II SA/Lu 405/18

WyrokWSA w Lublinie2018-09-18

Skład orzekający: Grzegorz Grymuza, Joanna Cylc-Malec, Bogusław Wiśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy cel wywłaszczenia nieruchomości pod budowę toru kartingowego i autodromu został zrealizowany, jeśli nieruchomość jest obecnie częścią rodzinnego ogrodu działkowego, a jeśli nie, to czy organ administracji ma prawo zobowiązać gminę do odtworzenia ogrodu w innym miejscu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że cel wywłaszczenia, jakim była budowa toru kartingowego i autodromu, nie został zrealizowany, ponieważ wywłaszczona nieruchomość stała się częścią rodzinnego ogrodu działkowego. W związku z tym, organy administracji miały prawo zastosować przepisy ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych i zobowiązać gminę do odtworzenia ogrodu w innym miejscu, ponieważ ogród ten uzyskał status ogrodu stałego.
Stan faktyczny
Gmina wniosła skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości spadkobiercom byłej właścicielki. Nieruchomość została wywłaszczona pod budowę toru kartingowego i autodromu, jednak obecnie stanowi część rodzinnego ogrodu działkowego. Gmina zarzuciła organom błędne ustalenie, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, oraz naruszenie przepisów ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych poprzez zobowiązanie do odtworzenia ogrodu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca) Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Protokolant Starszy asystent sędziego Jakub Polanowski po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 września 2018 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania G. L. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), zwanej dalej "kpa" – utrzymał w mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] listopada 2017 r., znak: [...] orzekającą o zwrocie na rzecz J. M. G., L. A. G. i B. T. G. wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,0375 ha, w areale działki ewidencyjnej nr [...], położonej w L. przy ul. [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej własność G. L.. W uzasadnieniu wskazano, że decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] listopada 1977 r. znak: [...], wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość stanowiącą własność H. M., oznaczoną jako działki nr [...] o pow. 0,0368 ha oraz nr [...] o pow. 0,0026 ha. Wywłaszczenie przeprowadzono w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości na cele budowy toru kartingowego. W dniu [...] grudnia 2014 r. spadkobiercy byłej właścicielki nieruchomości – J. G., L. G. i B. G. wnieśli o zwrot wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej część działki ewidencyjnej nr [...] położonej w L. przy ul. [...] podnosząc, że nie została ona zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Podczas oględzin w dniu [...] kwietnia 2015 r. stwierdzono, że obszar działki ewidencyjnej nr [...] położony jest na terenie zajętym przez Rodzinny Ogród Działkowy "[...]". Działka wchodzi w całość parceli ogrodowej nr [...] i 28. Na tym terenie znajdują się m.in. drzewa i krzewy owocowe, krzewy ozdobne. Na rozprawie administracyjnej w dniu [...] stycznia 2016 r. pełnomocnik wnioskodawców zadeklarował jednorazową spłatę zwaloryzowanego odszkodowania zwracanego na rzecz G. L. w przypadku orzeczenia o zwrocie przedmiotowej nieruchomości, a przedstawiciel PZD Zarządu w L. podniósł, że ewentualny zwrot w/w nieruchomości uniemożliwi dalsze funkcjonowanie ogrodu, dlatego PZD przysługuje przyznanie terenu zamiennego, odbudowanie infrastruktury oraz wypłata odszkodowania dla PZD za części przeznaczone do wspólnego korzystania. Przedstawiciel G. L. sprzeciwił się zwrotowi nieruchomości, jednocześnie oświadczając, że Gmina nie dysponuje terenem odpowiednim dla odtworzenia ogrodu. Organ I instancji ustalił, że sporny teren w dacie wywłaszczenia objęty był ustaleniami Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego [...] zatwierdzonego Uchwałą Nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady N. w L. z dnia [...] czerwca 1969 r. [...]. Według ustaleń tego planu przedmiotowy obszar przeznaczony był pod tereny rolne bez prawa zabudowy (symbol D 129 RP - pow. 80,8 ha) oraz pod ośrodek sportowy - strzelnicę myśliwską (symbol D 36 US o pow. 0,1 ha) i cel ten nie został zrealizowany. W sprawie został sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego - W. T. operat szacunkowy, w którym wyliczono wartość składników majątkowych stanowiących własność użytkowników parcel ogrodowych nr [...]. W toku postępowania G. L. sprzeciwiała się zwrotowi przedmiotowej nieruchomości, wskazując, że nie posiada gruntów, które mogłyby być przeznaczone na odtworzenie ogrodu i wnosiła o ustalenie 5-letniego okresu na jego odtworzenie. Wskazaną na wstępie decyzją Starosta L. orzekł o zwrocie przedmiotowej działki, uznając, że nie została ona zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Organ stwierdził jednocześnie, że ogród działkowy "[...]" jest ogrodem działkowym stałym, dlatego na podstawie przepisów ustawy z dnia [...] grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych, organ orzekł o obowiązku odtworzenia ogrodu oraz odszkodowaniu za nasadzenia, urządzenia i obiekty znajdujące się na nieruchomości. Po rozpatrzeniu odwołań G. L. oraz Polskiego Związku Działkowców Zarządu w L., Wojewoda zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając stanowisko tego organu, że na przedmiotowej działce nie został zrealizowany cel wywłaszczenia. Z treści decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] listopada 1977 r. wydanej na wniosek Polskiego Związku Motorowego jasno – zdaniem Wojewody – wynika, że wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło w celu budowy toru kartingowego i autodromu, przy czy lokalizacja ustalona została przez organ ds. planowania przestrzennego i uwzględniona w zatwierdzonych planach urbanistycznych miasta L.. W ocenie Wojewody cel wywłaszczenia został określony w sposób dokładny i jednoznaczny, nie było więc potrzeby by interpretować go na podstawie innych dokumentów. Zatem organ I instancji prawidłowo orzekł o zwrocie działki oznaczonej nr [...] o pow. 0,0375 ha i prawidłowo zastosował przepisy art. 21, 22 ust. 1 i 2, 26 i 78 ust. 2 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych, uwzględniając wniosek G. L. wyznaczenia 3 letniego terminu na odtworzenie zlikwidowanego ogrodu. Nie budzi przy tym wątpliwości organu, że ROD "[...]" stał się ogrodem stałym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie G. L. domagała się uchylenia decyzji organów obu instancji, zarzucając ich wydanie z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa oraz prawa materialnego tj. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz.U. z 2018 r., poz.121), zwanej dalej "u.g.n." poprzez błędne przyjęcie, że cel wywłaszczenia na projektowanej działce nr [...] nie został zrealizowany oraz art. 8 ust. 1, art. 21, art. 22 ust. 1 i ust. 2, art. 26 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2017 r. poz.2176 z późn. zm.), zwanej dalej "u.r.o.d." poprzez zobowiązanie G. L. do odtworzenia Rodzinnego Ogrodu Działkowego pomimo, że teren orzeczony do zwrotu nie spełnia definicji rodzinnego ogrodu działkowego oraz pomimo braku w tym zakresie wniosku stowarzyszenia ogrodowego. Przedmiotowy grunt w chwili nabycia na rzecz Skarbu Państwa objęty był ustaleniami Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego [...] m. L., z którego wynika, że grunt ten przeznaczony był pod tereny rolne bez prawa zabudowy (symbol D 129 RP) oraz pod ośrodek sportowy - strzelnica myśliwska (symbol D 36 US). W pierwotnym planie zagospodarowania przestrzennego teren ten oznaczony był symbolem D 52 RP - obszar przeznaczony dla umożliwienia rozwoju ogrodnictwa. Zdaniem Prezydenta Miasta L. ustalenia dotyczące przeznaczenia przedmiotowego terenu są wybiórcze, nieprecyzyjne i przez to błędne. W sprawie nie znajdują zastosowania przepisy art. 21, art. 22 oraz art. 26 u.r.o.d. ROD "[...]" nie stał się bowiem ogrodem stałym w rozumieniu art. 33 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych, a tylko do ogrodów stałych ma zastosowanie art. 26 ust. 6 u.r.o.d.. Przepis art. 33 stanowił, że "Pracownicze ogrody działkowe istniejące ponad 10 lat, a nie mające ustalonej lokalizacji, uznaje się za ogrody stałe w rozumieniu ustawy". Zgodnie natomiast z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] lutego 2002 r., o sygnaturze K [...] ,, (...) w świetle art. 11 ust. 1 ustawy z 1981 r. dopuszczalne jest tworzenie czasowych pracowniczych ogrodów działkowych na gruntach, które w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego mają inne przeznaczenie. Pracownicze ogrody działkowe istniejące ponad 10 lat, a nie mające ustalonej lokalizacji, uznaje się za ogrody stałe w rozumieniu ustawy. Oznacza to, że po upływie 10 lat ogrodami stałymi stają się także zakładane czasowo pracownicze ogrody działkowe. Chodzi tu o grunty, które w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego nie były przeznaczone na pracownicze ogrody działkowe". Jak natomiast wynika z decyzji Urzędu Miejskiego w L. z dnia [...] października 1984 r., przedmiotowy grunt został przekazany w nieodpłatne użytkowanie na okres 10 lat na rzecz Zarządu Wojewódzkiego PZD w L., a według opinii Biura Planowania Przestrzennego w L. z dnia [...] listopada 1983 r. teren będący przedmiotem decyzji przeznaczony został pod urządzenie czasowych ogrodów działkowych oraz parkingu dla POD i PZMot. Z tych względów, zdaniem skarżącej, ROD ,,[...]" nie mógł stać się ogrodem stałym w rozumieniu art. 33 ustawy z 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, gdyż nie był ogrodem nie mającym ustalonej lokalizacji. Brak jest bowiem dowodów świadczących o oddaniu przedmiotowego terenu na dalszy okres, a tym samym po upływie 10 lat od dnia ostateczności decyzji z dnia [...] października 1984 r. tj. w 1994 r., ROD ,,[...]" utracił tytuł prawny do terenu objętego wnioskiem o zwrot nieruchomości. Zgodnie więc z poglądami doktryny, ,,gdy likwidowany w związku ze zwrotem wywłaszczonej nieruchomości ROD nie znajdował się na terenie, do którego stowarzyszeniu ogrodowemu przysługuje tytuł prawny, to wówczas nie ma podstaw do nakładania na jakikolwiek podmiot obowiązków odtworzeniowych lub obowiązku zapłaty odszkodowania". Skarżąca zarzuciła również, że bezzasadnie została zobowiązana do odtworzenia całego ogrodu. Podniosła, że zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 5 u.r.o.d., rodzinny ogród działkowy stanowią obszary "składające się z działek i terenu ogólnego, służące do wspólnego korzystania przez działkowców, wyposażone w infrastrukturę ogrodową". Rodzinny ogród działkowy jest więc definiowany poprzez wymienienie poszczególnych składników majątkowych i praw. Zalicza się do nich: działki, teren ogólny oraz infrastrukturę ogrodową. Podczas oględzin przeprowadzonych przez organ I instancji w dniach [...] kwietnia 2015 r. i [...] maja 2017 r. stwierdzono natomiast, że teren zawnioskowany do zwrotu obejmuje obszar parceli ogrodowych nr [...], a tym samym nie obejmuje terenu ogólnego. W świetle zaś przepisu art. 21 u.r.o.d. możliwe jest nakazanie podmiotowi likwidującemu założenia nowego ROD i odtworzenie urządzeń i budynków, ale wyłącznie odpowiadających rodzajem urządzeniom i budynkom likwidowanego ROD. Odtworzenie natomiast części parceli ogrodowych jest niewystarczające do założenia rodzinnego ogrodu działkowego. Organ I instancji nałożył na podmiot likwidujący obowiązek odtworzenia ogrodu (a więc z terenem wspólnym), a tym samym G. L. zobowiązana została do odtworzenia obszaru, który nie jest likwidowany. Zdaniem skarżącej, wszystkie elementy definiujące ROD prowadzą do konkluzji, że zamiarem ustawodawcy było uregulowanie jego statusu prawnego analogicznie do przedsiębiorstwa z art. 551 kodeksu cywilnego. Stosując to porównanie należy uznać, że "Czynnikiem konstytuującym przedsiębiorstwo w znaczeniu przedmiotowym (art. 551 kc) jest występowanie elementu organizacji oraz funkcjonalnego powiązania różnorodnych jego składników umożliwiających traktowanie przedsiębiorstwa jako pewną całość (zespół). Występowanie elementu organizacji pozwala odróżnić przedsiębiorstwo od majątku, gdyż ten ostatni jest przedmiotem organizacji i stanowi jedynie zbiór elementów wchodzących w skład zorganizowanej całości jaką jest przedsiębiorstwo" (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2009 r., sygn. akt: II CSK 215/09). Tym samym za rodzinny ogród działkowy nie sposób uznać jedynie części parceli ogrodowej, która bez powiązania m. in. z innymi działkami, nie może być traktowana jako organizacyjna i funkcjonalna całość. Zatem wykonanie przez Gminę obowiązku określonego w pkt XII decyzji, polegającego na zawarciu z PZD umowy dającej tytuł prawny do nieruchomości nie mniejszej od powierzchni ogrodu objętej decyzją o zwrocie, stanowiącej jedynie teren część parceli ogrodowych, doprowadziłoby do skutku sprzecznego z u.r.o.d.. Jak wynika bowiem z definicji wymienionej w art. 2 pkt 5 u.r.o.d., rodzinny ogród działkowy składa się nie tylko z działek, ale również z terenu ogólnego i infrastruktury ogrodowej. Poza tym wykonanie obowiązku odtworzenia ROD jest niemożliwe z uwagi na to, że stosownie do art. 8 ust. 1 u.r.o.d., utworzenie ROD przez radę gminy jest możliwe jedynie na wniosek stowarzyszenia ogrodowego. Sama decyzja Starosty L. nie stanowi więc wystarczającej podstawy do podjęcia uchwały tworzącej ROD, a bez wniosku stowarzyszenia ogrodowego G. L. nie jest władna do utworzenia rodzinnego ogrodu działkowego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą jej wydania był art. 136 ust. 3 u.g.n. Zgodnie z tym przepisem - poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art. 137 stanowi natomiast, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Przepisy te mają również zastosowanie do nieruchomości wywłaszczonych w trybie art. 6 ustawy z dnia 18 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 z późn. zm.), co wynika z art. 216 u.g.n., a w trybie tej ustawy została wywłaszczona objęta wnioskiem o zwrot nieruchomość w niniejszej sprawie, co nie jest kwestionowane . Spór dotyczy natomiast tego czy cel wywłaszczenia został zrealizowany oraz tego czy organ miał prawo zastosować przepisy u.r.o.d. i zobowiązać Gminę do odtworzenia ogrodu w innym miejscu. Zdaniem Sądu, organy prawidłowo ustaliły, że objęta wnioskiem o zwrot działka przeznaczona była pod budowę toru kartingowego i autodromu, co zostało jednoznacznie określone w decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] listopada 1977 r. Organ zajął stanowisko, że cel wywłaszczenia należy rozumieć ściśle. Wprawdzie obecnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym za dopuszczalne przyjmuje się także szerokie rozumienie celu wywłaszczenia, to zwykle dotyczy to inwestycji o złożonym charakterze, wieloelementowych i rozciągniętych w czasie, w szczególności budowy osiedli mieszkaniowych. Konieczność szerokiego rozumienia celu wywłaszczenia pojawia się także wtedy, gdy sama decyzja wywłaszczeniowa (inny akt) formułuje ten cel w sposób niejednoznaczny. W sprawie niniejszej taka sytuacja nie zachodziła – decyzja wywłaszczeniowa bardzo jasno określiła w jaki sposób ma być zagospodarowana m.in. działka objęta wnioskiem o zwrot – pod budowę toru kartingowego i autodromu, które to inwestycje zresztą zostały zrealizowane w okolicach sąsiadujących z przedmiotową działką, jednak jej nie objęły. Rację mają więc organy obu instancji, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, gdyż objęta wnioskiem o zwrot działka wchodzi w obszar Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]", który nie był celem jej wywłaszczenia. Wbrew zarzutom, z uwagi na to, że cel został określony w sposób jednoznaczny w decyzji wywłaszczeniowej, nie ma podstaw do interpretowania tego celu z uwzględnieniem planu ogólnego czy planu realizacyjnego. Nawet jednak gdyby te dokumenty uwzględniać, to i tak nie można przyjąć, że celem wywłaszczenia były ogrody działkowe. W Ogólnym Planie Zagospodarowania Przestrzennego [...] m. L. sporna działka została bowiem przeznaczona pod tereny rolne bez prawa zabudowy i strzelnicę myśliwską, z kolei w planie realizacyjnym pod park maszyn, a więc nie pod ogrody działkowe. Obowiązujące natomiast w dacie wywłaszczenia przepisy ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz.U. Nr 18, poz. 117) przewidywały tworzenie ogrodów działkowych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (art.4), a w razie braku "prawomocnego" planu - uchwałą miejskiej rady narodowej bądź uchwałą powiatowej rady narodowej (art. 7 ust.1). Plan miejscowy powinien więc wprost określać jakie obszary przeznacza pod ogrody działkowe. Ogólny Plan Zagospodarowania Przestrzennego [...] m. L. nie przewidywał na przedmiotowej działce ogrodów działkowych, lecz "teren rolny bez zabudowy i strzelnicę myśliwską", a więc odmienny niż ogrody działkowe. Pracownicze ogrody działkowe - w świetle art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych – to "obszar ziemi uprawnej, podzielony na działki, ogrodzony, wyposażony w urządzenia niezbędne do uprawy działek oraz urządzenia społeczne i sanitarne, przeznaczone do użytku (...), którego celem jest "stworzenie ludziom pracy i ich rodzinom możliwości wykorzystania wolnego czasu z pożytkiem dla zdrowia oraz poprawa ich sytuacji gospodarczej drogą uzyskania ziemiopłodów na potrzeby własnego gospodarstwa domowego". Za taki cel nie można natomiast uznać terenów rolnych bez prawa zabudowy ze strzelnicą myśliwską. Poza tym pracownicze ogrody działkowe były tworzone – zgodnie z art. 4 cyt. ustawy z 1949 r. – w każdym osiedlu (...), pozbawionym ogrodów. Teren, w którym położona jest sporna działka, dopiero w ostatnich latach staje się terenem zabudowanym, natomiast w latach 80-tych był terenem niezamieszkałym, poza obszarem osiedli mieszkaniowych. Z tych względów za prawidłowe należy uznać stanowisko organów obu instancji, że celem wywłaszczenia była budowa toru kartingowego i autodromu i cel ten nie został zrealizowany. Wbrew zarzutom G. L., organy prawidłowo stwierdziły, że w sprawie mają zastosowanie przepisy u.r.o.d. Zgodnie z art. 26 ustawy - w przypadku likwidacji ROD lub jego części w związku ze zwrotem wywłaszczonej nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, obowiązanym do odtworzenia ogrodu i wypłaty odszkodowania jest podmiot będący właścicielem nieruchomości w dniu orzekania o zwrocie (ust.1). Do likwidacji ROD lub jego części, o której mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 21 oraz art. 22 ust. 1 i 2. Uprawnienie do odtworzenia oraz do odszkodowania nie przysługuje za nasadzenia, urządzenia i obiekty wykonane niezgodnie z prawem (ust.2). Podmiot, o którym mowa w ust. 1, wysokość odszkodowań i osoby uprawnione do ich otrzymania oraz zakres i termin realizacji obowiązków, o których mowa w art. 21, określa się w decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości (ust.3). Przepisy ust. 1 -5 stosuje się w przypadku, gdy do nieruchomości zajmowanej przez ROD lub jego części objętej likwidacją stowarzyszeniu ogrodowemu przysługuje tytuł prawny lub jest ona zajmowana przez ROD, który stał się ogrodem stałym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (ust.6). Zgodnie natomiast z art. 21 - podmiot likwidujący obowiązany jest do odtworzenia ROD, polegającego na: 1) zawarciu ze stowarzyszeniem ogrodowym umowy dającej stowarzyszeniu ogrodowemu tytuł prawny do nieruchomości nie mniejszej od powierzchni likwidowanego ROD, w miejscu odpowiednim do potrzeb i funkcjonowania nowego ROD, odpowiadający tytułowi prawnemu, który posiadało ono do nieruchomości zajmowanej przez likwidowany ROD; 2) założeniu nowego ROD i odtworzeniu urządzeń i budynków odpowiadających rodzajem urządzeniom i budynkom likwidowanego ROD. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Prawidłowo organy stwierdziły, że Rodzinny Ogród Działkowy "[...]" ma charakter ogrodu stałego (wpisanego do rejestru pracowniczych ogrodów działkowych Krajowej Rady Polskiego Związku Działkowców pod nr [...]), a więc spełnia wymagania, o których mowa w art. 21 ust. 6 u.r.o.d. Podstawą prawną do uznania go za taki ogród jest art. 11 ustawy z 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych. W świetle ustępu 1 tego przepisu (obowiązującym do dnia 21 września 2005 r. zgodnie z art. 44 pkt 1 ustawy z dnia [...] lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U.2005.169.1419) - na gruntach, które w planie zagospodarowania przestrzennego mają inne przeznaczenie, mogą być zakładane czasowo pracownicze ogrody działkowe. Czasowe ogrody zakłada się na okres nie krótszy niż 5 lat. Urządzenia na terenie takich ogrodów powinny mieć charakter czasowy. Likwidacja takiego czasowego ogrodu następowała – zgodnie z ustępem 2 art. 11 cyt. ustawy - decyzją, wydaną co najmniej na rok przed terminem, na który udzielona została lokalizacja. Natomiast w świetle ustępu 3 art. 11 - w braku decyzji, o której mowa w ust. 2, czasowy pracowniczy ogród działkowy stawał się ogrodem stałym. Jak wynika z akt sprawy, ogród działkowy "[...]" nie był przewidziany w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego – tereny zajęte pod ten ogród miały inne przeznaczenie (tereny rolne bez prawa zabudowy i strzelnica myśliwska) został on natomiast utworzony czasowo w 1984 r. Ogród ten nie został zlikwidowany, gdyż nie wydano decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 2 ustawy z 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych. W świetle zatem art. 11 ust. 3, stał się on ogrodem stałym. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala natomiast na przyjęcie, że ogród ten stał się ogrodem stałym już na podstawie art. 33 cyt. ustawy, a więc że już w maju 1981 r. funkcjonował jako ogród stały. Zgodnie z tym przepisem, pracownicze ogrody działkowe istniejące ponad 10 lat, a nie mające ustalonej lokalizacji, uznaje się za ogrody stałe w rozumieniu ustawy. Z akt wiadomo, że w tamtym terenie istniały już wcześniej ogródki działkowe, ale nie wiadomo kiedy dokładnie one powstały i czy miały podstawę prawną. Bezsporne jest natomiast, że decyzją z dnia [...] grudnia 1984 r. sporna działka została przekazana w nieodpłatne użytkowanie na okres 10 lat na rzecz Zarządu Wojewódzkiego Polskiego Związku Działkowców w L., a więc w czasowe użytkowanie, dlatego tę datę należy uznać za datę powstania na tej działce ogrodu działkowego, który następnie stał się ogrodem stałym. W konsekwencji stwierdzić należy, że organy prawidłowo potraktowały ten ogród jako stały i zastosowały przepisy u.r.o.d. Wbrew zarzutom skargi, organy zobligowane były orzec o obowiązku odtworzenia zlikwidowanego ogrodu przez G. L. w innym miejscu. Wynika to wprost z art. 26 ust. 1 i 5 u.r.o.d., który dopuszczając likwidację części ogrodu, przewiduje, że jeżeli likwidacja tej części powoduje, że inna część ROD nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele, podmiot likwidujący jest obowiązany, na wniosek stowarzyszenia ogrodowego, do likwidacji tej (innej części) ROD. Bezspornie przedmiotowa działka stanowi cztery parcele ogrodowe. Natomiast biorąc pod uwagę fakt (znany sądowi z urzędu), że żądanie skarżących w innej sprawie (II SA/Lu 1011/16 oraz innych sprawach) obejmowało także część wspólną ogrodu "[...]" tj. alejkę, stanowiącą dojście do poszczególnych ogródków – likwidacja również tej części uniemożliwia dalsze korzystanie z ogrodu, co uzasadniało zastosowanie art. 26 ust. 5 ustawy o odtworzeniu ogrodu. Wprawdzie w sprawie nie został złożony wniosek stowarzyszenia, o którym mowa w tym przepisie, ale ze względu na to, że odtworzenie likwidowanego ogrodu wiąże się z zawarciem umowy ze stowarzyszeniem ogrodowym (art. 26 ust. 5 w zw. z art. 21 ust. 1 u.r.o.d.), a więc uzależnione jest od woli tego stowarzyszenia, stwierdzić należy, że brak takiego formalnego wniosku nie stoi na przeszkodzie nałożenia przez organ na podmiot likwidujący obowiązku odtworzenia ogrodu. Z tych względów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, dlatego podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz.1302 ze zm.)

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło