II SA/Go 567/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2018 r. sprawy ze skargi S spółki z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej S spółki z o.o. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2018 r., którym to postanowieniem na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 w zw. z art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm. – dalej jako O.p.) stwierdzono, że odwołanie Spółki z o.o. S od decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] grudnia 2017 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł., zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia: Decyzją z dnia [...] grudnia 2017r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego wymierzył S Sp. z o.o. karę pieniężną w wysokości 20.000 zł za naruszenie art. 7 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 do 11 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (Dz. U. z 2017 r. poz. 708 ze zm. – dalej jako ustawa o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów). Decyzję odebrała w dniu 2 stycznia 2018 r. osoba uprawniona do odbioru korespondencji kierowanej do S Sp.z o.o. Stosownie do pouczenia zawartego w decyzji, skarżąca Spółka wniosła odwołanie od powyższej decyzji, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia za pośrednictwem organu I instancji, do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 218r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. złożyła S Spółka z o.o. wnosząc o uchylenie postanowienia organu II instancji z dnia [...] czerwca 2018 r. i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] grudnia 2017 r. oraz zasądzenia zwrotu kosztów sądowych poniesionych w sprawie. Nadmienić należy, że postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania stanowi przedmiot odrębnego postepowania sądowoadministracyjnego (sygn. akt II SA/Go 568/18). W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako p.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Sąd też w wyniku przeprowadzonej kontroli może stwierdzić nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jak też ich wydanie z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie obarczone jest wadą, którą na mocy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd ma obowiązek wziąć pod uwagę z urzędu, gdyż stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności badanego rozstrzygnięcia. Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2018 r., którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] grudnia 2017 r. W niniejszej sprawie organem I instancji, który nałożył karę pieniężną w formie decyzji administracyjnej na Spółkę z o.o. S był Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego właściwy dla miejsca kontroli przewozu towarów, stosownie do treści art. 26 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów. W myśl przywołanego przepisu karę pieniężną nakłada naczelnik urzędu celno-skarbowego właściwy dla miejsca kontroli przewozu towarów, z wyjątkiem art. 30. Wyjątek, o którym mowa w art. 30 ww. ustawy, dotyczy sytuacji, gdy naruszenie podlegające karze pieniężnej, o której mowa w art. 21 ust. 1 albo 2 ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów, nie zostało stwierdzone w trakcie kontroli, lecz w trakcie postępowania podatkowego, kontroli podatkowej albo kontroli celno-skarbowej. Wówczas właściwym do wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej jest naczelnik UCS właściwy ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę podmiotu podlegającego karze. Jak stanowi art. 26 ust. 5 ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Ustawa o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów nie precyzuje zakresu właściwości organu odwoławczego. W świetle powyższego zastosowanie ma art. 221a § 2 O.p. Zgodnie z art. 221a § 2 O.p., w przypadku wydania w I instancji przez naczelnika urzędu celno-skarbowego decyzji innej niż decyzja, o której mowa w § 1, odwołanie od tej decyzji służy do dyrektora izby administracji skarbowej właściwego dla kontrolowanego w dniu zakończenia postępowania podatkowego. Stosownie do treści art. 221a § 3 O.p., jeżeli nie można ustalić właściwego dyrektora izby administracji skarbowej zgodnie z § 2, odwołanie służy do dyrektora izby administracji skarbowej właściwego ze względu na siedzibę naczelnika urzędu celno-skarbowego, który wydał decyzję. W ocenie Sądu, odwołanie od decyzji naczelnika urzędu celno-skarbowego w sprawie nałożenia kary pieniężnej w trybie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów służy do dyrektora izby administracji skarbowej właściwego dla kontrolowanego w dniu zakończenia postępowania podatkowego (w tej sprawie administracyjnego). Ustawodawca w analizowanym przepisie ustanawia bowiem - właściwość miejscową - przy wnoszeniu odwołania, wskazując na dyrektora izby administracji skarbowej, który co do zasady byłby właściwy nie z uwagi na naczelnika urzędu celno-skarbowego wydającego decyzję, lecz - właściwy - dla kontrolowanego. Odnośnikiem czasowym przy przyjmowaniu właściwości miejscowej w tym przypadku jest dzień zakończenia postępowania podatkowego, a w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego (por. L. Etel red.; Dowgier Rafał, Pietrasz Piotr, Popławski Mariusz, Stachurski Wojciech, Teszner Krzysztof, Komentarz Ordynacja podatkowa, 2018 oraz wyrok WSA w Gdańsku z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 359/18). Ponadto trzeba w tym miejscu podkreślić, że jeżeli ustawy podatkowe nie stanowią inaczej, właściwość miejscową organów podatkowych ustala się według miejsca zamieszkania albo adresu siedziby podatnika, płatnika, inkasenta lub podmiotu wymienionego w art. 133 § 2 (art.17 § 1 O.p.). W niniejszej sprawie skarżąca Spółka ma siedzibę przedsiębiorstwa w miejscowości [...], położonej na terenie województwa [...]. Zdaniem Sądu, skoro skarżąca Spółka ma siedzibę przedsiębiorstwa w [...], to właśnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej był właściwy do rozpatrzenia odwołania Spółki S, mimo, że z uwagi na miejsce kontroli przewozu towarów, właściwy do wydania decyzji w I instancji był Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego. Zaznaczyć przy tym należy, że decyzja organu I instancji zawierała prawidłowe pouczenie o prawie wniesienia odwołania do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Wobec powyższego działanie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dotknięte było wadą nieważności określoną w art. 247 § 1 pkt 1 O.p., co uzasadniało stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (pkt I wyroku). O kosztach postępowania sądowego, obejmujących wpis od skargi w kwocie 100 zł, orzeczono w punkcie II wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a. Z powodu zaś stwierdzonej wady rozstrzygnięcia, Sąd nie mógł odnieść się do merytorycznych aspektów sprawy. Z powyższych rozważań wynika, iż organ winien zarówno wniosek o przywrócenie terminu do złożenia środka odwoławczego, jak i sam środek odwoławczy przekazać właściwemu organowi.