I SA/Gl 247/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Bożena Suleja-Klimczyk, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2018 r. sprawy ze skargi I. P., S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2017 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz strony skarżącej kwotę 190 (sto dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi I. P. i S. P. (dalej również: "strony" lub "skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie wydana w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2017 r. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Prezydent Miasta C. (dalej "organ pierwszej instancji") decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 13 § 1 pkt 1, art. 21 § 1 pkt 2, art. 47 § 1 i 2, art. 63 § 1, art. 92, art. 143 § 1, art. 207, art. 210, art. 239a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 201, dalej: "Ordynacja podatkowa" lub "O.p."), art. 2-7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 716, dalej również: "u.p.o.l.") oraz stosownej uchwały Rady Miasta C. z dnia 27 października 2016 r., ustalił skarżącym wymiar podatku za 2017 r. w kwocie [...] zł. Organ pierwszej instancji opodatkował: garaż o powierzchni [...] m2 oraz grunty pozostałe o powierzchni [...]m2 i [...] m2. 2. W odwołaniu od ww. decyzji skarżący wnieśli o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie: - przepisów Zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. w sprawie ustalenia minimalnych stawek czynszu za dzierżawę nieruchomości gruntowych stanowiących własność Gminy C. oraz Miasta na prawach powiatu - szczególności § 2, poprzez ich błędne zastosowanie, nieprawidłową i błędną interpretację oraz błędne zastosowanie załącznika nr 9 do Zarządzenia, - przepisów uchwały Rady Miasta Częstochowy Nr 392.XXX.2016 z dnia 27 października 2016 r. w sprawie stawek podatku od nieruchomości w 2017 r. poprzez błędne zastosowanie Zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r., - art. 210 § 1 pkt 6 O.p. 3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej również: "organ odwoławczy" lub "Kolegium") decyzją z dnia [...] r. (nr [...]), wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 O.p. w związku z art. 2 ust.1, art. 3 ust. 1, art. 4 u.p.o.l., postanowiło utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. Kolegium, przywoławszy znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy prawa, tj. art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.o.l., stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest zgodna z prawem. 4. W skardze na decyzję Kolegium, złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonej decyzji i ustalenie podatku od nieruchomości za okres od 1 stycznia 2017 do 31 grudnia 2017 r. przy uwzględnieniu powierzchni: garaż wolnostojący - [...] m2, grunty pozostałe (do 1000 m) - [...] m2, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie: - art. 233 § 1 pkt. 1 O.p. w zw. z przepisami Zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. w sprawie ustalenia minimalnych stawek czynszu za dzierżawę nieruchomości gruntowych stanowiących własność Gminy C.oraz Miasta na prawach powiatu, w szczególności § 2 oraz załącznika nr 9 do Zarządzenia poprzez ich całkowite pominięcie i utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, - art. 233 § 1 pkt 1 O.p. w zw. z przepisami uchwały Rady Miasta Częstochowy Nr 392.XXX.2016 z dnia 27 października 2016 r. w sprawie stawek podatku od nieruchomości w 2017 r. poprzez ich całkowite pominięcie i utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji wydanej w oparciu o błędne zastosowanie Zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r., - art. 210 § 4 O.p. poprzez niezachowanie przez organ należytej staranności i wymagań jakim powinno odpowiadać uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji, - art. 210 § 1 pkt 6 O.p. poprzez niewskazanie w decyzji uzasadnienia prawnego, a jedynie zacytowanie kilku przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych z pominięciem wszelkich zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa podniesionych w odwołaniu, - naruszenie podstawowych zasad prawa poprzez podejmowanie działań godzących w zaufanie obywateli – podatników, - naruszenie przepisów prawa poprzez całkowitą ignorancję zarzutów podniesionych w odwołaniu. 5. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skargę należało uwzględnić. Decyzją z dnia [...] r. organ pierwszej instancji opodatkował podatkiem od nieruchomości: garaż wolnostojący o powierzchni [...] m2 oraz grunty pozostałe o łącznej powierzchni [...] m2. Kolegium, przywoławszy znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy prawa, tj. art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.o.l., stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest zgodna z prawem. Uzasadniając rozstrzygnięcie organy podatkowe argumentowały, iż w aktach sprawy znajduje się zawiadomienie z dnia 24 marca 1999 r. wydane przez Sąd Rejonowy [...] Wydział Ksiąg Wieczystych w C., z którego wynika, iż z księgi wieczystej Kw Nr [...] odłączono działkę Nr [...] o powierzchni [...] ha i urządzono dla tej nieruchomości nową księgę wieczystą Kw Nr [...], w której wpisano: w dziale I – C. ul. [...], działka Nr [...], karta mapy [...], działka zabudowana o powierzchni [...] ha, oddana w wieczyste użytkowanie do dnia 18 marca 2098 r. i zabudowana garażem murowanym o powierzchni użytkowej [...] m2 stanowiącym odrębny od gruntu przedmiot własności, a w dziale II w punkcie pierwszym wpisano: Gmina Miasto C., a w punkcie drugim S. P. i I. P. - na zasadach wspólności ustawowej. Ponadto w aktach sprawy znajduje się pismo z dnia 20 czerwca 2017 r., z którego wynika, iż skarżący zostali poinformowani, że działka nr [...], obręb [...] stanowi własność Gminy Miasto C. i jest w części użytkowana przez strony z przeznaczeniem pod obsługę, tj. dojazd do garażu. W związku z tym, że umowa dzierżawy, którą strony posiadały wygasła z dniem 30 czerwca 2011 r., a dojazd do garażu nie został uregulowany w inny sposób strony zostały wezwane do uregulowania należności za bezumowne użytkowanie części nieruchomości stanowiącej własność gminy. W piśmie tym również wyjaśniono, że wielkość powierzchni z jakiej korzystają skarżący, jako użytkownicy garaży położonych w C. przy ul. [...], została wyliczona proporcjonalnie dla każdego z użytkowników. Użytkowana powierzchnia, ustalona na podstawie pomiaru z dokumentacji zgromadzonej w zasobie geodezyjno-kartograficznym – ortofotomapa, wynosi [...] m2 i została podzielona przez 14, tj. ilość garaży. W ten sposób została wyliczona dodatkowa powierzchnia gruntu użytkowana przez skarżących tj. [...] m2 podlegająca opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Z pisma wynika również, że w umowach dzierżawy grunt do obsługi garaży został obliczony jako 50 % gruntu pod obiektem (takie wyliczenie powierzchni, tj. [...] m2 zostało przyjęte w pierwotnej decyzji na rok 2016 r.), jednak takie ustalenie powierzchni użytkowanej przez skarżących nie może być zastosowane w sytuacji, kiedy umowa dzierżawy nieruchomości gruntowej wygasła z dniem 30 czerwca 2011 r., a nowa umowa nie została ze skarżącymi zawarta Bezsporną w sprawie jest kwestia opodatkowania podatkiem od nieruchomości murowanego garażu położonego przy ul. [...] o powierzchni użytkowej [...]m2 będącego własnością skarżących oraz gruntu o powierzchni [...] m2, który jest w ich użytkowaniu wieczystym. Akta administracyjne sprawy zawierają kserokopię wykazu właścicieli i władających działką [...] o powierzchni [...] m2, objętą księgą wieczystą nr [...] i będącą w użytkowaniu wieczystym skarżących (k. 3 akt administracyjnych). Skarżący natomiast kwestionują określoną przez organ powierzchnię gruntu, tj. [...]m2 będącego własnością Gminy Miasto C., który to grunt, zdaniem organu, skarżący użytkują bezumownie w celu dojazdu do garażu przy ul. [...]. Skarżący wyrażają zgodę na opodatkowanie podatkiem od nieruchomości gruntów o łącznej powierzchni [...] m2. Pełnomocnik skarżących podniósł, iż wbrew twierdzeniom organu na działce o nr [...] w rzeczywistości usytuowanych jest 19 garaży, a nie 14, a wnosząc o dopuszczenie dowodów z dokumentów – decyzji podatkowych wystawionych na innych użytkowników garaży położonych przy ul. [...], pełnomocnik wskazał, iż każdy z użytkowników garaży użytkuje inną powierzchnię gruntu działki [...] w celu dojazdu do garaży. Z treści decyzji organu pierwszej instancji jak i zaskarżonej decyzji należy wywieść, iż ustalona przez organ sporna powierzchnia gruntu - [...] m2 wynika z podzielenia powierzchni działki [...], tj. [...] m2 (obliczonej na podstawie pomiaru z dokumentacji zgromadzonej w zasobie geodezyjno-kartograficznym – ortofotomapy) przez liczbę 14, tj. ilość garaży. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: 1) grunty; 2) budynki lub ich części; 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Stosownie zaś do art. 3 ust. 1 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3; 2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych; 3) użytkownikami wieczystymi gruntów; 4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości, b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2. Podstawę opodatkowania stanowi dla gruntów - powierzchnia, a dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa (art. 4 ust. 1 u.p.o.l.). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l. obowiązek podatkowy nałożony jest na podmioty, które posiadają bez tytułu prawnego stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego nieruchomości lub ich części, czyli również grunty. Jeżeli zatem skarżący bezumownie użytkują grunty będące własnością Gminy Miasto C., to są podatnikami podatku od nieruchomości z tego tytułu. Jak już wyżej Sąd zauważył, sporna jest podstawa opodatkowania - powierzchnia gruntu określona przez organy podatkowe na [...]m2. Mając na względzie stan faktyczny sprawy i powołane przepisy prawa, Sąd stwierdza, iż określona przez organy podatkowe powierzchnia gruntu użytkowanego przez skarżących na dojazd do garażu nie ma żadnego uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym. Innymi słowy, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jej weryfikację, ponieważ sam sposób jej obliczenia oderwany jest od rzeczywistej powierzchni gruntu użytkowanej przez skarżących. Skoro skarżący nie wyrazili zgody aby podstawa opodatkowania (powierzchnia gruntu) wynikała jedynie z działania matematycznego, co więcej twierdzą, że garaży na działce [...] jest 19, a nie 14, organ zobowiązany był ustalić rzeczywistą powierzchnię gruntu użytkowanego przez skarżących w celu dojazdu do garażu. Skarżący bowiem zarówno w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, jak i w piśmie z dnia 8 sierpnia 2017 r. podkreślali, że przez wiele lat wydzierżawiali od Gminy Miasto C. [...] m2 z przeznaczeniem na dojazd do garażu i nic się w tym zakresie nie zmieniło. Okoliczność, że umowa dzierżawy gruntu wygasła z dniem 30 czerwca 2011 r. nie dowodzi, że powierzchnia gruntu użytkowana przez skarżących wynosi [...]m2.. Przez wzgląd na powyższe, Sąd stwierdza naruszenie przez organ odwoławczy przepisów postępowania – art. 122 i 187 O.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie można bowiem wykluczyć, że uzupełnienie materiału dowodowego, jego ponowna ocena oraz analiza przedstawionych przez skarżących argumentów doprowadzi organ odwoławczy od odmiennego rozstrzygnięcia. W myśl bowiem zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 122 O.p. i konkretyzującego tę zasadę art. 187 § 1 tej ustawy, na organach spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań, w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, jak i obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. O tym zaś, jakie fakty mają znaczenie dla załatwienia sprawy, decyduje znajdująca zastosowanie w sprawie norma prawa materialnego. Sąd podkreśla, iż sprawa dotyczy ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2017 r., dlatego zarzuty i argumenty skarżących dotyczące wysokości czynszu z tytułu bezumownego użytkowania gruntu jej nie dotyczą i nie mogą zostać rozpatrzone przez Sąd. Rozpoznając sprawę ponownie, organ odwoławczy uwzględni przedstawioną przez Sąd ocenę prawną i będąc zobowiązanym do powtórnego merytorycznego rozpatrzenia sprawy (art. 127 O.p.), zważy na wskazane przez Sąd mankamenty postępowania dowodowego, pamiętając, że rozważania w przedmiocie zastosowania określonego przepisu prawa materialnego mają uzasadnienie dopiero na tym etapie stosowania prawa, na którym nie ma żadnych wątpliwości, co do stanu faktycznego. Sąd, mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 dalej: "p.p.s.a."), uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu odwoławczego na rzecz skarżących koszty postępowania, na które składają się: uiszczony wpis od skargi (100 zł) oraz kwota 90 zł stanowiąca minimalne wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym (wynagrodzenia określonego w § 2 pkt 1) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).