I SA/Po 552/18
WyrokWSA w Poznaniu2018-09-13
Skład orzekający: Monika Świerczak, Włodzimierz Zygmont, Waldemar Inerowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o umorzeniu śledztwa lub uniewinniający wyrok sądu karnego, wydane po dacie ostatecznej decyzji podatkowej, mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, jeśli ujawniają nowe okoliczności faktyczne, które istniały w dacie wydania decyzji, ale nie były znane organowi?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nowe okoliczności faktyczne, ujawnione w postępowaniu karnym (np. dotyczące rzeczywistych dostaw towaru), mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, nawet jeśli dowody (postanowienie o umorzeniu, wyrok) zostały wydane po dacie ostatecznej decyzji podatkowej. Kluczowe jest, aby te okoliczności istniały w dacie wydania decyzji, ale nie były znane organowi podatkowemu.Stan faktyczny
Podatnik zwrócił się o wznowienie postępowania podatkowego dotyczącego zobowiązania za 2007 r., powołując się na postanowienie o umorzeniu śledztwa karnego i akta postępowania karnego. Organ kontroli skarbowej odmówił uchylenia ostatecznej decyzji podatkowej, uznając, że nowe dowody i okoliczności nie spełniają przesłanek z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Po wyrokach WSA i NSA, sprawa wróciła do WSA, który uznał skargę za zasadną, stwierdzając, że ujawnione w postępowaniu karnym okoliczności dotyczące rzeczywistych dostaw towaru mogły mieć wpływ na pierwotną decyzję.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej i zasądza od Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2018 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w całości decyzji ostatecznej określającej zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Naczelnika [...] Urzędu Celno - Skarbowego [...] na rzecz skarżącego kwotę 697,- zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
sygn. akt I SA/Po [...]
U Z A S A D N I E M I E
Decyzją ostateczną z dnia 27 lipca 2012 r. nr [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w P. określił podatnikowi X. X. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. w kwocie [...]zł. Pismem z dnia 20 marca 2014 r. podatnik wystąpił do organu kontroli skarbowej z wnioskiem o wznowienie postępowania w tej sprawie wskazując jako przesłankę postanowienie o umorzeniu śledztwa z 11 czerwca 2013 r. wobec podatnika i zawnioskował o włączenie do sprawy dowodu w postaci kompletnych akt postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Apelacyjną w S. prowadzonego wobec D. M. i innych osób.
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej postanowieniem z 12 maja 2014 r. wznowił postępowanie kontrolne w sprawie zakończonej kwestionowaną decyzją ostateczną. Postanowieniem z 16 lipca 2014 r. a uwadze podnoszoną przez podatnika kwestię nowego, istotnego dowodu, nieznanego organowi w dniu wydania decyzji, włączył do akt postępowania z akt śledztwa o sygn. [...] przekazany przez Prokuratur Rejonową w J. następujący materiał dowodowy:
- uwierzytelniona kserokopia postanowienia z 11 czerwca 2013 r. o umorzeniu śledztwa przeciwko X. X.;
- uwierzytelniona kserokopia przesłuchania z 23 kwietnia 2013 r. X. X.;
- uwierzytelniona kserokopia przesłuchania z 14 maja 2013 r. D. M. ;
- odpis z kopii wyciągu aktu oskarżenia w sprawie [...] prowadzonej przez Prokuraturę Apelacyjną w S. przeciwko D. M. i innym.
Natomiast postanowieniem z 01 sierpnia 2014 r. w odmówił wnioskowi podatnika włączenia w poczet dowodów zupełnych akt postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Apelacyjną w S. przeciwko D. M. i innym.
Z uwagi na niestwierdzenie istnienia przesłanki określonej w art 240 § 1 pkt 5 O.p. decyzją z 19 września 2014 r. nr [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w P. odmówił uchylenia w całości kwestionowanej decyzji ostatecznej. W uzasadnieniu stwierdził, że postanowienie o umorzeniu śledztwa z 11 czerwca 2013 r. wydane w sprawie karnej skarbowej nie stanowi dla sprawy nowej okoliczności faktycznej lub nowego dowodu, w rozumieniu przesłanki wynikającej z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. będącej warunkiem koniecznym do uchylenia dotychczasowej decyzji.
We wniosku opartym na art. 220 § 1 O.p. podatnik wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy domagając się uchylenia decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy, uchylenia decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia , włączenia do materiału dowodowego sprawy dowodów zebranych w sprawie karnej Sądu Rejonowego w J., II Wydział Karny sygn. akt [...]. Organ kontroli skarbowej postanowieniem z 14 listopada 2014 r. uwzględnił wniosek dowodowy w części włączając protokół rozprawy głównej w wymienionej sprawie karnej oraz akt oskarżenia przeciwko podatnikowi X. X..
Decyzją z 03 marca 2015 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w P., na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 3, art. 11 ust. 2 pkt 3a, art. 26 ust. 6, art. 31 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 41, poz. 214 ze zm.), art. 233 § 1 pkt 1 O.p., po rozpatrzeniu wniosku , utrzymał w mocy własną decyzję z 19 września 2014 r. odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej określającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że postanowienie o umorzeniu śledztwa przeciwko X. X. wydane zostało 11 czerwca 2013 r., natomiast decyzja ostateczna wydana została 27 lipca 2012 r. a zatem nie została spełniona przesłanka wymieniona w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. (tj. istnienie dowodu w dniu wydania tej decyzji). Wbrew poglądom podatnika brak podstaw do przyjęcia , że zebrane w postępowaniu wznowieniowym dowody ( dokumenty) wskazują na okoliczności faktyczne, które należałoby uznać za przesłanki opisane w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Przeciwnie, wskazują na zbiór faktów, które ujawnione zostały już w toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej odmówił uwzględnienia wniosków dowodowych podatnika wobec stwierdzenia , że zmierzają do przedłużenia postępowania wznowieniowego. Wskazał przy tym, że w materiale dowodowym postępowania zakończonego decyzją ostateczną znajduje się dowód w postaci protokołu zeznań świadka M. W. e w ramach śledztwa [...] na okoliczność działania firm F(1) i F(2) ( dostawcy złomu do podatnika), który to dowód stanowił podstawę orzekania w postępowaniu kontrolnym zakończonym decyzją ostateczną.
Podatnik w skardze (poszerzonej pismem z 10 kwietnia 2015 r.) wniósł o uchylenie decyzji organu podatkowego w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów:
- art. 240 § 1 pkt 5 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie nie wyszły na jaw nowe dowody i nowe okoliczności faktyczne z postępowania karnoskarbowego mające wpływ na wydaną w sprawie decyzję wymiarową nieprawidłowa;
- art. 121 § 1, w zw. z art. 187 O.p. poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, polegające na dokonaniu ustaleń faktycznych na podstawie już istniejących dowodów, z pominięciem okoliczności ujawnionych we wznowionym postępowaniu, a świadczących o tym, że dostawy złomu rzeczywiście miały miejsce ;
- art. 122 w zw. z art. 187 O.p. poprzez naruszenie zasady zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w szczególności w związku z nie uwzględnieniem wniosków dowodowych, dotyczących okoliczności prawnie relewantnych, które wpływają na ocenę decyzji,
- art. 188 O.p. poprzez oddalenie wniosków dowodowych ( materiału dowodowego z postępowań karnych, świadczących o tym, że transakcje dokumentowane kwestionowanymi fakturami rzeczywiście miały miejsce).
Organ kontroli skarbowej odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wyrokiem z 17 listopada 2015 r. o sygn. I SA/Po 923/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę podatnika X. X. na decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z 3 marca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. Sąd orzekł, że nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Ocena postanowienia o umorzeniu śledztwa z 11 czerwca 2013 r. wydanego w sprawie karnej skarbowej wykazała, że w dniu wydania decyzji ostatecznej, tj. 27 lipca 2012 r. nie zostało jeszcze ono wydane, a zatem nie została spełniona pierwsza przesłanka wymieniona w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., tj. istnienie dowodu w dniu wydania tej decyzji. Postanowienie to nie wskazuje na nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, nieznane w tej dacie organowi kontroli skarbowej, które są istotne dla sprawy, tzn. takie, że mogły mieć wpływ na decyzję ostateczną w tym znaczeniu, że zapadłaby decyzja odmienna od dotychczasowej. Wyrok uniewinniający podatnika wydany w sprawie [...] odnosi się on do zdarzeń zaistniałych w 2008 r. a ponadto w świetle art. 11 p.p.s.a., brak związania sądu administracyjnego wyrokiem uniewinniającym, a bardziej postanowieniem o umorzeniu postępowania karnego. Zasada ta odnosi się również do organów podatkowych i organów kontroli skarbowej. W ocenie sądu , organ kontroli skarbowej rozpatrzył cały materiał dowodowy , a wyciągnięte z tej czynności wnioski uzasadnił w sposób logiczny i wyczerpujący, zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 121 § 1 i art. 187 § 1 O.p. Chybiony okazał się zarzut naruszenia art. 188 O.p. poprzez oddalenie wniosków dowodowych podatnika bowiem, że organ kontroli skarbowej dokonał analizy pozostałych dowodów, włączonych do tego postępowania, pod kątem istnienia przesłanki wynikającej z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Badaniu poddał uzyskany od z Prokuratury Rejonowej w J. odpis kopii aktu oskarżenia przeciwko D. M. i innym, w sprawie o sygnaturze Ap. [...] prowadzonej przez Prokuraturę Apelacyjną w S. oraz kserokopie protokołów przesłuchań skarżącego z 23 kwietnia 2013 r. i D. M. z 14 maja 2013 r.; podatnik nie został objęty tym aktem oskarżenia. Okoliczności faktyczne związane z rolą D. M. w wystawianiu fikcyjnych faktur, które trafiły również do firmy podatnika, udokumentowane zostały materiałem dowodowym zebranym w toku postępowania kontrolnego, które zakończone zostało wydaniem decyzji ostatecznej. Zasadne było wydanie przez DUKS postanowienia z 1 sierpnia 2014 r., którym odmówiono uwzględnienia wniosku podatnika zawartego w piśmie o wznowienie postępowania z 20 marca 2014 r. Prawidłowo DUKS odmówił przeprowadzenia dowodu z zeznań M. W. (brata strony), włączenia do akt sprawy pełnych akt postępowania karnego prowadzonego przeciwko D. M. i innym, oraz wystąpienia do Sądu Rejonowego w J. o dowody zgromadzone w trakcie postępowania o sygnaturze [...] dotyczące strony, gdyż zmierzały one do przedłużenia postępowania wznowieniowego, a także w istocie do weryfikacji ostatecznej decyzji. Podatnik w piśmie z 9 stycznia 2015 r. nie wskazał jakie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia postępowania wznowieniowego miałyby zawierać "pełne akta" postępowania karnego prowadzonego przeciwko D. M. i innym. Podobnie w piśmie z 9 stycznia 2015 r. nie wskazał żadnych dowodów z postępowania karnego o sygn. [...], które miałyby istotne znaczenie w sprawie postępowania wznowieniowego.
Od powyższego wyroku podatnik wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w której domagał się uchylenia wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji oraz zasądzenia na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Skarżonemu wyrokowi zarzucił:
1. niewłaściwą realizację funkcji kontrolnej sądu, a tym samym naruszenie art. 1 § 2 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. stanowiącym o obowiązku przedstawienia stanu sprawy, motywów rozstrzygnięcia w tym zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie polegające na zbyt lakonicznym, niepozwalającym na odzwierciedlenie toku rozumowania sądu, w szczególności braku odniesienia się do argumentów zawartych w piśmie z 27 października 2015 r., oraz posługiwanie się w zaskarżonym wyroku ogólnymi stwierdzeniami, które mogłyby stanowić uzasadnienie niemal każdego rozstrzygnięcia sądowego, bez odniesienia ich do okoliczności konkretnej sprawy, w szczególności argumentów zawartych w skardze oraz piśmie z 27 października 2015 r. stanowiącego jej uzupełnienie, w tym nie odniesieniu się do argumentacji zarzutów podatnika zawartych w tym ostatnim piśmie z odwołaniem się do konkretnych materiałów ze sprawy karnej;
2. naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ art. 245 § 1 pkt 2 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w okolicznościach faktycznych tej sprawy wskazujących, że w sprawie nie zachodzą przesłanki postępowania wznowieniowego z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., a tym samym zaskarżone rozstrzygnięcie nie powinno ulec uchyleniu albowiem podatnik nie wskazał nowych okoliczności faktycznych lub dowodów a wniosek o wznowienie zmierza do oceny okoliczności faktycznych już znanych organowi;
3. naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ art. 243 § 2 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu zbadania istnienia przesłanek wznowienia postępowania oraz braku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do istoty sprawy; w konsekwencji niewywiązanie się przez WSA z obowiązku dokonania oceny legalności czynności organu w nim podjętych i zaaprobowania stanowiska organu, że w stanie faktycznym sprawy nie zachodzą przesłanki postępowania wznowieniowego, a tym samym zaskarżona decyzja odpowiada prawu;
4. naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ art. 241 § 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że w stanie faktycznym sprawy nie zachodzą przesłanki wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych oraz dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, jednakże nieznanych organowi, który wydał decyzję, mających wypływ na wysokość określonego zobowiązania podatkowego, w postaci postanowienia o umorzeniu śledztwa przeciwko podatnikowi z 11 czerwca 2013 r. a także z materiałów w sprawie karnej, toczącej się przez SR w J., II Wydział Karny, o sygn. akt [...], zakończonej wyrokiem z 9 kwietnia 2015 r, uniewinniającym podatnika;
5. naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy podatkowe art. 122 w zw. z art. 188 i art. 180 w zw. z art. 187 § 1 O.p. wobec niepodjęcia przez organy czynności w celu dokładnego wyjaśnienia faktycznego, nie zebrania całego materiału dowodowego w sprawie mimo zgłaszanych wniosków dowodowych: włączenie jako dowodu całości materiałów ze sprawy karnej dotyczącej podatnika , a nie tylko tych które potwierdzają tezę organu, toczącej się przed SR w J., II Wydział Kamy, o sygn. akt. [...]; w sytuacji gdy przeprowadzone dowody w ramach tego postępowania, dotyczą okoliczności, które nie były znane organowi wydającemu decyzję wymiarową względem strony,
6. naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy art. 122 w zw. z art. 191 O.p. polegającego na dokonaniu dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego z uzasadnieniem że:
- materiały w sprawie karnej, toczącej się przez SR w J., II Wydział Karny, sygn. akt [...], zakończonej wyrokiem uniewinniającym podatnika z 9 kwietnia 2015 r.; nie świadczą o wystąpieniu nowych okoliczności faktycznych istniejących na dzień wydania decyzji a nieznanych organowi;
- wskazany wyrok dotyczy 2008r., choć stosowanie do wskazywanych w toku postępowania okoliczności opisano w nim i zweryfikowano obrót złomem także za okres którego dotyczy wniosek o wznowienie postępowania.
7. naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy art. 210 § 4 O.p. poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji, w sytuacji, argumenty na ich poparcie podnoszone przez organ powinny zostać poddane w wątpliwość z uwagi na kwestie ujawnione w sprawie karnej o wskazane sygnaturze, szczegółowo opisane w piśmie z 27października 2015 r.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 27 kwietnia 2018 r. II FSK 1053/16 uchylił zaskarżony wyrok w całości i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Słuszne okazały się zarzuty naruszenia przepisów prawa przywołane w punktach od 2 do 4 skargi kasacyjnej. Sąd pierwszej instancji miał rację przyjmując, że dowody w postaci postanowienia o umorzeniu śledztwa oraz uniewinniającego wyroku sądu karnego nie istniały w dacie wydania decyzji podatkowej, a zatem nie spełniają przymiotu "nowości", o którym mowa w powołanym przepisie. Niemniej jednak w tej sprawie podatnik nacisk kładł nie tyle na powoływanie się na nowy dowód w postaci wskazywanych dokumentów, a na nowe okoliczności z nich wynikające, które wprawdzie istniały w dacie orzekania przez organy, ale nie były im znane, gdyż nie wynikały ze zgromadzonego przez nie materiału dowodowego. Tym samym, słusznie podatnik dowodził, że może się zdarzyć sytuacja, że dany dowód nie istniał w dniu wydania decyzji, gdyż został sporządzony w okresie późniejszym, a jednak wynikająca z niego okoliczność mogła istnieć we wspomnianym dniu i może uzasadniać wznowienie postępowania. Należy zgodzić się ze stanowiskiem podatnika , że dopiero w materiale dowodowym pochodzącym z postępowania karnego ujawniła się okoliczność dotychczas odmiennie przyjmowana przez organy, a mianowicie, że złom faktycznie był dostarczany do firmy podatnika przez D. M., który w ten sposób wprowadzał do legalnego obrotu towar niewiadomego pochodzenia. Organy na etapie postępowania kontrolnego nie dysponowały dowodami, które by wskazywały na rzeczywisty obrót towarem, dlatego nie można zasadnie twierdzić, że dokumenty, na które powoływał się podatnik stanowią jedynie ocenę okoliczności faktycznych istniejących już w dniu wydania decyzji ostatecznej i ocenionych przez organy, choć odmiennie niż uczyniły to prokuratura i sąd karny. Nie są to te same okoliczności, które zostały zbadane w postępowaniu podatkowym. Wprawdzie wyrok karny dotyczył roku 2008 r., jednakże opisywał obrót złomem także za okres, którego dotyczy wniosek o wznowienie postępowania. Warunkiem koniecznym uznania wydatku za koszt uzyskania przychodu jest jego poniesienie i to nie tylko w sensie ewidencyjnym, ale i obciążenie w znaczeniu realnym działalności podatnika - wydatkowanie oznaczonej kwoty będącej świadczeniem wzajemnym za wykonaną usługę lub nabyty towar. Ujawnienie po wydaniu decyzji ostatecznej, istniejącej w dacie orzekania w postępowaniu kontrolnym okoliczności rzeczywistych dostaw towaru na rzecz podatnika pozwala na przyjęcie założenia, że okoliczność ta mogła mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd pierwszej instancji w ogóle nie odniósł się do nowych okoliczności czyli do faktu zaistnienia rzeczywistych dostaw towaru. W tym kontekście usprawiedliwiony jest również zarzut naruszenia art. 122 w zw. z art. 188, art. 180 i art. 187 § 1 O.p. Natomiast chybiony jest zarzut dotyczący naruszenia art. 1 § 2 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. Po pierwsze art. 1 tej ustawy nie zawiera paragrafu 2, po drugie , wbrew wątpliwościom podatnika , uzasadnienie wyroku spełnia wymogi wynikające za art. 141 § 4 p.p.s.a.
Kończąc uzasadnienie Naczelny Sąd Administracyjny polecił by przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd pierwszej instancji uwzględnił przedstawioną w nim ocenę prawną co do zaistnienia w niniejszej sprawie przesłanki wznowienia z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. i wynikających stąd następstw w zakresie postępowania dowodowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając ponownie sprawę zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna. Trafne są zarzuty naruszenia art. 240 § 1 pkt 5, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 oraz art. 188 O.p.
Sąd rozpoznając ponownie niniejszą sprawę zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – dalej: "p.p.s.a."), kierował się oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 kwietnia 2018 r., II FSK 1053/16. Zgodził się , że skoro dowody w postaci postanowienia o umorzeniu śledztwa oraz uniewinniającego wyroku sądu karnego nie istniały w dacie wydania decyzji podatkowej, przeto nie spełniają przymiotu "nowości". Podatnik jednakże nie powoływał się na ujawnienie się nowych dowodów lecz ujawnienie się nowych okoliczności faktycznych.
Przez nowe okoliczności, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. należy rozumieć zdarzenie niezależne od treści przepisów prawa, a tym bardziej od jego wykładni. Dopiero w materiałach pochodzących z postępowania karnego ujawniła się okoliczność dotychczas odmiennie przyjmowana przez organ kontroli skarbowej, a mianowicie, że towar (złom) był faktycznie dostarczany do firmy podatnika przez D. M., który w ten sposób wprowadzał do legalnego obrotu towar niewiadomego pochodzenia. Organ w fazie postępowania kontrolnego nie dysponował dowodami, które wskazywałyby na rzeczywisty obrót towarem, dlatego nie można zasadnie twierdzić, że dokumenty, na które powoływał się podatnik stanowią jedynie ocenę okoliczności faktycznych istniejących już w dniu wydania decyzji ostatecznej i ocenionych przez organy, choć odmiennie niż uczyniły to prokuratura i sąd karny. Nie są to te same okoliczności, które zostały poddane zostały ocenie w postępowaniu kontrolnym.
Powołany przez podatnika uniewinniający wyrok Sądu Rejonowego w J. z 09 kwietnia 2015 r., [...] dotyczył wprawdzie 2008 r. jednak zweryfikował obrót złomem także za okres, którego dotyczy wniosek o wznowienie postępowania. Wyrok ten jak został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z 01 grudnia 2015 r., [...].
Ujawnienie się po wydaniu decyzji ostatecznej istniejących w dacie orzekania w postępowaniu kontrolnym okoliczności rzeczywistych dostaw towaru na rzecz podatnika ma istotne znaczenie dla określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych w prawidłowej kwocie. Mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, zwłaszcza wziąwszy pod uwagę, że organ w decyzji z 27 lipca 2012 r. stał na stanowisku, że podatnik obciążył koszty uzyskania przychodów fakturami wystawionymi przez firmy, które nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń. Za wystawionymi przez te firmy fakturami zdaniem organu nie szedł żaden towar.
Organ kontroli skarbowej wadliwie przyjął , że w sprawie nie wyszły na jaw istotne okoliczności faktyczne mające wpływ na decyzję wydaną w postępowaniu zwykłym. Również błędnie przyjął że w sprawie nie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Przeprowadzając powtórne postępowanie dowodowe w sprawie organ winien przychylić się do wniosków dowodowych podatnika. Organ podatkowy obowiązany jest zgodnie z zasadą prawdy materialnej do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Mając powyższe na uwadze sąd zobowiązuje , by w toku powtórnego postępowania organ przeprowadził dowody: z postanowienia z 11 czerwca 2013r. o umorzeniu śledztwa przeciwko podatnikowi [...] oraz wyroku Sądu Rejonowego w J. z 09 kwietnia 2015 r., [...]. zobowiązuje by organ przeprowadził ocenę akt wskazanych powyżej postępowań wraz z aktami postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Apelacyjną w S. przeciwko D. M. i innym w sprawie [...]. Przeprowadzenie dowodów zawartych w aktach powyższych spraw jest konieczne dla zrealizowania zasady prawdy materialnej. Przy czym szczególną uwagę organ zwróci na zeznania świadków oraz wyjaśnienia oskarżonych bądź podejrzanych składane we wskazanych powyżej postępowaniach karnych, w oparciu o które sądy oraz prokuratura poczyniły ustalenia odmienne od tych, które legły u podstaw decyzji kończącej postępowanie zwykłe. Powtórne ustalenie podstawy faktycznej decyzji podatkowej musi uwzględniać zarówno zebrane dotychczas w postępowaniu zwykłym dowody, jak i okoliczności faktyczne ustalone przez prokuraturę oraz sądy w postępowaniach karnych.
Postępowanie wznowieniowe powinno dać odpowiedź na pytanie czy na rzecz podatnika rzeczywiście były dokonywane dostaw złomu. Przy czym chodzi także o właściwą ocenę zachowania należytej staranności podatnika w kontaktach z kontrahentem dokonującym dostaw towaru. Organy podatkowe mają prawo do odmówienia podatnikowi odliczenia podatku naliczonego wówczas, jeżeli obiektywne przesłanki wskazują, że podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że transakcja mająca stanowić podstawę prawa do odliczenia wiązała się z przestępstwem lub nadużyciem w zakresie VAT. W sytuacji ustalenia, że faktura nie odzwierciedla rzeczywistych transakcji aczkolwiek spełnia wszelkie wymogi formalne i dokumentuje czynność, która została dokonana (chociaż pomiędzy innymi podmiotami), podatnik zachowuje prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z takiej faktury, jeśli przedsięwziął wszelkie działania jakich można od niego racjonalnie oczekiwać, w celu upewnienia się, że dokonywana przez niego transakcja nie prowadzi do udziału w przestępstwie.
Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 2 i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I. sentencji wyroku. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań sądu. O kosztach orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na kwotę zasądzonych kosztów postępowania składa się wpis od skargi w kwocie [...]zł, równowartość opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa procesowego w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie [...]zł należne na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło