II GSK 2006/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-12-12
Skład orzekający: Andrzej Skoczylas, Mirosław Trzecki, Izabella Janson
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił uznania wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego, pomimo że skarżący działał w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu o posiadaniu ubezpieczenia, a przepisy dotyczące wstecznego zgłoszenia weszły w życie po udzieleniu świadczenia, ale przed zakończeniem postępowania odwoławczego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Prezesa NFZ, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzję organu. Sąd I instancji zasadnie wskazał na naruszenie przez organ przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., poprzez niewystarczające wyjaśnienie stanu faktycznego, nierozważenie wszystkich okoliczności sprawy, w tym kwestii działania skarżącego w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu o posiadaniu ubezpieczenia zdrowotnego, oraz pominięcie istotnych zmian w przepisach wprowadzonych nowelizacją ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zwrotu kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych A. B. w październiku 2014 r. Organ I instancji ustalił obowiązek ponoszenia kosztów przez A. B. Prezes NFZ utrzymał tę decyzję w mocy, uznając, że skarżący nie był objęty ubezpieczeniem zdrowotnym w momencie udzielenia świadczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Prezesa NFZ, wskazując na naruszenie przepisów postępowania i niezastosowanie przepisów dotyczących wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia oraz działania w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu. Prezes NFZ wniósł skargę kasacyjną, która została oddalona przez NSA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) Protokolant Klaudia Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 990/18 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 19 września 2018r., sygn. akt VI SA/Wa 990/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi A. B. (dalej też: "strona", "skarżący") na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej też: "Prezes NFZ") z dnia [...] kwietnia 2018r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej uchylił zaskarżoną decyzję.
Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że decyzją z [...] października 2015r. Dyrektor Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Dyrektor OW NFZ") ustalił, że A. B. obowiązany jest ponieść koszty świadczeń opieki zdrowotnej, udzielonych na jego rzecz [...] października 2014r. oraz [...] października 2014r. w S. w O. (dalej: "ZOZ") w kwocie 792,00 zł. W dniu [...] lutego 2017r. do Prezesa NFZ wpłynęło pismo Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w Nowym Mieście Lubawskim (dalej: "KRUS"), w którym poinformowano, że [...] stycznia 2017r. został złożony do KRUS wniosek o "wsteczne zgłoszenie" skarżącego do ubezpieczenia zdrowotnego. Nadto KRUS podał, że w związku z tym zwrócił się do Ministra Zdrowia o wykładnię przepisów dot. "wstecznego zgłoszenia" do ubezpieczenia zdrowotnego, bowiem terminy wynikające ze znowelizowanego 12 stycznia 201 r. art. 50 ust. 18a ustawy o świadczeniach (30 dni od udzielenia świadczenia lub 30 dni od wszczęcia przez NFZ postępowania w sprawie ustalenia kosztów) są inne niż te podane na stronach NFZ oraz Ministerstwa Zdrowia. Dnia [...] lutego 2017r. oraz [...] marca 2017r. skarżący załączył do akt: zaświadczenie KRUS z [...] lutego 2017r. dotyczące daty powstania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, z którego wynika, że obowiązek ów powstał od 2 października do 30 października 2014r., potwierdzenie wraz z rachunkiem uiszczenia składki na ubezpieczenie społeczne rolników oraz decyzję Prezesa KRUS z [...] lutego 2017r. o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników. Nadto [...] lipca 2017r. do Prezesa NFZ wpłynęło pismo skarżącego wraz z zaświadczeniem KRUS z [...] lipca 2017r., że w okresie od 2 października 2014r. do 30 października 2014r. spełniał warunki do zgłoszenia do obowiązkowego ubezpieczenia oraz że zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego dokonał 30 stycznia 2017r.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Prezes NFZ, powołując art. 50 ust. 16 ustawy oświadczeniach w brzmieniu obowiązującym w dniach udzielenia skarżącemu spornych świadczeń opieki zdrowotnej, jak również na art. 50 ust. 18, art. 67 ust. 1 i ust. 6, art. 74 ustawy o świadczeniach, a także art. 36 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017r. poz. 1778 ze zm.), dalej: "s.u.s.", uznał, że skarżący w dniach [...] i [...] października 2014r., tj. w dniach udzielenia mu świadczeń opieki zdrowotnej, nie posiadał prawa do tych świadczeń - finansowanych przez NFZ, gdyż nie był objęty ubezpieczeniem zdrowotnym. Prezes NFZ wskazał, że skarżący od 12 września 2014r. oczekiwał na przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego, które ostatecznie decyzją z [...] listopada 2014r., nie zostało mu przyznane. Zatem w dniach udzielania mu świadczeń – [...] i [...] października 2014r., nie spełniał przesłanki pobierania zasiłku, stąd nie miał prawa do świadczeń opieki zdrowotnej zgodnie z art. 67 ust. 6 ustawy o świadczeniach. Zdaniem organu także akta sprawy nie dowodzą, że skarżący był uprawniony do pobrania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Z przedstawionych zaświadczeń KRUS wynika, że skarżący został zgłoszony do ubezpieczenia społecznego rolników w okresie od 2 października 2014r. do 30 października 2014r., jednakże jedynie w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim. Nadto wynika z nich - tego dotyczącego "daty powstania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego", że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstał jedynie od 2 października 2014r. do 30 października 2014r., ale nie dowodzi, że skarżący był tym ubezpieczeniem objęty. Z zaświadczenia tego nie wynika również, jakoby nastąpiło "zgłoszenie wsteczne" skarżącego do ubezpieczenia zdrowotnego, jako członka rodziny, natomiast wynika, że zgłoszony został on "wstecznie" do ubezpieczenia społecznego rolników.
Wyrokiem z dnia 19 września 2018r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2018 r.
Zdaniem WSA, Prezes NFZ wydając przedmiotową decyzję dopuścił się przede wszystkim mogącej mieć zasadniczy wpływ na ostateczny wynik sprawy obrazy przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., polegającej na nierozważeniu wszystkich ustalonych w sprawie okoliczności i dokonaniu dowolnej oceny dowodów. W sprawie doszło także do naruszenia poprzez niezastosowanie przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 4 listopada 2016r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 2173 ze zm.) oraz art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach w brzmieniu ustalonym na podstawie art. 1 pkt 2 lit. b) ww. ustawy z dnia 4 listopada 2016r. o zmianie ustawy o świadczeniach. W pierwszej kolejności WSA zauważył, że w toku postępowania Prezes NFZ w piśmie z [...] stycznia 2017r. pouczył skarżącego, że w związku z nowelizacją ustawy o świadczeniach, zmianą obowiązującą od [...] stycznia 2017r., osoba, która tak jak skarżący, w momencie korzystania ze świadczeń zdrowotnych spełniała przesłanki do bycia osobą ubezpieczoną, ale nią nie była (nie była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego) może, w terminie 90 dni od dnia wejścia w życie noweli, dokonać "wstecznego zgłoszenia" do ubezpieczenia zdrowotnego i tym samym uwolnić się od obowiązku poniesienia kosztów leczenia. Jednak ostatecznie, pomimo owego pouczenia, organ stwierdził, że "(...) składka na ubezpieczenie zdrowotne za rolnika podlegającego obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu nie może być zapłacona za okres wsteczny dlatego, że osoba się nie zgłosiła, a składki pokrywa budżet państwa, nie są spełnione wszystkie ustawowe przesłanki do możliwości wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. Ustawa o zmianie ustawy o świadczeniach w zakresie zgłoszeń wstecznych odsyła wprost do warunków art. 67 ust. 1 ustawy o świadczeniach, które nie mogą być spełnione w stosunku do rolników podlegających obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu. W związku z powyższym, wobec skarżącego, nie zostały spełnione wszystkie ustawowe przesłanki umożliwiające prawidłowe, wsteczne zgłoszenie go do ubezpieczenia zdrowotnego."Zdaniem Sądu I instancji organ w zaskarżonej decyzji wystarczająco nie wyjaśnił, dlaczego za takie wsteczne zgłoszenie nie uznał zaświadczenia KRUS z [...] lipca 2017r., z którego wynika, że skarżący w okresie od 2 października 2014r. do 30 października 2014r. spełniał warunki do zgłoszenia do obowiązkowego ubezpieczenia oraz że zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego dokonał 30 stycznia 2017r. W tym kontekście niezrozumiałe jest przeciwne stanowisko organu, skoro sam organ wzywał skarżącego do złożenia takiego wstecznego zgłoszenia (por. pismo z [...] stycznia 2017r. w aktach administracyjnych). Poza tym organ, zdaniem WSA zupełnie pominął obowiązujący od dnia 12 stycznia 2017r. przepis art. 50 ust. 17 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016r., poz. 2173 ze zm.). Według jego treści obowiązku, o którym mowa w ust. 16, nie stosuje się do osoby, która w chwili przedstawienia innego dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej albo złożenia pisemnego oświadczenia o przysługującym jej prawie do świadczeń opieki zdrowotnej działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Przepisy te weszły w życie w dniu 12 stycznia 2017r., czyli już po wydaniu decyzji przez organ I instancji, a przed zakończeniem postępowania odwoławczego przez Prezesa NFZ. Jednocześnie WSA zauważył, że w rozpoznawanej sprawie Prezes NFZ zaniechał poddania ocenie prawnej przesłanki, o której mowa w art. 1 ust. 2 lit. b) ustawy z dnia 4 listopada 2016r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 28 grudnia 2016r. poz. 1774), czym uchybił przepisom k.p.a. naruszającym zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.) oraz odzwierciedlenie wyników relewantnego postępowania w ramach uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Mianowicie organ nie dostrzegł, że ocenie podlega nie jedynie fakt niezgłoszenia, w określonych przedziałach czasowych, strony do ubezpieczenia zdrowotnego - w tym wypadku jako członka rodziny, lecz także okoliczności towarzyszące składaniu przez stronę oświadczenia o objęciu jej ubezpieczeniem w momencie udzielenia świadczeń opieki zdrowotnej. WSA wskazał, że na mocy wyżej przywołanego przepisu ustawy zmieniającej, obowiązku uiszczenia kosztów świadczenia nie stosuje się do osoby, która w chwili przedstawienia innego dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń albo złożenia pisemnego oświadczenia o przysługującym jej prawie o świadczeniu opieki zdrowotnej działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. WSA podkreślił, że z akt sprawy wynika, że skarżący wielokrotnie informował organ, iż działał w błędnym przekonaniu, że posiada ubezpieczenie zdrowotne w okresie ubiegania się o świadczenie rehabilitacyjne. Następnie po ostatecznej odmowie przyznania świadczenia rehabilitacyjnego skarżący zarejestrował się, jako bezrobotny. Sąd I instancji nie podzielił też stanowiska organu, że nowelizacja ustawy o świadczeniach umożliwiała wprawdzie dokonanie zgłoszenia wstecznego członka rodziny, ale nie będącego rolnikiem, czy domownikiem rolnika.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezes NFZ, zaskarżając ten wyrok w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
Naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o którym mowa w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych i uchyleniu zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ w oparciu o niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym ustalenie wyroku w zakresie:
1) naruszenia przez organ art. 156 § 1 w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a. i błędne przyjęcie, że Prezes NFZ:
- nie zastosował art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 4 listopada 2016r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach, podczas gdy, instytucji wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia nie stosuje się do osób ubezpieczonych w KRUS,
- niedostatecznie wnikliwie zbadał stan faktyczny i prawny sprawy, poprzez niewyczerpujące zbadanie wszystkich jej okoliczności, pomimo tego, że organ wyjaśnił wszystkie zawiłości sprawy w tym, co do błędnego przekonania strony o ubezpieczeniu, pomimo tego, że w świetle obowiązującego stanu prawnego, było to jedynie subiektywne przekonanie ubezpieczonego.
Wskazując na powyższe autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Prezes NFZ przedstawił argumenty mające świadczyć o trafności zarzutów postawionych w jej petitum.
A. B. nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.
W skardze kasacyjnej sformułowano wyłącznie zarzuty naruszenia prawa procesowego. Odnosząc się do tych zarzutów należy zauważyć, iż nie ma usprawiedliwionych podstaw zarzut naruszenia art. 1 § 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych. Art. 1 p.u.s.a. ma charakter normy ustrojowej. W myśl tego przepisu sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga kasacyjna nawet nie twierdzi, aby omawiana sprawa nie podlegała właściwości sądu administracyjnego. Również skarga kasacyjna nie wykazała, aby kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd pierwszej instancji uczynił to według innych kryteriów niż zgodność z prawem. Przepis art. 1 powołanej ustawy nie stanowi podstawy dla czynienia zaskarżonemu orzeczeniu zarzutu błędnego rozstrzygnięcia, gdyż celowi temu służą inne przepisy (por. wyrok NSA z 28 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1979/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Okoliczność, iż skarżący kasacyjnie organ nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji nie uzasadnia zarzutu naruszenia powyższego przepisu.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów należy pamiętać, iż spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie zwrotu kosztów udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej stwierdził, że decyzja ta nie jest zgodna z prawem, co uzasadniało jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt lit. a) i c) p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej zarzucając Sądowi I instancji uchylenie zaskarżonej decyzji w oparciu o niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym ustalenie wyroku w zakresie naruszenia przez organ: art. 156 § 1 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a., jako przedmiot postępowania wskazał decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] kwietnia 2016r. dotyczącą stwierdzenia nieważności decyzji.
Tymczasem wyrokiem z dnia 19 września 2018r., sygn. akt VI SA/Wa 990/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2018r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej.
Odnosząc się do sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów należy wskazać, że nie mogą być one uznane za usprawiedliwione w realiach niniejszej sprawy, a tym samym i za skuteczne. NSA nie może zaś w żaden sposób korygować czy modyfikować zarzutów kasacyjnych. Obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną jest zatem powołanie konkretnych przepisów prawa naruszonych zaskarżonym orzeczeniem, określenie jaką postać miało to uchybienie, oraz uzasadnienie zarzutu naruszenia kwestionowanych norm prawnych.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji w pełni zasadnie zarzucił organowi naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. WSA zwrócił uwagę, że Prezes NFZ wystarczająco nie wyjaśnił, dlaczego za wsteczne zgłoszenie nie uznał zaświadczenia z KRUS z [...] lipca 2017 r., skoro sam wzywał skarżącego do złożenia takiego wstecznego zgłoszenia (pismo z [...] stycznia 2017r.). Zdaniem WSA organ pominął też obowiązujący od dnia 12 stycznia 2017 r. przepis art. 50 ust. 17 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 2173 ze zm.). Jednocześnie Sąd I instancji zauważył, że w rozpoznawanej sprawie Prezes NFZ zaniechał poddania ocenie prawnej przesłanki, o której mowa w art. 1 ust. 2 lit. b) ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 28 grudnia 2016 r. poz. 1774), czym uchybił przepisom k.p.a. naruszającym zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.) oraz odzwierciedlenie wyników relewantnego postępowania w ramach uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.).
Nie ulega wątpliwości, że Sąd I instancji stwierdził braki w postępowaniu dowodowym i uzasadnieniu decyzji z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów k.p.a., wobec konieczności uwzględnienia zmian w art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach zdrowotnych wprowadzonych na mocy art. 1 ust. 2 lit. b) ustawy zmieniającej. Sąd I instancji wskazując na dwie odrębne przyczyny uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji nie utożsamiał przesłanek z art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach zdrowotnych z art. 5 ust. 1 ustawy zmieniającej, wskazał jedynie na brak rozważenia w postępowaniu administracyjnym wynikającej z art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach zdrowotnych przesłanki działania w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu o posiadaniu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej przez osobę, której świadczenia udzielono, mimo braku ku temu uprawnienia.
Należy zatem podzielić stanowisko Sądu I instancji, wskazującego na naruszenie przez organy Narodowego Funduszu Zdrowia przepisów postępowania administracyjnego odnoszących się do prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Zważyć nadto trzeba, iż w myśl naczelnej zasady postępowania administracyjnego, tj. zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 i skonkretyzowanej przepisem art. 77 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej prowadzące postępowanie mają każdorazowo obowiązek dokonać wszechstronnej oceny konkretnej sprawy, jak i podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia jej stanu faktycznego. Powyższe z kolei winno znaleźć swe odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.).
Brak takiego działania po stronie organów musiał skutkować przyjęciem naruszeń stwierdzonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, zaś ich wykazanie dawało podstawę do uchylenia decyzji objętej skargą. Zaniechanie dokładnego wyjaśnienia przez orzekające w sprawie organy istotnego elementu jej stanu faktycznego czynić musiało bezzasadnym przywołany wyżej zarzut skargi kasacyjnej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazanie na naruszenie przez organ art. 107 § 3 k.p.a. (wraz z wymienionymi przez Sąd I instancji przepisami art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a.), z uwagi na niewyjaśnienie w pełnym zakresie stanu faktycznego, było uzasadnione. Podkreślić w tym miejscu trzeba, iż w konsekwencji niewykazania przez organ należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, jak tego wymaga art. 7 k.p.a., organ nie mógł sporządzić uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymaganiom stawianym przez ustawodawcę w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Uznając, że organ dopuścił się naruszenia wskazanych przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, w jakim mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie można temu Sądowi - wskazującemu na konieczność wyjaśnienia kwestii zachowania zasad przeprowadzenia kontrolowanego postępowania konkursowego, w tym także należytego wyjaśnienia tego zagadnienia w decyzjach - postawić zarzutu naruszenia (poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji) przepisu art. 107 § 3 k.p.a.
Na koniec należy wskazać, że niezrozumiały jest zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. bowiem przepis ten nie miał zastosowania w sprawie.
Według art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Sąd pierwszej instancji tego przepisu nie stosował i nie mógł stosować, gdyż w sprawie niniejszej orzekał po raz pierwszy.
Mając powyższe okoliczności na uwadze, wobec tego, że zaskarżony wyrok nie narusza przywołanych w skardze kasacyjnej przepisów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło