I SA/Go 237/18
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2018-09-18
Skład orzekający: Dariusz Skupień, Jacek Niedzielski, Zbigniew Kruszewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sprzedaż nieruchomości o powierzchni mniejszej niż 1 ha, która stanowi część gospodarstwa rolnego sprzedawcy i po transakcji ma powiększyć gospodarstwo rolne nabywcy, korzysta ze zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 9 pkt 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że sprzedaż nieruchomości o powierzchni mniejszej niż 1 ha, która stanowi część gospodarstwa rolnego sprzedawcy i po transakcji ma powiększyć gospodarstwo rolne nabywcy, korzysta ze zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych. Kluczowe jest, aby nabywane grunty rolne w chwili sprzedaży stanowiły gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, czyli wchodziły w skład takiego gospodarstwa sprzedawcy, a nie aby sama sprzedawana nieruchomość spełniała formalną definicję gospodarstwa rolnego (powyżej 1 ha).Stan faktyczny
Skarżący planował nabyć nieruchomość o powierzchni 0,73 ha, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego sprzedawcy i miała powiększyć jego własne gospodarstwo rolne (posiadające już 11,02 ha). Skarżący złożył wniosek o interpretację indywidualną, pytając o zwolnienie z podatku od czynności cywilnoprawnych. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej odmówił zwolnienia, uznając, że nabywana nieruchomość nie spełnia definicji gospodarstwa rolnego ze względu na powierzchnię poniżej 1 ha. Skarżący zaskarżył tę interpretację, zarzucając błędną wykładnię przepisów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną indywidualną interpretację w całości i zasądził od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant Sekretarz sądowy Alicja Rakiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2018 r. sprawy ze skargi M.D. na indywidualną interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych 1. uchyla zaskarżoną indywidualną interpretację w całości, 2. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz skarżącego M.D. 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Skarżący M.D. wniósł skargę na interpretacje indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z [...] marca 2018 r. dotyczącą przepisów prawa podatkowego - podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych opodatkowania zakupu gospodarstwa rolnego.
Skarżący we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej wskazał, że planuje nabyć od osoby fizycznej prawo własności nieruchomości składającej się z dwóch działek o powierzchni 0,73 ha, zabudowanej budynkiem przeznaczonym na cele hodowli drobiu, budynkiem gospodarczym, zbiornikiem na ścieki oraz ogrodzeniem. Sprzedający nabył prawo własności tej nieruchomości w drodze licytacji w dniu [...] listopada 2012 r., a sprzedawana nieruchomość wchodzi w skład gospodarstwa rolnego. Wnioskodawca w chwili obecnej prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 11,02 ha z czego 9,17 ha jest jego własnością, a 1,85 ha jest w jego posiadaniu na podstawie umowy dzierżawy.
Na tle tak zaprezentowanego stanu faktycznego sformułował następujące pytanie:
Czy z tytułu tej transakcji nabywca (wnioskodawca) będzie podlegał zwolnieniu z podatku od czynności cywilnoprawnych? Czy ma znaczenie, że obszar gruntów stanowiących gospodarstwo rolne kupującego nie w całości stanowi jego własność, a jego część znajduje się jedynie w jego posiadaniu?
W ocenie skarżącego, jeżeli nabywana nieruchomość o powierzchni 0,73 ha powiększy istniejące gospodarstwo rolne nabywcy w ten sposób, że powierzchnia gospodarstwa rolnego powstałego w wyniku powiększenia będzie nie mniejsza niż 11 ha i nie większa niż 300 ha oraz gospodarstwo to będzie prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia, to będzie on zwolniony z podatku od czynności cywilnoprawnych. Skarżący wskazał jednocześnie, że w jego ocenie nie ma znaczenia czy obszar gruntów stanowiących gospodarstwo rolne kupującego stanowi jego własność, czy znajduje się jedynie w jego posiadaniu, gdyż zgodnie z definicją gospodarstwa rolnego zawartą w art. 2 ust. 1 ustawy o podatku rolnym, za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, niebędącej osobą prawną.
Podkreślił, że zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit a) ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1150), zwaną dalej "u.p.c.c.", podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem ust. 2, w tym przypadku powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej i na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych ciąży on na kupującym. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) tejże ustawy stawka podatku w tym przypadku wynosi 2%.
Jednocześnie zgodnie z art. 9 pkt 2 u.p.c.c. zwalnia się od podatku m.in. sprzedaż własności gruntów, stanowiących gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, wraz z będącymi ich częścią składową drzewami i innymi roślinami pod warunkiem, że w wyniku dokonania czynności zostanie utworzone lub powiększone gospodarstwo rolne, a powierzchnia gospodarstwa rolnego utworzonego lub powstałego w wyniku powiększenia będzie nie mniejsza niż 11 ha i nie większa niż 300 ha oraz gospodarstwo to będzie prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia; zwolnienie to stanowi pomoc de minimis w rolnictwie, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym.
W przypadku tej daniny pojęcie gospodarstwa rolnego należy zdefiniować w ocenie skarżącego w myśl ustawy o podatku rolnym. I tak, zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o podatku rolnym, za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, niebędącej osobą prawną. Tak więc gospodarstwem rolnym nie są grunty zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Hodowla drobiu zaliczana jest do tzw. "działów specjalnych produkcji rolnej". Działy specjalne produkcji rolnej nie zostały przez ustawodawcę zaliczone do działalności gospodarczej, lecz kwalifikuje się je jako specyficzną, ale jednak działalność rolniczą.
Skarżący wskazał pomocniczo na przepis art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od osób fizycznych, który wprost stwierdza, że przepisów ustawy nie stosuje się do przychodów z działalności rolniczej, z wyjątkiem przychodów z działów specjalnych produkcji rolnej. Do tego rodzaju działalności stosuje się przepisy ustawy o podatku od osób fizycznych. Należy z tego wnioskować, że działalnością rolniczą są również działy specjalne produkcji rolnej, pomimo że podlegają one opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
W indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego z [...] marca 2018 r. organ uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe.
Uzasadniając swoje stanowisko organ stwierdził, że analiza zwolnienia zawartego w art. 9 pkt 2 u.p.c.c. prowadzi do wniosku, że ustawodawca wyraźnie w treści tego przepisu wskazuje, iż zwolnienie to dotyczy zakupu gospodarstwa rolnego w rozumieniu ustawy o podatku rolnym. Z art. 1 ustawy o podatku rolnym wynika, że opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza.
Z treści art. 2 ust. 1 ww. ustawy wynika również, że za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej.
Wskazane w treści art. 9 pkt 2 u.p.c.c. zwolnienie przedmiotowe wskazuje jednoznacznie, że zwalnia się od podatku sprzedaż własności gruntów, stanowiących gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Zgodnie z powyższymi przepisami, ustawa o podatku rolnym pod pojęciem gospodarstwa rolnego klasyfikuje grunty o powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy.
Podkreślono, że wnioskodawca w opisie stanu faktycznego wskazał, iż nabywana przez niego nieruchomość rolna ma powierzchnię 0,73 ha, a zatem mniej niż 1 ha.
Ostatecznie organ stwierdził, że skoro nabywana nieruchomość nie spełnia definicji gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów ustawy o podatku rolnym - jest mniejsza niż 1 ha - to jej zakup będzie opodatkowany podatkiem od czynności cywilnoprawnych, w związku z niespełnieniem warunków zwolnienia przewidzianych treścią art. 9 pkt 2 u.p.c.c.
Udzielona przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej interpretacja została przez skarżącego zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
W skardze zarzucono zaskarżonej interpretacji naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu art. 9 ust. 2 u.p.c.c. i uznanie, iż w zakres jego uregulowań nie wchodzi transakcja zbycia części nieruchomości gruntowej o powierzchni mniejszej niż ta wymieniona w art. 2 ust. 1 ustawy o podatku rolnym pomimo, że przedmiot transakcji zarówno przed jak i po transakcji wchodzi w skład gospodarstwa rolnego.
Wskazując na powyższy zarzut skarżący wniósł o uwzględnienie skargi w całości i na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a" o uchylenie zaskarżonej interpretacji i przekazanie sprawy organom podatkowym do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Wskazując na treść art. 9 pkt 2 u.p.c.c., skarżący podniósł, że przytoczony przepis w żadnym miejscu nie implikuje ograniczenia, na które powołuje się Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, to jest tego, iż przedmiotem sprzedaży nie mogą być grunty o powierzchni mniejszej niż ta wskazana w art. 2 ust. 1 ustawy o podatku rolnym. Zgodnie z cytowanym przepisem warunkami brzegowymi transakcji, stanowiącymi podstawę do jej zwolnienia z daniny jest natomiast to, aby grunt będący przedmiotem obrotu zarówno przed, jak i po transakcji stanowił gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Przepis wyraźnie traktuje o sprzedaży własności gruntów, stanowiących gospodarstwo rolne, a nie będących gospodarstwem rolnym.
Podkreślił, że w opisanym przypadku grunt o powierzchni 0,73 ha podlegający obrotowi, zarówno przed transakcją stanowi część gospodarstwa rolnego, jak i stanowić będzie część takiego gospodarstwa po transakcji. Wskazał również, że przez umowę sprzedaży zgodnie z art. 535 § 1 Kodeksu cywilnego należy rozumieć transakcję w której sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. Zgodnie z art. 155 § 1 Kodeksu cywilnego umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły. Z tego powodu nie można mówić o jakimś samodzielnym bycie prawnym przenoszonej części nieruchomości, która na jakimkolwiek etapie transakcji przestanie być gospodarstwem rolnym. Ta część do momentu zawarcia transakcji pozostaje w składzie jednego gospodarstwa rolnego sprzedawcy, a wraz z zawarciem transakcji sprzedaży automatycznie wejdzie wszak w skład drugiego gospodarstwa (nabywcy). W takiej transakcji nie można się w istocie doszukać tego, iż ów składnik gospodarstw traci w jakimkolwiek momencie przymiot gospodarstwa rolnego w świetle art. 2 ust. 1 ustawy o podatku rolnym, a tym samym należy wskazać, iż konkluzje na jakie powołał się organ interpretujący mają oparcie w przepisach prawa.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 57a P.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd bada zatem prawidłowość zaskarżonej interpretacji indywidualnej tylko z punktu widzenia zarzutów skargi i wskazanej w niej podstawy prawnej. W szczególności sąd nie może podjąć żadnych czynności zmierzających do ustalenia innych, poza wskazanymi w skardze, naruszeń prawa. W wypadku zaś ustalenia takich wad w toku kontroli przeprowadzonej w granicach wyznaczonych skargą, nie może ich uwzględnić przy formułowaniu rozstrzygnięcia w sprawie.
Spór, jaki zaistniał między stronami, dotyczy wykładni art. 9 pkt 2 u.p.c.c. w brzmieniu obowiązującym w 2018 r.
Przypomnieć wypada, że skarżący przedstawiając we wniosku stan faktyczny sprawy wskazał, że planuje nabyć od osoby fizycznej prawo własności nieruchomości składającej się z dwóch działek o powierzchni 0,73 ha, zabudowanej budynkiem przeznaczonym na cele hodowli drobiu, budynkiem gospodarczym, zbiornikiem na ścieki oraz ogrodzeniem. Sprzedający nabył prawo własności tej nieruchomości w drodze licytacji w dniu [...] listopada 2012 r., a sprzedawana nieruchomość wchodzi w skład gospodarstwa rolnego. Wskazał jednocześnie, że w chwili obecnej prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 11,02 ha z czego 9,17 ha jest jego własnością, a 1,85 ha jest w jego posiadaniu na podstawie umowy dzierżawy. Na tle tak przedstawionego stanu faktycznego skarżący zadał następujące pytanie: Czy z tytułu tej transakcji nabywca będzie podlegał zwolnieniu z podatku od czynności cywilnoprawnych? W ocenie skarżącego do przedstawionego stanu faktycznego będzie miało zastosowanie zwolnienie od podatku, o którym mowa w art. 9 pkt 2 u.p.c.c.
W ocenie jednak organu, skoro nabywana nieruchomość nie spełnia definicji gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów ustawy o podatku rolnym - jest mniejsza niż 1 ha - to jej zakup będzie opodatkowany podatkiem od czynności cywilnoprawnych, w związku z niespełnieniem warunków zwolnienia przewidzianych treścią art. 9 pkt 2 u.p.c.c.
Stosownie do art. 9 pkt 2 u.p.c.c. zwalnia się od podatku sprzedaż własności gruntów, stanowiących gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, wraz z będącymi ich częścią składową drzewami i innymi roślinami, pod warunkiem że w wyniku dokonania czynności zostanie utworzone lub powiększone gospodarstwo rolne, a powierzchnia gospodarstwa rolnego utworzonego lub powstałego w wyniku powiększenia będzie nie mniejsza niż 11 ha i nie większa niż 300 ha oraz gospodarstwo to będzie prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia; zwolnienie to stanowi pomoc de minimis w rolnictwie, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, str. 9).
Podkreślić należy, że do końca 2015 r. od podatku od czynności cywilnoprawnych zwolnione były czynności cywilnoprawne, których przedmiotem było przeniesienie własności nieruchomości lub ich części, wraz z częściami składowymi (z wyjątkiem budynków lub ich części znajdujących się na obszarze miast), w drodze umów: sprzedaży, dożywocia, o dział spadku, o zniesienie współwłasności, darowizny (w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy), zamiany (do wysokości wartości rynkowej nieruchomości). Zwolnienie z opodatkowania przysługiwało pod warunkiem, że w rozumieniu przepisów o podatku rolnym w chwili dokonania czynności nabyte grunty stanowiły gospodarstwo rolne albo utworzyły gospodarstwo rolne lub weszły w skład gospodarstwa rolnego będącego własnością nabywcy. Istotą tak skonstruowanego zwolnienia było zapobieżenie rozdrobnieniu gospodarstw rolnych oraz jak najefektywniejsze wykorzystanie istniejących terenów rolniczych. Adresatami zwolnienia były osoby tworzące lub powiększające gospodarstwa rolne.
Jednak normodawca uznał, że zwolnienie to było nadużywane przez przedsiębiorców nabywających grunty gospodarstw rolnych na cele inwestycyjne. Z tych też względów, mając na względzie negatywne skutki finansowe dla budżetów gmin oraz fakt, że zwolnienie nie było wykorzystywane zgodnie z jego celem, dokonano zmiany przepisu art. 9 pkt 2 u.p.c.c. (zob. uzasadnienie projektu ustawy z 25.06.2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw, druk sejm. nr 2656 Sejmu RP VII kadencji).
Dlatego też od 1.01.2016 r. zwolnieniu z opodatkowania podlega wyłącznie sprzedaż własności gruntów stanowiących gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, wraz z będącymi ich częścią składową drzewami i innymi roślinami, pod warunkiem, że w wyniku dokonania czynności zostanie utworzone lub powiększone gospodarstwo rolne. Oznacza to, że sprzedaż gruntu, który nie stanowił części gospodarstwa rolnego, włączonego następnie do gospodarstwa rolnego nabywcy, nie korzysta ze zwolnienia od podatku od czynności cywilnoprawnych.
Zwolnienia ma zastosowanie pod warunkiem osiągnięcia limitów obszarowych gospodarstwa rolnego utworzonego lub powstałego w wyniku powiększenia. Winno ono mieć powierzchnię nie mniejszą niż 11 ha i nie większą niż 300 ha.
W konstrukcji zwolnienia wskazano również czynnik czasu, ponieważ gospodarstwo rolne powinno być prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia. Co istotne z treści przepisu art. 9 pkt 2 u.p.c.c. wynika, że wskazane warunki winny być spełnione łącznie, aby zastosowanie zwolnienia z opodatkowania było dopuszczalne.
Podkreślić należy, że zwolnienie określone w art. 9 pkt 2 u.p.c.c. nie dotyczy przeniesienia własności budynków mieszkalnych lub ich części, a także budynków gospodarczych lub ich części znajdujących się na terenie gospodarstwa rolnego. Zwolnienie z opodatkowania obejmuje tylko grunty stanowiące gospodarstwo rolne, w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, wraz z będącymi ich częścią składową drzewami i innymi roślinami. Warunkiem, od którego spełnienia uzależnia się zastosowanie zwolnienia, jest to, aby w wyniku dokonania sprzedaży zostało utworzone lub powiększone gospodarstwo rolne.
Normodawca w art. 9 pkt 2 u.p.c.c. odwołał się do art. 2 ust. 1 ustawy o podatku rolnym, jak również – poprzez odesłanie zawarte w tym przepisie – do art. 1 tejże ustawy. Tym samym odwołał się do zapisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Stosownie do art. 2 ust. 1 w zw. z art. 1 ustawy o podatku rolnym za gospodarstwo rolne dla celów podatku rolnego uważa się "obszar gruntów (sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza) – o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej". Podkreślić należy, że tylko odpowiednia powierzchnia gruntów, ich sklasyfikowanie w ewidencji gruntów jako grunty rolne oraz brak ich zajęcia na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza są jedynymi określonymi normatywnie przesłankami pozwalającymi uznać dane grunty za gospodarstwo rolne w rozumieniu ustawy o podatku rolnym.
Tym samym wystarczającą przesłanką do tego, aby uznać dany obszar za gospodarstwo rolne, w rozumieniu przepisów ustawy o podatku rolnym, jest posiadanie gruntów o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy. Oznacza to również, że za część gospodarstwa rolnego, w rozumieniu przepisów ustawy o podatku rolnym, należy uznać również udział we współwłasności gruntów rolnych. Za wystarczające do uznania danego obszaru za gospodarstwo rolne uznać zatem należy sam fakt posiadania gruntów rolnych, nie zaś uzyskiwanie z tego tytułu dochodów.
Podkreślić należy, że w art. 9 pkt 2 u.p.c.c. odesłano tylko do definicji gospodarstwa rolnego w ustawie o podatku rolnym, która ma charakter formalny, związany wyłącznie z powierzchnią gruntów rolnych. Nie ma zatem żadnego znaczenia faktyczne prowadzenie gospodarstwa rolnego przez zbywcę. Obowiązek taki adresowany jest natomiast do nabywcy. Co istotne, dla możliwości korzystania z tego zwolnienia w podatku od czynności cywilnoprawnych dopuszczalne jest jedynie przeniesienie własności gruntów stanowiących gospodarstwo rolne, które wejdą w skład gospodarstwa rolnego będącego własnością nabywcy lub utworzą gospodarstwo rolne nabywcy, zgodnie z definicją określoną w ustawie o podatku rolnym. Oznacza to, że w momencie nabywania takich gruntów nabywca może już posiadać gospodarstwo rolne (nabycie powiększa stan jego posiadania), jak i może nie posiadać gospodarstwa rolnego (dopiero utworzy on takie gospodarstwo).
Zwolnieniem z opodatkowania nie są natomiast objęte grunty, które w momencie ich zbywania nie miały statusu gruntów rolnych (tzn. nie wchodziły w skład gospodarstwa rolnego zbywcy), nawet wtedy, gdy po nabyciu zostałyby włączone w skład gospodarstwa rolnego nabywcy lub w wyniku zmiany ich statusu prawnego można byłoby z tych gruntów utworzyć gospodarstwo rolne.
Tym samym za nieprawidłowe uznać należy stwierdzenie organu, że skoro nabywana nieruchomość nie spełnia definicji gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów ustawy o podatku rolnym - jest mniejsza niż 1 ha - to jej zakup będzie opodatkowany podatkiem od czynności cywilnoprawnych, w związku z niespełnieniem warunków zwolnienia przewidzianych treścią art. 9 pkt 2 u.p.c.c.
Istotą zwolnienia, o którym mowa w art. 9 pkt 2 u.p.c.c. jest to aby nabywane grunty rolne w chwili ich sprzedaży, stanowiły gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, tzn. wchodziły w skład takiego gospodarstwa rolnego. Tym samym pojedyncza nieruchomość (grunt rolny) będąca przedmiotem sprzedaży może mieć mniejszą powierzchnię niż 1 ha. Ważne jest jednak aby w chwili sprzedaży grunty rolne wchodziła w skład gospodarstwa rolnego sprzedawcy w rozumieniu przepisów o podatku rolnym.
Podkreślić należy, że norma obszarowa gospodarstwa rolnego nabywcy gruntów rolnych, ustalona w art. 9 pkt 2 u.p.c.c., ma spełniać konkretny celowościowe. Normodawca wskazując, że powierzchnia utworzonego lub powiększonego gospodarstwa rolnego nie może być mniejsza niż 11 ha i nie większa niż 300 ha, wspiera tworzenie i prowadzenie średnich i dużych gospodarstw rolnych, więc zmierza do poprawy struktury agrarnej.
Z tych też przyczyn oraz na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postepowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 i 4 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło