IV SA/Gl 584/18

WyrokWSA w Gliwicach2018-10-04

Skład orzekający: Szczepan Prax, Teresa Kurcyusz-Furmanik, Renata Siudyka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie wychowawcze przyznane na dziecko niepełnosprawne, które w okresie pobierania świadczenia utraciło ważność orzeczenie o niepełnosprawności, a następnie uzyskało nowe orzeczenie potwierdzające ciągłość niepełnosprawności, może zostać uznane za nienależnie pobrane, jeśli dochód rodziny przekroczył ustalone kryterium?
Ratio decidendi
Świadczenie wychowawcze może zostać uznane za nienależnie pobrane, jeśli w okresie jego pobierania rodzina przekroczyła kryterium dochodowe, a dziecko nie legitymowało się ważnym orzeczeniem o niepełnosprawności, nawet jeśli późniejsze orzeczenie potwierdziło ciągłość niepełnosprawności. Kluczowe jest posiadanie ważnego orzeczenia w momencie pobierania świadczenia i spełnienia kryterium dochodowego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o nienależnie pobranym świadczeniu wychowawczym. Skarżąca E. W. pobierała świadczenie wychowawcze na syna S. H. w okresie od czerwca do września 2017 r. W tym czasie nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej rodziny, która przekroczyła kryterium dochodowe 800 zł. Dodatkowo, w trakcie pobierania świadczenia, wygasło orzeczenie o niepełnosprawności dziecka, a nowe zostało wydane po zakończeniu okresu świadczeniowego. Organy uznały świadczenie za nienależnie pobrane, skarżąca kwestionowała tę decyzję, argumentując, że jej syn był dzieckiem niepełnosprawnym, a kryterium dochodowe powinno wynosić 1200 zł.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Drożdżał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2018 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego oddala skargę. Decyzją nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta Katowice, działając na podstawie art. 25 ust. 1, 2, 8, 9 ustawy z dnia 17 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016r. poz. 195) stwierdził, że świadczenie wychowawcze na dziecko S. H. przyznane matce dziecka, E. W., za okres od 1 czerwca 2017 r do 30 września 2017 r. w wysokości po 500 zł - łącznie 2000,00 zł - zostało nienależnie pobrane. Jednocześnie zobowiązano stronę do spłaty nienależnie pobranego świadczenia w kwocie ustalonej wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń do dnia spłaty. W toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że uzyskanie zatrudnienia przez A. H. od 15 grudnia 2016 r. spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego wynoszącego 800 zł. Obliczając ponownie dochód rodziny wzięto pod uwagę następujące jego składniki – miesięczny dochód z roku 2014 uzyskany przez E. W., który wyniósł 1390,41 zł oraz dochód uzyskany w związku z podjęciem zatrudnienia w okresie pobierania świadczenia w kwocie: 1421,79 zł przez A. H. W związku z powyższym, dochód rodziny wyniósł 2 812,20 zł, a po podzieleniu przez liczbę członków rodziny (3 osoby), dochód na osobę w rodzinie wyniósł 937,40 zł, przekraczając tym samym kryterium dochodowe. Odnosząc się do stanu prawnego organ wyjaśnił, że nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze podlega egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 25 ust 8 w/w ustawy). Kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia wychowawczego do dnia spłaty. Zgodnie z art. 25 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze jest obowiązana do jego zwrotu. Natomiast za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się min. świadczenie wychowawcze wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Organ wyjaśnił, że strona nie poinformowała o zmianie sytuacji rodzinnej w rozumieniu art. 20 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, pomimo, że była pouczona o tym obowiązku. W związku z tym, świadczenia wypłacone stronie są świadczeniami nienależnie pobranymi i podlegają zwrotowi na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W odwołaniu od opisanej powyżej decyzji strona, działając przez pełnomocnika, zarzuciła organowi obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 25 ust. 1, ust. 2, ust. 8 i ust. 9 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci polegającą na wadliwej jego wykładni poprzez przyjęcie, że świadczenie wychowawcze za okres od dnia 1 czerwca do dnia 30 września 2017 r. w kwocie 2000 zł zostało nienależnie pobrane i istnieje podstawa do nakazania jego zwrotu, podczas gdy jest świadczeniem należnym i nie może podlegać zwrotowi. Odwołująca zarzuciła nadto naruszenie przepisów postępowania poprzez wadliwe ustalenie, że pobrane za wskazany okres świadczenie wychowawcze zostało nienależnie pobrane i istnieje podstawa do nakazania jego zwrotu na skutek przekroczenia pułapu dochodowego 800 zł, podczas gdy jest to świadczenie należne i nie może podlegać zwrotowi. Prawidłowo zastosowane kryterium dochodowe wynosi bowiem kwotę 1200 zł, a zatem nie doszło do jego przekroczenia. Tym samym pobrane świadczenie za podany okres w kwocie 2000 zł jest świadczeniem należnym. Podnosząc powyższe zarzuty odwołująca wniosła o uchylenie w całości decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, decyzją z dnia[...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania, w tym stanowiska organu I instancji oraz odwołującej, Kolegium dokonało własnych ustaleń stanu faktycznego stwierdzając, że w dniu 1 kwietnia 2016 r. strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, S. H. Decyzją z dnia [...] nr [...] przyznano stronie świadczenie wychowawcze na syna w kwocie 500 zł miesięcznie, na okres od 30 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. W dniu 12 września 2017 r. do organu I instancji wpłynęło zaświadczenie z firmy A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością o zarobkach A. H. Wynagrodzenie z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty tj, styczeń 2016 r. wyniósł 1421,79 zł. Po doliczeniu dochodu uzyskanego (1390,41 zł + 1421,79 zł = 2812,20 zł) dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie (3 osoby) wyniósł 937,40 zł i przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko (tj. 800 zł) w okresie od 1 czerwca do 30 września 2017 r. W nawiązaniu do argumentów odwołania Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 2 pkt 9 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci niepełnosprawne dziecko oznacza dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych albo orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. S. H. legitymował się orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia [...] wydanym do 31 maja 2017 r. a następnie kolejnym orzeczeniem z dnia [...] wydanym do dnia 31 grudnia 2019 r. Zatem w badanym okresie tj. od 1 czerwca do 30 września 2017 r. dziecko nie legitymowało się orzeczeniem o niepełnosprawności. Tym samym, w sytuacji strony, kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w okresie od 1 czerwca do 30 września 2017 r. wynosiło 800 zł. Kolegium wskazało, że w interesie strony było złożenie wniosku o zaliczenie S. H. do osób niepełnosprawnych niezwłocznie po utracie ważności orzeczenia z dnia [...] Tymczasem kolejny wniosek został złożony dopiero w dniu 6 listopada 2017 r. Mając na względzie przytoczone fakty Kolegium stwierdziło, że w okresie od 1 czerwca 2017 r. do końca okresu świadczeniowego tj. do 30 września 2017 r. dziecko nie posiadało orzeczenia o niepełnosprawności, zatem kryterium dochodowe w tym okresie wynosiło 800 zł. Odnosząc się do stanu prawnego sprawy Kolegium przytoczyło brzmienie art. 25 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci definiujące nienależnie pobrane świadczenie, a także art. 20 ust. 1 w/w ustawy, zgodnie z którym w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego osoba otrzymująca świadczenie wychowawcze jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego to świadczenie. Stwierdzono, że strona została zapoznana z treścią ww. przepisu podczas składania wniosku, jak również przepis ten został przytoczony w decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze. Mimo tego faktu nie poinformowała niezwłocznie organu o zmianie sytuacji dochodowej rodziny. Wobec powyższego spełniona została przesłanka nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wskazana w art. 25 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy. Organ I instancji prawidłowo uznał, że w okresie od 1 czerwca 2017 r. do 30 września 2017 r. stronie nie przysługiwało świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko. Wypłacone za ten okres świadczenie w łącznej kwocie 2000 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym podlegającym zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Ponad powyższe, Kolegium poinformowało stronę, że zgodnie z art. 25 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, może umorzyć kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Wobec czego strona może wystąpić do organu I instancji z wnioskiem o zastosowanie stosownej ulgi. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie postępowania do ponownego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy zarzucając: 1. obrazę przepisów postępowania, a to art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i 2, art. 80 i art. 107 § 1-3 K.p.a. polegającą na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia okoliczności sprawy i wydaniu decyzji administracyjnej na podstawie wadliwej oceny zebranego materiału dowodowego. Skutkiem tego doszło do wyprowadzenia wadliwego wniosków, że pobrane przez skarżącą E. W. świadczenie wychowawcze na dziecko S. H. za okres od 1 czerwca do dnia 30 września 2017 r. w kwocie 2000 zł zostało pobrane nienależnie 2. obrazę przepisów prawa materialnego, a to - art.5 ust.4 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 i w zw. z art. 2 pkt 9 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez wadliwą wykładnię tych przepisów i brak ich zastosowania prowadzące do zastosowania kryterium dochodowego wynoszącego 800 zł, a nie 1200 zł; - art. 25 ust. 1 ust. 2, ust. 8 i ust. 9 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci polegającą na wadliwej jego wykładni poprzez przyjęcie, że świadczenie wychowawcze za okres od dnia 1 czerwca do dnia 30 września 2017 r. w kwocie 2000 zł zostało nienależnie pobrane i istnieje podstawa do nakazania jego zwrotu, podczas gdy jest świadczeniem należnym i nie może podlegać zwrotowi. Uzasadniając przedstawione zarzuty skarżąca zauważyła, że w dniu wydawania zaskarżonej i utrzymanej nią w mocy decyzji istniało właściwe orzeczenie (nr [...] Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K.) stwierdzające, że S. H. jest dzieckiem niepełnosprawnym od dnia 15 lutego 2015 r. do dnia 31 grudnia 2019 r. Jako błędne uznała ustalenie organu co do tego, że jej syn w okresie od dnia 1 czerwca do dnia 30 września 2017 r. nie legitymował się orzeczeniem o niepełnosprawności. Zdaniem skarżącej, w przypadku jej dziecka jako niepełnosprawnego, zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy o pomocy w wychowywaniu dzieci, organ powinien zastosować kryterium dochodowe 1200 zł. Do ustawowych obowiązków organu, zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci należy bowiem samodzielne ustalanie lub weryfikacja drogą elektroniczną informacji o legitymowaniu się odpowiednim orzeczeniem wydanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych obejmujące takie dane jak datę i rodzaj wydanego orzeczenia, datę złożenia wniosku o wydanie orzeczenia oraz okres na jaki zostało wydane orzeczenie. Skarżąca zauważyła, że skoro ustawodawca nie tylko wskazuje na termin wydania orzeczenia ale odrębnie określa okres w jakim trwa niepełnosprawność, to nie można pominąć normatywnego znaczenia tego zakresu normy prawnej. Z zasady racjonalnego ustawodawcy wynika, że każdy literalny element przepisu musi mieć swoje znaczenie i doniosłość normatywną i przy stosowaniu przepisu nie może być pominięty, jakby go nie było. W opinii skarżącej, termin "niepełnosprawne dziecko" użyty w art. 2 pkt 9 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, rozumiany jako dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, nie może pozostawać w oderwaniu od pozostałych zapisów tej ustawy, w tym zwłaszcza art. 5 ust. 4, art. 17 ust. 1 pkt 4. Wykładnia systemowa prowadzi do wniosku, że za pomocą orzeczenia dowodzi się istnienie niepełnosprawności w oznaczonym przedziale czasu, jako uprawniającego do świadczenia wychowawczego, a nie o fakt istnienia orzeczenia w określonej dacie, czy fakt istnienia ciągłości dat orzeczeń. Skarżąca odwołała się do ratio legis prawa do świadczenia wychowawczego przy wyższym kryterium dochodowym uznając, że wynika ono z konieczności pokrycia zwiększonych wydatków na dziecko niepełnosprawne w okresie tej niepełnosprawności. Zwiększone potrzeby nie są uzależnione od faktu wydania orzeczenia w określonej dacie czy od ciągłości (zazębiania się orzeczeń o niepełnosprawności). Skarżąca podniosła, że jej syn w okresie od 1 czerwca do dnia 30 września 2017 r. nie był dzieckiem pełnosprawnym. Powołując się na obowiązki organu wynikające z art. 6 i art. 8 K.p.a. skarżąca podniosła, że na organie ciążył obowiązek administracyjny weryfikacji okresu na jaki zostało wydane orzeczenie, a obywatel zgodnie z tymi zasadami ma prawo oczekiwać ich wykonania, co wyłącza zastosowanie art. 20 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Wskazała nadto na brzmienie art. 13 ust. 3 i ust. 4 tej ustawy, w którym określono rodzaj dokumentów, jakie muszą być przedłożone przez ubiegającego się o przyznanie świadczenia wychowawczego. W przepisie tym nie ma wskazania na obowiązek przedłożenia przez ubiegającego orzeczenia o niepełnosprawności dziecka. Potwierdza to, że obowiązek ten obciąża organ, który z urzędu pozyskuje lub weryfikuje informację o legitymowaniu się przez dziecko orzeczeniem o niepełnosprawności. Reasumując skarżąca stwierdziła, że spełnia kryterium dochodowe, gdyż jej syn jest dzieckiem niepełnosprawnym, czego w zaskarżonej decyzji organ II instancji nie wziął pod uwagę. W odpowiedz na skargę, wnosząc o jej oddalenie, organ przytoczył tożsame co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) – dalej zwanej P.p.s.a wynika natomiast, że Sąd uprawniony jest uwzględnić skargę wyłącznie w wymienionych w tym przepisie sytuacjach. Poddaną kontroli Sądu decyzją ustalono wysokość nienależnie pobranego świadczenie wychowawczego i zobowiązano skarżąca do jego zwrotu. Zdaniem organu do pobrania nienależnego świadczenia doszło w związku z przekroczeniem kryterium dochodowego rodziny i brakiem orzeczenia o niepełnosprawności dziecka. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy i co uznać można za bezsporne, dochód uzyskany w rodzinie skarżącej począwszy od 2016 r jest dochodem przekraczającym kryterium dochodowe wyznaczone w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w wysokości 800 zł. Bezsporne jest również, że o zmianie dochodu, jaki nastąpił w czasie pobierania świadczenia, skarżąca nie powiadomiła organu. Informację o tym fakcie uzyskano dopiero we wrześniu 2017 r, a więc po upływie okresu pobierania świadczenia. Również jako bezsporne przyjąć trzeba, że orzeczenie o niepełnosprawności urodzonego w [...] syna skarżącego, istniejącej od 18 lutego 2015 r., utraciło swoją ważność w dniu 31 maja 2017 r., a więc w trakcie okresu pobierania świadczenia. Kolejne orzeczenie, wydane w 6 miesięcy od daty utraty ważności pierwotnego, potwierdza natomiast, że niepełnosprawność małoletniego syna skarżącej trwa, a data początkowa określona jest również od 18 lutego 2015 r. Kwestią kluczową, wymagającą rozważenia jest zatem, czy utrata aktualności orzeczenia o określonej czasowo niepełnosprawność dziecka, jaka następuje w czasie pobierania świadczenia, ma wpływ na uprawnienie do tego świadczenia jeżeli z kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności (wydanego po upływie okresu pobierania świadczenia) wynika ciągłość niepełnosprawności. Nowe, z dnia [...] orzeczenie potwierdza bowiem okoliczność dalszego istnienia niepełnosprawności dziecka. Odpowiadając na postawione pytanie przede wszystkim podnieść należy, że termin "niepełnosprawne dziecko" nie jest użyty w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w rozumieniu potocznym. Ustawodawca uznał za stosowne stworzyć na potrzeby tej ustawy definicję legalną tego terminu. Zgodnie z brzmienie tej definicji, przedstawionej w art. 2 pkt 19 ustawy, termin "niepełnosprawne dziecko" oznacza dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych albo orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Stosownie do podstawowych reguł wykładni, w przypadku istnienia definicji legalnej jakiegoś pojęcia, znaczenie wynikające z tej definicji nie może zostać pominięte. Tym bardziej brak jest uprawnienia do nadawania zdefiniowanemu pojęciu innego znaczenia (M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki, Warszawa 2002). Dlatego też zarzuty skargi o błędnej wykładni art. 2 ust. 9 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie mogą zostać uznane za zasadne. Wyłącznie wtedy, gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, a zatem dziecko, które w momencie otrzymywania przez rodzinę świadczenia wychowawczego legitymuje się właściwym orzeczeniem, organ uprawniony jest do stosowania kryterium dochodowego w wysokości 1 200 zł. W takim też rozumieniu pojęcia "niepełnosprawne dziecko" organ zastosował art. 2 pkt 9 oraz art. 5 ust. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Zgodzić się można ze stroną skarżącą, że "wykładnia systemowa prowadzi do wniosku, że za pomocą orzeczenia dowodzi się istnienie niepełnosprawności w oznaczonym przedziale czasu...". Definicja legalna nie nasuwa bowiem wątpliwości, że przesłanka wymagana do przyznania świadczenia przy podwyższonym kryterium dochodowy to posiadanie przez dziecko właściwego orzeczenia stwierdzającego jego niepełnosprawność. Jakiekolwiek zatem inne dokumenty poświadczające tę okoliczność nie są tu miarodajne. Orzeczenie właściwego organu jest jedynym dowodem pozwalającym na wykazanie tej przesłanki. Nie jest też spełnieniem przesłanki "legitymowania się orzeczeniem o niepełnosprawności w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej (...)" przedstawienie organowi orzeczenia wydanego po okresie zasiłkowym, post factum. Argumenty zawarte w skardze o obowiązku organu ustalającego prawo do świadczenia wychowawczego do samodzielnego uzyskania lub weryfikacji drogą elektroniczną informacji o legitymowaniu się odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności obejmującej min. okres, na jaki zostało wydane orzeczenie, nie mogą też stać się przyczyną uwzględnienia skargi. W chwili przyznawania świadczenia wychowawczego kryterium dochodowe rodziny nie przekraczało kwoty 800 zł. Posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności dziecka było zatem faktem prawnie obojętnym. Orzeczenie to nabrało charakteru istotnego dla sprawy w chwili zmiany sytuacji dochodowej rodziny. W tym momencie to obowiązkiem strony, stosownie do brzmienia art. 20 ust. 1 omawianej ustawy, było niezwłocznie poinformować organ o podjęciu pracy przez członka rodziny, czego jednak skarżąca nie uczyniła. Tym samym, w braku świadomości zmiany dochodu strony, organ nie był zobowiązany do wszczęcia samodzielnych ustaleń weryfikujących aktualność orzeczenia o niepełnosprawności. Sąd podziela stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że to w interesie strony leżało wystąpienie z nowym wnioskiem po utracie aktualności orzeczenia o niepełnosprawności jej syna. Wniosek ten strona złożyła dopiero w chwili, w której organ wszczął postepowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń. Obowiązek organu weryfikowania w toku postępowania aktualności orzeczenia o niepełnosprawności, nie jest tożsamy z zastępowaniem strony w czynnościach zmierzających do uzyskania takiego orzeczenia. Przypomnieć trzeba, że organy administracji obciążone są obowiązkiem działania wyłącznie na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Przyznanie świadczenia wychowawczego rodzinie, której dochód przekracza kryterium dochodowe w wysokości 800 zł, przy braku spełnienia się warunku, o którym mowa w art. 5 ust. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, stanowiłoby o rażącym naruszeniu prawa. W tym stanie rzeczy, gdy Sąd nie dostrzegł, by zaskarżona decyzja wydana została w sprzeczności z obowiązującymi przepisami, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło