I SA/Wa 601/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2018 r. sprawy ze skargi A.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawcze uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. G., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...], odmawiającą przyznania A. G. świadczenia wychowawczego na córkę A. G.. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. W dniu [...] sierpnia 2017 r. A. G. wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko A. G.. Po rozpatrzeniu wniosku Prezydent [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia wychowawczego. Nie zgadzając się z tą decyzją A. G. wniosła odwołanie. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, wyjaśniając, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r., poz. 1851 ze zm.), dalej jako: ustawa. Organ przywołał treść art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 8 ust. 2 ustawy. Kolegium ustaliło, że A. G. ubiega się o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko A. G., urodzoną w dniu [...] października 2016 r. i wskazało, że co do zasady A. G., jako matce małoletniej przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego. Przy czym przyznanie wnioskowego świadczenia będzie możliwe w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek określonych w powołanej ustawie, przy braku zaistnienia przesłanek negatywnych, zawartych w tej ustawie. Kolegium ustaliło również, że A. G. samotnie wychowuje córkę, A. G.. Z aktu notarialnego sporządzonego w dniu [...] września 2017 r., Repertorium [...] nr [...], którego niepoświadczona za z zgodność z oryginałem kopia znajduje się w aktach sprawy wynika, iż ojciec A. G., P. S. wraz z A. G. zawarli umowę alimentacyjną oraz zawarli oświadczenia o poddaniu się egzekucji w trybie art. 777 § 1 pkt 5 k.p.c. Na podstawie tej umowy P. S. zobowiązał się wykonywać ciążący na nim ustawowy obowiązek alimentacyjny poprzez zapłacę małoletniej córce miesięcznie kwoty alimentów w wysokości [...] zł. Aktowi notarialnemu nie nadano jednak klauzuli wykonalności, o czym świadczy postanowienie Sądu Rejonowego [...] w [...], Wydział [...] z dnia [...] listopada 2017 r., sygn. akt [...], którym oddalono wniosek o nadanie klauzuli wykonalności ww. aktowi notarialnemu. Organ odwoławczy stwierdził, że akt notarialny, określający wysokość zobowiązania alimentacyjnego ojca A. G., nie stanowi tytułu wykonawczego, o którym mowa w art. 8 ust. 2 ustawy, gdyż nie pochodzi ani nie został zatwierdzony przez sąd. Organ zaznaczył, że nie kwestionuje okoliczności, iż przedstawiony przez A. G. akt notarialny, określający precyzyjnie sposób realizacji obowiązku alimentacyjnego przez ojca A. G., sam w sobie stanowi tytuł egzekucyjny, jako akt notarialny, w którym dłużnik podał się egzekucji i który obejmuje obowiązek zapłaty sumy pieniężnej do wysokości w akcie wprost określonej (...), jak również termin, do którego wierzyciel może wystąpić o nadanie temu aktowi klauzuli wykonalności (art. 777 § 1 pkt 5 k.p.c.). Tytuł ten nie pochodzi jednak od sądu, ani nie został przez sąd zatwierdzony. Tymczasem spełnienie warunku określonego w art. 8 ust. 2 ustawy będzie miało miejsce wyłącznie w sytuacji, gdy świadczenie alimentacyjne zostanie ustalone na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, nie zaś - jak w przedmiotowej sprawie, pochodzącego z umowy alimentacyjnej, sporządzonej w formie aktu notarialnego, na co wskazuje prosta wykładnia literalna powołanego przepisu. Zdaniem organu odwoławczego, brzmienie tego przepisu nie jest przypadkowe. W przypadku, gdyby ustawodawca uznał za celowe ujęcie w tym przepisie także innych tytułów wykonawczych kształtujących świadczenie alimentacyjne rodzica, nie pochodzących lub nie zatwierdzonych, tak jak w rozpoznawanej sprawie, od sądu, z pewnością ująłby je w art. 8 ust. 2 ustawy. Jednocześnie organ zaznaczył, iż okoliczność terminowego wywiązywania się z obowiązku uiszczania świadczenia alimentacyjnego pochodzącego z ww. aktu notarialnego nie ma znaczenia w rozpatrywanej sprawie. Organ odwoławczy zgodził się z organem pierwszej instancji, iż zaszła przesłanka negatywna, określona w art. 8 ust. 2 ustawy, co oznacza, iż wnioskowane świadczenie nie może zostać A. G. przyznane. Jednocześnie organ stwierdził, nie zaszły okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1-5 ustawy. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. G., zarzucając zaskarżonej decyzji: 1) błąd w ustaleniach faktycznych w zakresie, w jakim organ II instancji wskazuje, że rozpatruje jej wniosek o przyznanie tzw. świadczenia 500+ na pierwsze dziecko, podczas gdy we wniosku, jak i w odwołaniu skarżąca wskazywała, że A. G. urodzona w 2018 r., to jej drugie dziecko, bowiem posiada jeszcze córkę Z. G. urodzoną w [...] r., 2) nieprawidłową wykładnię art. 8 ust. 2 ustawy. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji oraz przekazanie sprawy właściwemu organowi celem wydania decyzji uwzględniającej jej wniosek o przyznania świadczenia 500+ na A. G.. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Dokonując pod takim kątem oceny zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja SKO w [...] z dnia [...] lutego 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. odmawiająca skarżącej przyznania świadczenia wychowawczego na córkę A. G.. W myśl art. art. 2 pkt 14 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o pierwszym dziecku - oznacza to jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia; w przypadku dzieci urodzonych tego samego dnia, miesiąca i roku, będących najstarszymi dziećmi w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia, pierwsze dziecko oznacza jedno z tych dzieci wskazane przez osobę, o której mowa w art. 4 ust. 2. W świetle art. 4 ust. 1 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (art. 4 ust 2.), przy czym świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia (art. 4 ust. 3). Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie, przy czym świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł (art. 5 ust. 3). Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy świadczenie wychowawcze nie przysługuje, jeżeli: 1) dziecko pozostaje w związku małżeńskim; 2) dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej; 3) pełnoletnie dziecko ma ustalone prawo do świadczenia wychowawczego na własne dziecko; 4) członkowi rodziny przysługuje za granicą na dziecko świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia wychowawczego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. W myśl art. 8 ust. 2 ustawy świadczenie wychowawcze na dane dziecko nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało ustalone, na rzecz tego dziecka od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, chyba że: 1) drugie z rodziców dziecka nie żyje; 2) ojciec dziecka jest nieznany; 3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone; 4) sąd zobowiązał jedno z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka; 5) dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach. Z analizy akt sprawy wynika, że przyczyną odmowy przyznania świadczenia wychowawczego było ustalenie przez organy obu instancji, że zachodzi przesłanka negatywna określona w art. 8 ust. 2 ustawy, tj. że przedstawiony w toku postępowania akt notarialny, określający wysokość zobowiązania alimentacyjnego ojca A. G., nie stanowi tytułu wykonawczego, gdyż nie pochodzi ani nie został zatwierdzony przez sąd. Uszło jednak uwadze organów obu instancji, że art. 8 ust. 2 ustawy znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego dotyczy pierwszego dziecka. Oznacza to, że przepis ten nie będzie miał zastosowania gdy wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego dotyczy drugiego i kolejnego dziecka, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Świadczenie wychowawcze przysługuje bowiem, na każde drugie i kolejne dziecko, bez kryterium dochodowego i dodatkowych warunków. W tych okolicznościach niecelowe są rozważania organów dotyczące zaistnienia negatywnej przesłanki przyznania świadczenia wychowawczego określonej w art. 8 ust. 2 ustawy. Dodatkowo wskazać należy, że organ I instancji ustalił, że skarżąca wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na kolejne dziecko A. G.. Natomiast organ odwoławczy ustalił, że skarżąca wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko A. G.. Rację należy przyznać skarżącej, że organ odwoławczy dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego dotyczył jej pierwszego dziecka, w sytuacji gdy A. G. jest jej drugim dzieckiem. Stwierdzić należy zatem, że organy obu instancji rozpoznając wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia błędnie ustaliły stan faktyczny. Organy pominęły bowiem okoliczność, że wniosek o przyznanie świadczenia dotyczy drugiego dziecka skarżącej - córki A. G., przez co niezasadnie odmówiły przyznania świadczenia. Dokonując błędnych ustaleń faktycznych i naruszając zasady postępowania określone w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organy w konsekwencji niewłaściwie zastosowały przepisy prawa materialnego. Naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu. Z powyższych przyczyn Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) i art. 135 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.