiedzi w piśmie z dnia 31 października 2017 r. strona wskazała, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego o nr "[...]"wydana została z rażącym naruszeniem prawa w przedmiocie wysokości opłat za usuwanie odpadów komunalnych z terenu nieruchomości, wobec czego jest nieważna. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrzyło wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej z dnia "[...]" w oparciu o przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), dalej jako: "K.p.a.". Decyzja ta została uchylona rozstrzygnięciem z dnia "[...]", a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia z uwagi na to, że stosownie do art. 6q ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 poz. 1289 ze zm.) w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.). Rozpatrując ponownie sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. W uzasadnieniu organ powołał brzmienie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej i wskazał, że bezprzedmiotowość postępowania zachodzi wówczas, gdy brakuje któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, co powoduje, że nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. W ocenie organu, w związku z tym, iż strona w złożonym w toku postępowania piśmie z dnia 19 marca 2018 r. jednoznacznie stwierdziła, że jej zamiarem nie było wzruszenie (stwierdzenie nieważności) decyzji ostatecznej z dnia "[...]", wszczęte postępowanie należało umorzyć. Bezprzedmiotowość postępowania istnieje wówczas, gdy organ podatkowy stwierdzi w sposób oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy. Chodzi o każdą przyczynę powodującą brak jednego z elementów stosunku prawnego. Bezprzedmiotowość może powstać zarówno przed wszczęciem postępowania, jak i po wszczęciu postępowania. Moment powstania tej przesłanki nie ma znaczenia, z uwagi na nakaz wynikający z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Jeżeli wystąpi bezprzedmiotowość, organ podatkowy musi umorzyć postępowanie. W decyzji zawarto pouczenie, że stronie przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w termie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, a także o nałożenie sankcji na orzeczników Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zarzuciła zaskarżonej decyzji bezzasadną przewlekłość postępowania odwoławczego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. W ocenie strony, decyzja ostateczna nie posiada mocy prawnej. Ponadto strona przedstawiła zarzuty przeciwko toczącej się egzekucji administracyjnej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko prezentowane w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Do wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym niezbędne jest skuteczne wniesienie skargi, przez co rozumieć należy spełnienie przez nią określonych w ustawie warunków formalnych i fiskalnych, bez których nadanie jej właściwego biegu nie jest możliwe. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: p.p.s.a.) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie wskazać należy, że decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrzyło wniosek strony skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej z dnia "[...]". Na mocy decyzji z dnia "[...]" odmówiono stwierdzenia nieważności wyżej wymienionej decyzji (k.7 akt administracyjnych). Jednocześnie pouczono stronę o możliwości złożenia środka zaskarżenia od przedmiotowej decyzji wydanej przez Kolegium w I instancji do tego samego organu. Z prawa tego strona skorzystała składając w terminie odwołanie (k. 13 akt administracyjnych). W dniu 16 lutego 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako organ II instancji w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 221 § 1 w zw. z art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej decyzją z dnia "[...]" (k. 16 akt sprawy administracyjnej) uchyliło swoją własną decyzję wydaną w I instancji z dnia "[...]". W świetle powyższego sprawa trafiła ponownie do rozpoznania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego jako organu I instancji. W ramach prowadzonego postępowania SKO postanowieniem z dnia "[...]" działając na podstawie art. 216 i art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej wydało postanowienie, na mocy którego wyznaczono stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego (K. 17 akt administracyjnych). Strona z tego uprawnienia procesowego skorzystała składając na piśmie swoje stanowisko w sprawie (k. 21 akt administracyjnych). W dniu "[...]"Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako organ I instancyjny decyzją umorzyło wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej tego organu z dnia "[...]" (k. 23 akt administracyjnych). Na zakończeniu uzasadnienia decyzji poinformowano stronę, iż zaskarżona decyzja jest ostateczna w administracyjnym toku instancji. Wskazano również, że na przedmiotową decyzję służy skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie (k. 20 akt administracyjnych). W świetle powyższych ustaleń w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że skarga wywiedziona przez stronę była niedopuszczalna, gdyż została wniesiona przed wyczerpaniem środków zaskarżenia, jakie służyły skarżącej w postępowaniu przed właściwym organem. Przepis art. 52 § 1 p.p.s.a. stanowi bowiem, że skargę można wnieść, ale po wyczerpaniu stosownych środków zaskarżenia przysługujących w danej sprawie, takich jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie (§ 2). Wskazać należy, że stosownie do art. 6q ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 poz. 1289 ze zm.) w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.). Wobec powyższego od zaskarżonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławcze jako organu I instancji przysługiwało stronie prawo do złożenia środka zaskarżenia do tego samego organu podatkowego, o którym mowa w art. 221 § 1 Ordynacji podatkowej. W myśl przywołanego przepisu w przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, dyrektora izby administracji skarbowej lub przez samorządowe kolegium odwoławcze odwołanie od decyzji rozpatruje ten sam organ podatkowy, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym. Wyżej wymieniony przepis szczegółowy wprost zatem stwierdza, że w przypadku decyzji, która została wydana przez samorządowe kolegium odwoławcze w pierwszej instancji, odwołania są rozpatrywane przez ten sam organ, który wydał rozstrzygnięcie w pierwszej instancji Na marginesie przywołać należy utrwalone judykaturze stanowisko, że jakkolwiek z przywołanych przepisów Ordynacji podatkowej wynika, że samorządowe kolegium odwoławcze jest organem odwoławczym od decyzji przez siebie wydanych w pierwszej instancji, to jednak nie oznacza to, iż tego rodzaju rozwiązanie nie jest zgodne z wzorcem konstytucyjnym określonym w art. 78 ustawy zasadniczej. Wyjaśnić bowiem należy, że na gruncie ustawy zasadniczej ustrojodawca operuje pojęciami, które mają w pełni autonomiczny charakter. W uzasadnieniu wyroku z dnia 6 grudnia 2011 r., w sprawie SK 3/11 Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił, że w przepisie art. 78 Konstytucji RP ustrojodawca posłużył się ogólnym sformułowaniem "zaskarżenie", nie precyzując jednocześnie charakteru i właściwości środków prawnych służących urzeczywistnieniu tego prawa. W konsekwencji umożliwia to objęcie zakresem tego pojęcia różnych, specyficznych dla danej procedury środków prawnych, których cechą wspólną jest umożliwienie stronie uruchomienia weryfikacji podjętego w pierwszej instancji orzeczenia bądź decyzji. Przy tym, w sprawach przekazywanych do właściwości innych organów niż sądy, standard konstytucyjny nie wymaga bezwzględnie, aby każdy środek prawny służący zaskarżeniu decyzji miał charakter dewolutywy. Brak cech dewolutywności środka zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym nie przesądza automatycznie o niekonstytucyjności takiego rozwiązania, jeżeli brak ten jest zrównoważony gwarancjami procesowymi chroniącymi podmiot, o którego prawach i wolnościach rozstrzyga się w tymże postępowaniu. (por. również wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1530/10). Końcowo wskazać należy, że na powyższą ocenę Sądu nie wpływa błędne pouczenie przez organ o możliwości złożenia skargi do sądu administracyjnego zawarte w zakończeniu uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Stosownie do treści art. 214 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej błędne pouczenie co do prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, ale jednocześnie strona z takiej okoliczności nie może odnosić korzyści. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że decyzja objęta skargą nie podlega kognicji sądu administracyjnego, a zawarte w niej pouczenie o możliwości zaskarżenia pozostaje bez wpływu na podjęte przez sąd rozstrzygnięcie. Błędne pouczenie nie może bowiem kreować nowych praw dla strony postępowania, nieprzewidzianych w obowiązujących przepisach, a co za tym idzie, nie stwarza prawa do złożenia skargi. Okoliczność ta może być natomiast przedmiotem rozważań przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia właściwego środka zaskarżenia, o ile stosowny wniosek zostanie złożony. Jednak samo zawarcie w decyzji błędnego pouczenia nie może przesądzić o dopuszczalności skargi. Zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegać może bowiem zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. dopiero decyzja wydana po rozpoznaniu odwołania skarżącego. Wniesienie skargi na decyzję wydaną przez organ administracyjny pierwszej instancji było zatem niedopuszczalne Niewypełnienie warunku wynikającego z art. 52 § 1 p.p.s.a. skutkować musiało odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd odrzuca skargę jeżeli jest ona niedopuszczalna z innych przyczyn niż wynikające z art. 58 § 1 pkt 1 - 5a p.p.s.a. Z tych też względów na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.