I GW 8/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Sędzia NSA Lidia Ciechomska-Florek Sędzia del. WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 21 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Wojewody M. z dnia 5 lipca 2018 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wojewodą M. a Prezydentem Miasta T. w zakresie umorzenia kosztów zastępstwa procesowego postanawia: wskazać Wojewodę M. jako organ właściwy do rozpoznania sprawy. Pismem z 5 lipca 2018 r. Wojewoda M. zwrócił się z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego i wskazanie Prezydenta Miasta T. jako organu właściwego w sprawie umorzenia kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu Wojewoda M. podniósł, że Prezydent Miasta T. przesłał Wnioskodawcy - Wojewodzie M. wniosek strony, dotyczący umorzenia kosztów zastępstwa procesowego, zasądzonych na rzecz uczestnika Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta T. postanowieniem Sądu Rejonowego w T. Zdaniem tego organu zgodnie z reprezentacją Skarbu Państwa przez Prezydenta Miasta T. w postępowaniu zakończonym postanowieniem Sądu Rejonowego w T. wynikała z art. 11 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.; dalej: ugn), a więc ten ostatni organ wykonywał zadania z zakresu administracji rządowej, co wynika z art. 11 ust 1 ugn. Wobec tego podstawą prawną do rozpoznania wniosku strony stanowi art. 59 ust 4 w zw. z art. 55-58 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.; dalej: ufp), a organem właściwym Prezydent Miasta T. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta T. wskazał, że w sprawie nie ma zastosowania art. 59 ust. 4 ufp, a organem właściwym do rozpatrzenia wniosku strony o umorzenie kosztów zastępstwa procesowego jest Wojewoda M. W uzasadnieniu organ podkreślił, że w dniu 23 sierpnia 2017 r. wszedł w życie (mocą ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw Dz.U. 2017r., poz. 1509 dalej: ustawa o zmianie ustawy ugn) przepis art. 12 usg. Stosownie do treści tego ostatniego przepisu "Art. 12a. 1. Należności pieniężne z tytułu gospodarowania nieruchomościami mające charakter cywilnoprawny. przypadające Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej albo ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa, mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty. Stosownie natomiast do treści art. 12a ust. 2 pkt 1 ww. ustawy o gospodarce nieruchomościami, do odraczania terminów lub rozkładania na raty oraz umarzania spłat należności, o których mowa w ust. 1 jest uprawniony wojewoda, a w odniesieniu do należności z tytułu gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa, o których mowa w art. 60 ust. 1 - minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa. Usg jest ustawą szczególną w stosunku do ufp. Ustawa o gospodarce nieruchomościami regulując kompleksowo gospodarowanie nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa, przesądziła, że w przedmiocie rozstrzygania o możliwości umorzenia, odroczenia terminu spłaty oraz rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnych z tytułu gospodarowania nieruchomościami mających charakter cywilnoprawny, przypadających Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej - właściwym organem jest wojewoda. W porównaniu z poprzednim stanem prawym, ustawodawca przyjął, że materialno-prawną podstawą do umarzania należności związanych z gospodarowaniem nieruchomościami Skarbu Państwa są wyłącznie przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazał też organy właściwe do podejmowania decyzji w sprawie udzielenia ulg w spłacie należności cywilnoprawnych powstałych z tytułu gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami jednostek rządowych. W sprawie występuje negatywny spór kompetencyjny, czyli sytuacja prawna, w której zarówno organ jednostki samorządu terytorialnego, jak i organ administracji rządowej, uważają się za niewłaściwe w sprawie. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że wniosek strony o umorzenie kosztów zastępstwa procesowego, zasądzonych na rzecz uczestnika Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta T. postanowieniem Sądu Rejonowego w T. został złożony w dniu 12 stycznia 2018 r. (wniosek w aktach administracyjnych sprawy przekazanych wraz z wnioskiem). Tym samym zastosowanie do niego będzie miał przepis art. 12a usg. Przepis ten wszedł w życie z dniem 23 sierpnia 2017 r. na mocy art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2017.1509). Stanowi on, że należności pieniężne z tytułu gospodarowania nieruchomościami mające charakter cywilnoprawny, przypadające Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej albo ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa, mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty. Do odraczania terminów lub rozkładania na raty oraz umarzania spłat należności, o których mowa w ust. 1: 1) jest uprawniony wojewoda, a w odniesieniu do należności z tytułu gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa, o których mowa w art. 60 ust. 1 - minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa; 2) w przypadkach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy art. 56, art. 57 i art. 58 ust. 2-4 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1870, z późn. zm.).". Jak wynika z projektu do ustawy nowelizującej ugn przepisy ustawy o finansach publicznych nie mają zastosowania do nieściągalnych należności wynikających z ugn, gdyż kwestie te powinna regulować ustawa szczególna (ugn). W związku z powyższym zaproponowano dodanie w ugn przepisu, który jednoznacznie rozstrzygnie o możliwości umarzania, odraczania terminu spłaty oraz rozkładania na raty spłaty należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny, przypadających Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej albo ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa. Chodzi tu o przepis art. 12a usg. Ustawodawca mocą omawianej nowelizacji ugn przesądził o tym, że materialnoprawną podstawą do umarzania należność z tytułu kosztów zastępstwa procesowego zasądzonych przez Sąd Rejonowy są wyłącznie przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przy tym ustawodawca rozszerzył katalog ulg w spłacaniu należności, o których mowa i dopuścił również możliwość umarzania należności głównych, a nie tak jak dotychczas, tylko rozkładania ich na raty i umarzania odsetek od tych należności. Z literalnego brzmienia przepisu art. 12a ust 2 pkt 1 ugn wynika, że organem właściwym dla umarzania należności pieniężnych z tytułu gospodarowania nieruchomościami mających charakter cywilnoprawny (w sprawie należności dotyczących umorzenia kosztów zastępstwa procesowego, zasądzonych przez Sąd powszechny na rzecz uczestnika - Skarbu Państwa) jest wojewoda. W tym ostatnim przepisie przyznano kompetencje temu właśnie organowi do odraczania terminów zapłaty, rozkładania na raty i umarzania należności za nieruchomości Skarbu Państwa wskazane w ust. 1. Przepis art. 12a ugn dotyczy wyłącznie nieruchomości Skarbu Państwa i to tylko takich, którymi gospodaruje albo starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej (tj. do nieruchomości wchodzących w skład zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, o którym mowa w art. 20 ugn), albo takich, którymi gospodaruje minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa. Innymi słowy nowy stan prawny nakłada na Wojewodę M. obowiązek rozpatrzenia wniosku w przedmiocie umorzenia należności z tytułu umorzenia kosztów zastępstwa procesowego, zasądzonych na rzecz uczestnika Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta T. postanowieniem Sądu Rejonowego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 p.p.s.a. wskazuje Wojewodę M. jako organ właściwy w sprawie prowadzenia postępowania w przedmiocie umorzenia kosztów zastępstwa procesowego, zasądzonych na rzecz uczestnika Skarbu Państwa.