III SA/Po 339/18

Dnia 18 września 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi R. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2018r. nr [...], [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania prowadzonego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2018 roku, po rozpatrzeniu zażalenia R. M. na postanowienie Naczelnika W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. z dnia 30 listopada 2017 roku w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie urządzania gier na automatach poza kasynem gry, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach. Strona, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, powołując się na art. 97 § 1 pkt 4 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego wniosła o zawieszenie postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego toczącego się przed Sądem Rejonowym. W uzasadnieniu żądania wskazano, że przedmiot obu postępowań jest tożsamy, a dowody przeprowadzone w sprawie karnej będą miały bezpośredni wpływ na dokonanie prawdziwych ustaleń faktycznych w sprawie karnoadministracyjnej. Organ I instancji nie uwzględnił wniosku i odmówił zawieszenia postępowania wskazując, że w sprawie nie występuje obligatoryjna przesłanka zawieszenia postępowania w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 ustawy – Ordynacja podatkowa. Strona skorzystała z prawa do zażalenia. Wniosła o uchylenie postanowienia i zawieszenie postępowanie, ewentualnie uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła naruszenie art. 91 ustawy o grach hazardowym w związku z art. 201 § 1 pkt 2 ustawy – Ordynacja podatkowa podnosząc, że kwestia ewentualnej winy i odpowiedzialności karnej R. M., jak również dowody, które zostaną przeprowadzone w toku postępowania karnego, mają ścisły i bezpośredni związek z postępowaniem w sprawie wymierzenia akry pieniężnej w trybie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ II instancji wyjaśnił, że postępowanie w sprawie karnej nie może być traktowane, jako zagadnienie wstępne, którego rozpatrzenie uzasadnia zawieszenie postępowania w sprawie wymierzenia kary administracyjnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Pomiędzy wskazanymi postępowaniami nie zachodzą zależności uzasadniające zawieszenie postępowania. Wynik postępowania karnego nie ma wpływu i nie przesądza o wyniku postępowania w sprawie wymierzenia kary administracyjnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. R. M., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zawieszenie postępowania administracyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Strona podniosła zarzut naruszenia art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 201 § 1 pkt 2, art. 239 i art. 219 ustawy - Ordynacja podatkowa. W ocenie skarżącego organ wadliwie przyjął, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji nie jest uzależnione od rozstrzygnięcia sprawy karnej. Przedmiotem postępowania w sprawie wymierzenia kary administracyjnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry nie jest należność podatkowa, lecz kara wymierzana w trybie administracyjnym za prowadzenie nielegalnej działalności hazardowej, tj. urządzanie gier poza kasynem gry, bez wymaganej koncesji. Zdaniem strony przedmiot postępowania administracyjnego jest identyczny z przedmiotem postępowania karnego, a w postępowaniu karnym nadal gromadzone są dowody istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w kwestionowanym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga podlega oddaleniu. Sąd nie ujawnił naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, ani naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018, poz. 1302). Organy administracji publicznej dokonały prawidłowej wykładni prawa, prawidłowo wyznaczyły zakres okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia kwestii zawieszenia postępowania oraz prawidłowo zastosowały prawo. Organy administracji publicznej trafnie uznały, że w kontrolowanej sprawie nie znajduje zastosowania art. 97 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2017, poz. 1257 ze zm.). Zaskarżone postanowienie zostało wydane w toku postępowania prowadzonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 rok - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2017, 201 ze zm.) w związku z art. 90 i art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych (Dz.U. 2016, poz. 471). Zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa może być tylko zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i które może stanowić odrębny przedmiot postępowania przed takim organem lub sądem, co oznacza, że rozstrzygnięcie tego zagadnienia wstępnego przez ten inny organ lub sąd stanowi konieczny warunek wydania decyzji przez organ, w postępowaniu przed którym wyłoniło się zagadnienie wstępne. Z akt administracyjnych wynika (k. 88 protokół przesłuchania), że skarżącemu zostały przedstawione zarzuty popełnienia przestępstw z art. 107 §1 w związku z art. 6 § 2 w związku z art. 9 §1 i § 2 oraz w związku z art. 37 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 10 września 1999 roku Kodeks karny skarbowy (Dz.U. 2016, poz. 2137 ze zm.). Kwestią współistnienia odpowiedzialności karnoadministracyjnej z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych oraz odpowiedzialności karnej z art. 107 § 4 ustawy z dnia 10 września 1999 roku - Kodeks karny skarbowy zajmował się Trybunał Konstytucyjny (wyrok z dnia 21 października 2015 roku o sygn. akt P 32/12) i stwierdził, że wymierzenie pieniężnej kary administracyjnej oraz kary grzywny za wykroczenie skarbowe jest zgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą proporcjonalnej reakcji państwa na naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Trybunał uznał za dopuszczalne, aby osoba fizyczna ponosiła konsekwencje zarówno na płaszczyźnie prawa karnego jak i administracyjnego. Odpowiedzialność administracyjna za brak przestrzegania warunków dla urządzania gier hazardowych i odpowiedzialność karna za bezprawne urządzanie takich gier, nie wykluczają się wzajemnie z uwagi na istotne różnice pomiędzy deliktem administracyjnym, a czynem zabronionym. Sąd w całości podziela stanowisko organów celnych, że wynik postępowania karnego nie ma wpływu i nie przesądza o wyniku postępowania w sprawie wymierzenia kary administracyjnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Żaden przepis prawa nie warunkuje odpowiedzialności karnoadministracyjnej za delikt urządzania gier na automatach poza kasynem gry od rozstrzygnięcia kwestii odpowiedzialności karnej za czyn opisany w art. 107 § 1 ustawy - Kodeks karny skarbowy. Stąd odpowiedzialność karnoadministracyjna z art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych jest niezależna od odpowiedzialności karnej za czyn opisany w art. 107 § 1 ustawy - Kodeks karny skarbowy. Czyn opisany w art. 107 § 1 ustawy - Kodeks karny skarbowy może zostać popełniony jedynie umyślnie, zarówno w zamiarze bezpośrednim, jak i ewentualnym. Natomiast odpowiedzialność za delikt administracyjny ma charakter obiektywny w tym sensie, że do egzoneracji tej odpowiedzialności nie prowadzi wprowadzenie w błąd przez drugą stronę umowy cywilnoprawnej i związany z tym ewentualny brak świadomości administracyjnoprawnej nielegalności podejmowanych działań. Na gruncie odpowiedzialności za delikt administracyjny istotne jest bowiem tylko to czy dany pomiot faktycznie podejmował działania, które opisane zostały w przesłankach deliktu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. W konsekwencji okolicznością obojętną dla realizacji odpowiedzialności karnoadministracyjnej za delikt urządzania gier na automatach poza kasynem gry pozostaje to czy skarżący zostanie uwolniony od odpowiedzialności za czyn opisany w art. 107 § 1 ustawy - Kodeks karny skarbowy. Związanie organów celnych prawomocnym wyrokiem skazującym określa art. 194 ustawy – Ordynacja podatkowa w związku z art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018, poz. 1302). Wyrok sądowy jest dokumentem urzędowym i w myśl art. 194 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Zatem prawomocny wyrok skazujący może stanowić samodzielną i wystarczającą podstawę do dokonania ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym także w sprawie dotyczącej kary administracyjnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Znaczenie wyroku skazującego za czyn opisany w art. 107 § 1 ustawy - Kodeks karny skarbowy ma charakter dowodowy. Z uwagi na powyższe organy zgodnie z prawem przyjęły, że wydanie wyroku w sprawie prowadzonej przeciwko skarżącemu przed Sądem Rejonowym w K. pod sygn. akt [...] nie stanowi o zaistnieniu zagadnienia wstępnego. Wymierzenie kary za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry jest bowiem możliwe także wówczas, gdy popełnienie tego deliktu jest wystarczająco potwierdzone innym dowodem niż dokument urzędowy. O zasadności żądania dotyczącego zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenie kary za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry nie stanowi ani gromadzenie dowodów w postępowaniu karnym, ani prowadzenie postępowania karnego o czyn z art. 107 § 1 ustawy - Kodeks karny skarbowy. Dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być również materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe (art. 181 ustawy – Ordynacja podatkowa). Bez względu na przebieg i wyniki postępowania karnego organ ma obowiązek dopuścić, jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa), obowiązany jest zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa), a strona postępowania ma prawo składać żądania dotyczące przeprowadzenia dowodu, które należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem (art. 188 ustawy – Ordynacja podatkowa). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał skargę za bezzasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018, poz. 1302) orzekł o jej oddaleniu.