I SA/Sz 520/18
WyrokWSA w Szczecinie2018-10-04
Skład orzekający: Bolesław Stachura, Marzena Kowalewska, Jolanta Kwiecińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo utrzymał w mocy decyzję orzekającą o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu spółki za koszty postępowania egzekucyjnego, mimo że spółka posiadała wierzytelności, które mogłyby zaspokoić te koszty?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ odwoławczy nie rozważył należycie kwestii wskazania przez skarżącego mienia spółki, z którego egzekucja mogłaby zaspokoić zaległości podatkowe w znacznej części. Organ pominął analizę skuteczności egzekucji z niektórych wierzytelności spółki oraz nie wyjaśnił, dlaczego wyegzekwowane kwoty nie wpłynęły na zmniejszenie odpowiedzialności skarżącego, mimo że dotyczyły kosztów egzekucyjnych związanych z podatkiem VAT za okres objęty decyzją.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu spółki z o.o. za koszty postępowania egzekucyjnego związane z zaległościami spółki w podatku od towarów i usług za okres od I do IV kwartału 2012 r. Organ egzekucyjny uznał egzekucję z majątku spółki za bezskuteczną. Organ pierwszej instancji oraz Dyrektor Izby Administracji Skarbowej orzekły o odpowiedzialności skarżącego. Skarżący zarzucił m.in. wadliwe ustalenie istnienia zaległości podatkowych, nieprawidłowe uznanie korekt deklaracji VAT za skuteczne oraz brak rozważenia przez organ odwoławczy wskazanych przez niego wierzytelności spółki, które mogłyby zaspokoić koszty egzekucyjne.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Zienkowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 września 2018 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 25 maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za koszty postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego P. S. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Sygn. akt I SA/Sz [...]
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
w S. po rozpatrzeniu odwołania P. S. (dalej: "Strona"/"Skarżący") od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. nr [...] wydanej w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Strony jako byłego członka zarządu [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. (dalej: "Spółka") za powstałe w toku postępowania egzekucyjnego koszty egzekucyjne w kwocie [...]zł wynikające z tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...], obejmującego zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od I do IV kw. 2012 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Z zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika następujący stan faktyczny sprawy.
Spółka powstała na mocy umowy zawartej w dniu [...] r. (akt notarialny Rep. A nr [...]). Osobami reprezentującymi Spółkę zostali A. C. (prezes zarządu) i P. S. (wiceprezes zarządu). W dniu
[...] r. Spółkę wpisano do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem [...]
Na podstawie obowiązujących przepisów prawa Spółka była obowiązana, bez wezwania naczelnika urzędu skarbowego, do obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług. Spółka nie uregulowała w ustawowym terminie zobowiązań w podatku od towarów i usług za okres od I do IV kwartału 2012 r. oraz I kwartał 2013 r.
W celu dochodzenia powyższych zobowiązań podatkowych wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym (Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S.) wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych i przekazanych do realizacji tytułów wykonawczych ([...] z [...] r. – zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za IV kwartał 2012 r., [...]
z [...] r. - zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za I - IV kwartał
2012 r., [...] z [...] r. - zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za I kwartał 2013 r.) W toku postępowania organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz zajęcia wierzytelności pieniężnej u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem - [...] oraz zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank - "[...]" Sp. z o.o.
W związku ze zmianą siedziby Spółki właściwy w sprawie stał się Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S.. W wyniku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przesłanych organowi egzekucyjnemu w 2015 r. tytułów wykonawczych ustalono w dniu [...] r., iż pod adresem ul. [...] w S. faktycznie nie znajduje się siedziba Spółki (od kilku miesięcy nie wynajmuje pod tym adresem powierzchni biurowej).
Postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 2 w zw. z § 3 ustawy z dnia [...] r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 1619 ze zm.). Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ egzekucyjny wskazał,
że:
- zastosowane czynności egzekucyjne w postaci zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelności z rachunku bankowego dłużnika zajętej wierzytelności okazały się nieskuteczne,
- podejmowane próby dokonania czynności egzekucyjnych we wskazanym miejscu siedziby okazały się nieskuteczne,
- ustalił, iż Spółka nie posiada nieruchomości, a szacowana wartość ruchomości wskazanych przez wierzyciela jest znacznie niższa aniżeli kwota ewentualnych wydatków egzekucyjnych.
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego naliczono koszty postępowania egzekucyjnego od zaległości podatkowych: za IV kwartał 2012 r. ([...]): [...] zł - w całości pobrane, za okres od I kwartału 2012 r.
do IV kwartału 2012 r. ([...]): [...] zł - pobrano [...] zł, za I kwartał 2013 r. ([...]): [...] zł - w całości pobrane.
Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] r. wszczął postępowanie podatkowe wobec Strony, zmierzające do orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki w zakresie kosztów egzekucyjnych wynikających z tytułu wykonawczego z [...] r. nr [...], od zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za okres od I do IV kwartału 2012 r.
Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalono, że ww. koszty egzekucyjne Spółki dotyczą zaległości podatkowych, które powstały, gdy funkcję Prezesa w zarządzie spółki pełnił P. S.. Powyższe wynikało z postanowienia jedynego wspólnika Spółki z dnia [...] r. (postanowienie nr [...] - akt notarialny Rep. A nr [...]), którym Strona została powołana na stanowisko prezesa zarządu. Do odwołania doszło natomiast w wyniku podjęcia w trakcie Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników w dniu [...] r. uchwały nr [...] – akt notarialny Rep. A nr [...] o odwołaniu ze stanowiska prezesa zarządu. Fakt pełnienia przez Stronę funkcji prezesa zarządu w analizowanym okresie potwierdzał również odpis pełny KRS nr [...] według stanu na [...] r.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ I instancji orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Strony jako członka zarządu Spółki za powstałe w toku postępowania egzekucyjnego koszty w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu wskazał, że Strona pełniła funkcję członka zarządu Spółki
w okresie, kiedy powstało przedmiotowe zobowiązanie, a egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna. Organ I instancji stwierdził, że w rozstrzyganej sprawie nie zaszła żadna z przesłanek negatywnych, tj. zwalniających członka zarządu z odpowiedzialności za koszty egzekucyjne Spółki. Ustalono bowiem, iż Strona nie wykazała, że jako prezes zarządu we właściwym czasie złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości, lub że otwarto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie nie dłuższym niż dwa tygodnie od dnia zaprzestania płacenia długów oraz brak postępowania układowego nastąpiły bez jego winy. Ponadto w toku postępowania organ egzekucyjny ustalił, że Strona pełniąc obowiązki członka zarządu w czasie, kiedy naliczono koszty egzekucyjne, nie wskazała mienia, z którego byłoby możliwe ich zaspokojenie zobowiązań podatkowych.
Ustalono także, że stan zaprzestania płacenia przez Spółkę bieżących zobowiązań podatkowych zaistniał, co najmniej w kwietniu 2011 r., kiedy wystąpiły zaległości z tytułu podatku od towarów i usług. Nie był to stan przejściowy, bowiem z upływem czasu zaległe zobowiązania wzrastały i nie zostały zaspokojone przez spółkę do dnia wydania decyzji. Organ I instancji wystąpił ponadto do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z zapytaniem o realizację zobowiązań Spółki, jako płatnika składek. Z uzyskanej odpowiedzi z dnia [...] r. (wpływ do Urzędu [...] r.), wynikało, że płatnik zalega z tytułu składek oraz kosztów upomnienia na rzecz: Funduszu Ubezpieczeń Społecznych za okres od sierpnia 2011 r. do marca 2013 r., Funduszu Ubezpieczenia Zdrowotnego za okres od czerwca 2011 r. do marca 2013 r. oraz Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracy za wrzesień 2011 r. oraz okres od stycznia 2012 r. do marca 2013 r. - na łączną kwotę [...]zł.
W odwołaniu od tej decyzji Strona zaskarżyła decyzję w całości i wniosła o jej uchylenie do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
W pierwszej kolejności Strona odwołała się do postępowania prowadzonego przez Sąd Rejonowy [...] w S. w sprawie sygn. akt [...]. Wskazała, że w toku tego postępowania zakwestionowała istnienie zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za okres od I kwartału 2012 r. do I kwartału 2013 r. W szczególności wykazała zasadność potrącenia podatku naliczonego z tytułu faktycznego dokonania zapłaty na rzecz kontrahenta [...], udowodniła (wg jej twierdzeń) również dokonanie przez księgową Spółki korekt deklaracji VAT, które stały się źródłem i podstawą przedmiotowych zobowiązań podatkowych, bez zgody zarządu Spółki. W tym zakresie wniosła o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy [...].
Ponadto zdaniem Strony decyzja została oparta na błędnym założeniu, że w okresie w jakim powstały rzekome zaległości z tytułu podatku od towarów i usług wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości. Strona podkreśliła, że przedmiotowe zobowiązania podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za 2012 r. oraz I kwartał 2013 r. formalnie nie istniały i nie stanowiły obciążenia pasywów Spółki,
a w konsekwencji nie stanowiły żadnej przesłanki do ogłoszenia upadłości.
Strona wyraziła pogląd, że formalny byt zobowiązania podatkowego zaczął się dopiero z chwilą zakończenia kontroli podatkowej i samowolnego skorygowania deklaracji VAT przez księgową w marcu 2013 r.
Wadliwie zatem organ I instancji przyjął, iż stan zaprzestania płacenia przez Spółkę swoich bieżących zobowiązań podatkowych zaistniał co najmniej od kwietnia 2011 r. Spółka bowiem płaciła na bieżąco wszystkie wymagalne zobowiązania i nie miała świadomości, że w przyszłości ten sposób rozliczeń z fiskusem zostanie zakwestionowany. Ponadto Spółka prowadziła w tym czasie działalność gospodarcza i uzyskiwała stabilne przychody na poziomie ok. [...] mln zł.
Strona zakwestionowała ustalenia organu I instancji w zakresie rzekomego braku majątku Spółki, który nadawałby się na pokrycie spornych zobowiązań podatkowych. Podkreśliła, że choć informacje udzielone przez nią dotyczą okresu sprzed odwołania z funkcji prezesa zarządu, to mogą one być nadal aktualne. W tym zakresie wymieniła szereg przysługujących Spółce wierzytelności.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w okresie od [...] r. do
[...] r. przeprowadzono wobec Spółki kontrolę podatkową w zakresie prawidłowości rozliczania się z budżetem państwa z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za okres od dnia [...] r. do [...] r. oraz w zakresie prawidłowości i rzetelności rozliczania się z budżetem państwa z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2011 i 2012 r. Wv następstwie organ podatkowy przeprowadził postępowanie karne-skarbowe. Zarzuty w powyższej sprawie zostały ogłoszone P. S.. w dniu [...] r. skierowano do Sądu Rejonowego [...] akt oskarżenia przeciwko Stronie (sygn. akt [...]).
Organ odwoławczy wskazał na materiał dowodowy sprawy, z którego wynikało, że Spółka złożyła w [...] Urzędzie Skarbowym w S.:
- w dniu [...] r. zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2011 (CIT-8), wykazując kwotę do zapłaty w wysokości [...] zł oraz w dniu [...] r. korektę tej deklaracji wykazując kwotę podatku do zapłaty w wysokości [...] zł,
- w dniu [...] r. deklarację dla podatku od towarów i usług za I kw. 2012 r. (VAT-7K), wykazując kwotę podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego w wysokości [...] zł oraz w dniu [...] r. korektę tej deklaracji wykazując kwotę podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego w wysokości [...] zł,
- w dniu [...] r. deklarację dla podatku od towarów i usług za II kw. 2012 (VAT-7K), wykazując kwotę podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego w wysokości [...] zł oraz w dniu [...] r. korektę tej deklaracji wykazując kwotę podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego w wysokości [...] zł,
- w dniu [...] r. deklarację dla podatku od towarów i usług za
III kw. 2012 (VAT-7K), w której wykazała kwotę podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego w wysokości [...] zł oraz w dniu [...] r. korektę tej deklaracji wykazując kwotę podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego w wysokości [...] zł,
- w dniu [...] r. deklarację dla podatku od towarów i usług za IV kw. 2012 (VAT-7K), wykazując kwotę podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego w wysokości [...] zł oraz w dniu [...] r. korektę tej deklaracji wykazując kwotę podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego w wysokości [...] zł,
- w dniu [...] r. deklarację dla podatku od towarów i usług za I kw. 2013 (VAT-7K), wykazując kwotę podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego w wysokości [...] zł oraz w dniu [...] r. korektę tej deklaracji wykazując kwotę podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego w wysokości [...] zł.
W związku z nieuiszczeniem zobowiązań podatkowych ujawnionych w korektach deklaracji, powstały zaległości podatkowe.
Organ odwoławczy odnosząc się do spornej w sprawie kwestii, czy decydujące znaczenie mają korekty deklaracji, podzielił pogląd organu I instancji. Zgodnie z nim złożenie przez Spółkę korekt deklaracji zastąpiło poprzednio złożone deklaracje. Są one wiążące do chwili ich ewentualnego zakwestionowania przez organ lub ponownej korekty dokonanej przez samego podatnika. Nie ma natomiast prawnego znaczenia przyczyna ich złożenia, bowiem skuteczne złożenie korekty powoduje, że deklaracja pierwotna traci swój byt. W tym zakresie organ odwoławczy powołał wyroki WSA z dnia [...] r. sygn. akt I SA/Wr [...] oraz z dnia [...] r. sygn. akt I SA/Wr [...].
Odnosząc się do tezy, co do obowiązku weryfikacji prawidłowości zobowiązania podatkowego spółki w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności członka zarządu za zaległości tej spółki, organ odwoławczy wskazał na orzeczenie NSA z [...] r., sygn. akt II FSK [...]. Stwierdzono bowiem w nim, że
art. 108 § 3 Ordynacji podatkowej wyłączający konieczność wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego przed orzeczeniem o odpowiedzialności osoby trzeciej, w przypadku wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie deklaracji, odnosi się także do korekty deklaracji, dopuszczalnej na mocy art. 81 Ordynacji podatkowej.
Organ odwoławczy nie podzielił także, zarzutu, jakoby korekty deklaracji podatkowych złożyła osoba nieuprawniona. Z akt sprawy wynika, że Spółka, reprezentowana przez członków zarządu (Stronę i [...]) w dniu [...] r. złożyła do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. dokument [...] - pełnomocnictwo do podpisywania deklaracji składanej za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Z jego treści wynika, że Spółka ustanowiła pełnomocnikiem do podpisywania deklaracji M. M.. Pełnomocnictwo obowiązywało od dnia [...] r. i nie było ograniczone datą końcową. Tym samym było to pełnomocnictwo bezterminowe. Spółka nie złożyła również w organie podatkowym odwołania przedmiotowego pełnomocnictwa.
Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy okazał się wystarczający do wykazania istnienia przedmiotowych zaległości podatkowych, ujawnionych w kwestionowanych korektach deklaracji podatkowych. W związku z tym, nie zachodzi konieczność badania dokumentów zgromadzonych w innym postępowaniu (karnym) i przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka, M. M.. W związku z tą okolicznością organ podatkowy odmówił uwzględnienia żądania Strony we wnioskowanym w toku postępowania zakresie.
W zakresie żądania Strony o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy o sygn. akt V K [...], organ odwoławczy wyjaśnił, że kwestia ta nie ma znaczenia dla odpowiedzialności odwołującej się Strony (postanowienie z dnia [...] r.).
Ponadto wskazał na podnoszoną przez Stronę argumentację, jakoby nie posiadała ona wiedzy na temat zobowiązań podatkowych (zaległości podatkowych) Spółki, ponieważ korekty deklaracji podatkowych zostały złożone przez księgową bez jej zgody. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż charakter prawny funkcji członka zarządu oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności zarządzających, ale też zwiększony zakres odpowiedzialności. Niewiedza prezesa zarządu o działaniach prawidłowo umocowanego pełnomocnika nie ma wpływu na stanowisko organu podatkowego.
Organ odwoławczy ustosunkował się także do istnienia na gruncie niniejszej sprawy zarówno pozytywnych, jak i negatywnych przesłanek odpowiedzialności Strony za zaległości podatkowe Spółki. Nie ma wątpliwości, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji, nie zachodziła żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z majątku spółki. Egzekucja wobec Spółki była bezskuteczna. Ponadto w sprawie niesporna jest okoliczność, że Strona nie zgłosiła wniosku, o którym mowa
w art. 116 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
W powyższym zakresie organ odwoławczy przeprowadził analizę materiału dowodowego sprawy pod kątem ustalenia zakresu niewypłacalności Spółki (niewykonywania przez nią wymagalnych zobowiązań) w objętym decyzją okresie. Ustalił, iż Spółka nie uregulowała w terminie płatności, m.in., zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2011 r. i następne - w łącznej kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę, podatku dochodowego od osób prawnych za 2011 r. – w kwocie [...]zł, zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2012 r. - w łącznej wysokości [...] zł. Spółka zatem z dniem [...] r. zaprzestała realizacji zobowiązań podatkowych, gdyż w tym dniu powstała zaległość podatkowa w podatku od towarów i usług za I kwartał 2011 r., zatem Spółka stała się niewypłacalna. Spółka nie tylko zaprzestała realizacji zobowiązań podatkowych, ale również wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (od lipca 2011) z tytułu: funduszu ubezpieczeń społecznych, funduszu ubezpieczenia zdrowotnego, funduszu pracy i funduszu gwarantowanych świadczeń pracy. Stan niewypłacalności Spółki z upływem czasu ulegał pogłębieniu.
Organ odwoławczy zwrócił, także uwagę na mierniki oceny działalności Spółki w odniesieniu do danych ze sprawozdania finansowego sporządzonego według stanu na [...] r. Wskazał na: wskaźnik udziału kapitału własnego w aktywach wyrażony stosunkiem między sumą kapitału własnego, a wartością aktywów trwałych (kapitał własny/aktywa trwałe), wskaźnik rentowności majątku definiowany jako stosunek zysku netto przypadającego na jednostkę zaangażowanego w przedsiębiorstwie majątku (zysk netto/aktywa ogółem), wskaźnik rentowności sprzedaży netto wyrażony stosunkiem zysku netto do przychodów ze sprzedaży netto (zysk netto/sprzedaż netto), wskaźnik ogólnego zadłużenia mierzony wartością wszystkich zobowiązań do wartości aktywów (zobowiązania ogółem/aktywa ogółem), wskaźnik zadłużenia kapitału własnego będący relacją zobowiązań do kapitału własnego (zobowiązania ogółem/kapitał własny), wskaźnik bieżący płynności informujący, w jakim stopniu bieżące aktywa są większe od bieżących zobowiązań (aktywa bieżące/zobowiązania bieżące), wskaźnik wypłacalności środkami pieniężnymi (środki pieniężne/zobowiązania bieżące).
Organ odwoławczy podkreślił, że kształtowanie się wskaźników za przedmiotowe okresy rozliczeniowe w sposób odbiegający od poziomu uznawanego za optymalny wskazuje, że Spółka już w 2010 r. miała problemy z wypłacalnością i obsługą zadłużenia. Tym samym do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki lub podjęcia działań mających na celu postępowania restrukturyzacyjnego winno nastąpić w 2011 r.
Tymczasem Strona nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki i nie podjęła działań skutkujących wszczęciem postępowania zapobiegającego, co jest niesporne w sprawie. Złożyła jedynie rezygnację z funkcji prezesa zarządu Spółki i została odwołana z tej funkcji w dniu [...] r.
Strona nie wykazała również żadnych okoliczności w zakresie wyłączenia braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Strona podała jedynie, że według jej wiedzy sytuacja finansowa Spółki była dobra.
W sprawie zdaniem organu odwoławczego nie zaistniała, także druga z przesłanek egzoneracyjnych, tj. wskazanie mienia Spółki umożliwiającego zaspokojenie znanej części zaległości podatkowych. Poglądu tego nie zmienia informacja pochodząca od Strony, zgodnie z którą Spółka posiada wymagalne wierzytelności. W związku z informacją o wierzytelnościach Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. w toku postępowania odwoławczego wystawił tytuły wykonawcze z dnia [...] r., a organ I instancji działając jako organ egzekucyjny przeprowadził na ich podstawie postępowanie egzekucyjne. W wyniku podjętych czynności wyegzekwowano kwotę [...]zł, które przeznaczono na pokrycie kosztów egzekucyjnych.
W związku z powyższym, organ odwoławczy uznał iż Strona nie wskazała mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiałaby zaspokojenie jej zaległości podatkowych w znacznej części.
Organ odwoławczy odmówił, także włączenia w poczet materiału dowodowego informacji i rejestrów egzekucyjnych i księgowych (saldo rozliczeń) prowadzonych przez organ I instancji i Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego. W ocenie organu w niniejszej sprawie nie zachodzi konieczność dołączenia do akt sprawy dokumentów rozliczeniowych pobranych kwot przez poborcę skarbowego D. S. i przesłuchania poborcy skarbowego na tę okoliczność. Wskazywane przez Stronę okoliczności dotyczące prowadzenia postępowania egzekucyjnego mają znaczenie wyłącznie w postępowaniu egzekucyjnym i jedynie w tym postępowaniu mogą być weryfikowane.
Podsumowując organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu I instancji znajduje oparcie w ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy i w obowiązującym stanie prawnym.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Skarżący zarzucił naruszenie art.120, 121, 122, 123 oraz art. 127 ustawy z dnia [...] r. Ordynacja podatkowa oraz przepisów ustawy z dnia [...] r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Mając na uwadze powyższe zarzuty, Skarżący wniósł o uchylenie i wycofanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi Skarżący zwrócił uwagę, że korekty deklaracji Spółki zostały złożone przez osobę nieuprawnioną, a istniejące i skuteczne pozostają deklaracje pierwotne. Deklaracje pierwotne nie mogą zaś stanowić podstawy wszczęcia i prowadzenia postepowań egzekucyjnych oraz postępowań w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe bowiem zaległości tych nie ma. Wskazał także na wystąpienie z wnioskiem o wznowienie postepowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną dotyczącą podatku od towarów i usług za I kwartał 2011 r. a także wnioskami o wycofanie z obrotu nieprawidłowych korekt deklaracji i nieprawidłowej deklaracji za I kwartał 2013 r.
Podkreślił też, że przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia przez organ dowody są fałszywe, a sprawa ustalenia prawidłowego stanu faktycznego i odpowiedzialności osób za fałszowanie dokumentów jest prowadzona przez właściwe organy.
Skarżący zwrócił także uwagę, że organ odwoławczy zawiadomił Skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami zgromadzonymi w toczącym się postępowaniu, podczas gdy w dniach 16 i [...] r. akta postępowania zwiększyły się o 3 pisma czyli dokumenty te stanowią materiał dowodowy postępowania i nie zostały one przedstawione Stronie, brak bowiem zawiadomienia o możliwości zapoznania się z tymi dokumentami. Nadto wskazał, że pismem z dnia [...] r. organ odpowiedział na pismo pełnomocnika Strony złożone w dniu [...] r. a odbiór tego pisma nastąpił po zakończeniu postępowania. Dodatkowo Strona nie otrzymała i nie zapoznała się z pismem Spółki złożonym do organu odwoławczego w dniu [...] r.
Końcowo Skarżący podkreślił, że skoro jak wynika z jego argumentacji nie powstały zaległości Spółki w podatku VAT za okres 2012 r. jak i I kwartał 2013 roku, to nie było podstaw do wszczynania postępowania egzekucyjnego, brak podstaw do wystawiania tytułu wykonawczego i podstaw do wszczęcia egzekucji, a w konsekwencji brak także zaległości z tytułu kosztów egzekucyjnych (których dotyczy zaskarżona decyzja) a które zdaniem Strony nie powstały.
Strona zauważyła też, iż Spółka której członkiem zarządu był Skarżący nie posiadała nigdy siedziby przy ul. [...] w S..
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Pismem z dnia [...] r. Strona rozwinęła dotychczasową argumentację skargi, ponownie podkreślając, że korekty deklaracji VAT za I-IV kwartał 2012 r. złożone przez M. M. były bezskuteczne z uwagi na unieważnienie upoważnienia do ich podpisania. Dodatkowo wskazał, iż Spółka złożyła w czerwcu 2018 r. ponowne korekty deklaracji podatkowych, wracając do stanu pierwotnego, a więc bez zaległości podatkowych.
Strona wskazała też, że konieczność korekty zeznań na podstawie których powstały zaległości Spółki była wynikiem informacji przekazanych przez inny organ podatkowy w przedmiocie tzw. ulgi na złe długi. Zdaniem Strony istniejąca dokumentacja zaprzecza temu aby istniała sprawa tzw. złych długów.
Wskazano także na wznowienie postępowania podatkowego dotyczące I kwartału 2011 r. Do pisma Strona załączyła szereg dokumentów.
Ponownie wskazano też na naruszenie zasady czynnego udziału Strony w postępowaniu, przytaczając ponownie okoliczności mające to potwierdzić.
Na rozprawie Strona dodatkowo wniosła o przeprowadzenie dowodu z pisma z dnia [...] r. na okoliczność nieistnienia zobowiązania Spółki, a tym samym nieistnienia zobowiązania solidarnego Strony.
Sąd postanowił oddalić wnioski dowodowe Strony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z treści zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala. Przy tym na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także
z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Mając na uwadze powyższą normę Sąd uznał, że skarga okazała się zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie narusza prawo w stopniu który uzasadnia jego uchylenie zgodnie z przepisami p.p.s.a. niezależnie od oceny trafności podniesionych zarzutów.
Zauważyć trzeba, że do ustalonego w sprawie stanu faktycznego znajduje zastosowanie przepis art. 116 o.p. w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia [...] r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1649). Zgodnie bowiem z art. 22 ww. ustawy nowelizującej, do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem jej wejścia w życie, tj. przed dniem [...] r. stosuje się przepisy ustawy – o.p. w brzmieniu obowiązującym przed tą datą.
Na podstawie art. 116 § 1 o.p. (we wskazanym brzmieniu) za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo,
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowań zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy,
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Stosownie do treści § 2 powołanego wyżej artykułu, odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Powołane przepisy stosuje się również do byłego członka zarządu (art. 116 § 4 o.p.). Zakres odpowiedzialności członków zarządu spółek, dotyczy zaległość podatkowych osoby prawnej oraz należności wskazanych w art. 107 § 2 o.p. a więc m.in. odsetek za zwłokę i kosztów egzekucji (pkt 2).
Z treści ww. przepisu wynikają następujące 4 przesłanki sine qua non orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki. Po pierwsze zaległość podatkowa dotyczy zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez daną osobę obowiązków członka zarządu. Po drugie egzekucja należności wobec Spółki okazała się bezskuteczna w całości lub w części. Po trzecie członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie złożono wniosek o upadłość lub wszczęto postępowanie układowe, bądź niezłożenie wniosku o upadłość czy nie wszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego jakiejkolwiek winy. Po czwarte członek zarządu nie wskazał mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych spółki.
Przytoczony wyżej przepis wskazuje także, jak rozłożony jest ciężar dowodzenia powyższych przesłanek. Na organie podatkowym spoczywa obowiązek wykazania bezskuteczności egzekucji wobec Spółki oraz okoliczności pełnienia przez członka zarządu funkcji w czasie, w którym upływał termin płatności zobowiązania podatkowego (tzw. przesłanki pozytywne), natomiast członka zarządu (byłego członka zarządu) obciąża wykazanie okoliczności wyłączających odpowiedzialność – tj., że we właściwym czasie złożono wniosek o upadłość lub wszczęto postępowanie układowe, bądź niezłożenie wniosku o upadłość czy nie wszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego jakiejkolwiek winy, bądź wskazanie mienia spółki, z którego możliwa będzie egzekucja (tzw. przesłanki negatywne).
W niniejszej sprawie mimo, iż Sąd nie zgodził się z większością podnoszonych w skardze zarzutów, to jednak uznał że zaskarżona decyzja nie może się ostać z uwagi na dostrzeżone przez Sąd jej wady, skutkujące koniecznością jej uchylenia.
Wskazać zatem ponownie trzeba, że w niniejszej sprawie zgodnie z obowiązującymi regulacjami, tj. art. 116 O.p. w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, członek zarządu odpowiada za zobowiązania których termin płatności upływał w czasie gdy pełnił on obowiązki członka zarządu. W pierwszym rzędzie należało zatem ustalić czy P. S. sprawował funkcje członka zarządu Spółki w okresie w którym upływał termin płatności spornych zobowiązań z których wynikają koszty egzekucyjne objęte zaskarżoną decyzją. Należy zauważyć, że jeśli chodzi o badaną sprawę, to obciążono Stronę odpowiedzialnością za zaległości z tytułu kosztów egzekucyjnych dotyczących podatku od towarów i usług za kwartały od I do IV 2012 roku.
Termin płatności podatku od towarów i usług za I-IV kwartał 2012 roku upływał w dniach od [...] r. (I kwartał) do [...] r. (IV kwartał) Jak wynika z ustaleń, postanowieniem jedynego wspólnika spółki z dnia [...] r. Strona została w tym dniu powołana na stanowisko prezesa zarządu. Do odwołania doszło natomiast w wyniku podjęcia w dniu [...] r. uchwały o odwołaniu go ze stanowiska prezesa zarządu. Zatem w okresie od [...] r. gdy upływał termin płatności podatku za I kwartał do [...] r. gdy upływał termin płatności podatku za IV kwartał 2012 r. Skarżący niewątpliwie pełnił funkcję członka zarządu Spółki.
Należało również zbadać czy był w tym momencie jedynym członkiem zarządu. Jak wynika z akt sprawy postanowieniem jedynego wspólnika z dnia [...] r. (akt notarialny Repertorium A numer [...]) F. C. został odwołany z funkcji prezesa zarządu Spółki. Tym samym w dniach od [...] r do [...] r. F. C. nie pełnił już funkcji członka zarządu Spółki, a jedynym członkiem zarządu był Skarżący i to wyłącznie z jego udziałem należało prowadzić postępowanie w sprawie solidarnej ze Spółką odpowiedzialności za koszty egzekucyjne powstałe w toku postępowania egzekucyjnego obejmującego zaległości podatkowe za okresy rozliczeniowe od I do IV kwartału 2012 r.
Nie można też było zgodzić się z zarzutami dotyczącymi tego, iż sporne zobowiązanie Spółki w istocie nie powstało, albowiem korekta została dokonana przez osobę nieuprawnioną. Sąd nie ma wątpliwości iż M. M. była upoważniona do dokonywania korekt deklaracji w momencie ich składania. Z akt sprawy wynika, że spółka, reprezentowana przez członków zarządu (Stronę i [...]) w dniu [...] r. złożyła do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. dokument [...] - pełnomocnictwo do podpisywania deklaracji składanej za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Z jego treści wynika, że Spółka ustanowiła pełnomocnikiem do podpisywania deklaracji M. M.. Pełnomocnictwo obowiązywało od dnia [...] r. i nie było ograniczone datą końcową. Tym samym było to pełnomocnictwo bezterminowe. Spółka nie złożyła również w organie podatkowym odwołania przedmiotowego pełnomocnictwa. [...] deklaracji VAT za 2012 rok zostały złożone w dniu [...] roku. Dopiero w dniu [...] r. do organu podatkowego wpłynęło pismo M. M. informujące o tym, że z dniem [...] r. pełnomocnictwo dla niej uległo unieważnieniu. Zdaniem Sądu pismo powyższe nie mogło jednak odnieść skutku z mocą wsteczną w postaci uznania, że już przed datą jego złożenia w organie M. M. nie była upoważniona do składania deklaracji w imieniu Spółki. Dopiero z chwilą gdy organ powziął informacje o tym, że pełnomocnictwo unieważniono tj. od dnia [...] r. - powyższe oświadczenie winien wziąć on pod uwagę. Na bazie powyższego Sąd nie ma wątpliwości, że w momencie składania korekty deklaracji podatkowych przez M. M. tj. w dniu [...] r. organ nie miał podstaw do kwestionowania istnienia jej upoważnienia, a korekty były skuteczne. Zasadnie uznały organy, że nie było wobec powyższego powodów do uwzględniania dodatkowych wniosków dowodowych Strony dotyczących kwestii istnienia upoważnienia dla M. M.. Sprawa w zakresie którego dotyczyły wnioskowane dowody została wszechstronnie wyjaśniona. Nie było zatem podstaw do dalszego gromadzenia na tą okoliczność dowodów czy to z przesłuchania M. M., postępowania karnego czy dokumentów z postępowania egzekucyjnego. Podkreślić też trzeba, że złożona w dniu [...] r. korekty wywołały skutki podatkowe w datach w których upływał termin płatności podatku od towarów i usług za poszczególne kwartały 2012 roku. Nie jest wiec tak jak stwierdziła Strona w odwołaniu, że formalny byt zobowiązania wynikającego z korekty rozpoczął się z chwila zakończenia kontroli podatkowej na przełomie 2012 i 2013 r. Należy bowiem przyjąć iż zobowiązanie to powstało wcześniej tj. w dniach w których upływał pierwotny termin płatności podatku. Nie ma przy tym też znaczenia podnoszony przez Stronę zarzut, iż nie wiedział on o czynnościach podejmowanych przez M. M.. Istotne jest bowiem, iż posiadała ona prawidłowe umocowanie do dokonywanych czynności.
Co do kolejnej przesłanki pociągnięcia do odpowiedzialności, to wskazać trzeba, że dowody przedstawione w sprawie potwierdzają, że egzekucja wszczęta przed wszczęciem postępowania o odpowiedzialności solidarnej Strony była bezskuteczna. Zauważyć należy, że przepis dopuszcza tu zarówno egzekucję całkowicie jak i częściowo bezskuteczną. Tymczasem postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne wobec Spółki na podstawie art. 59 § 2 w zw. z § 3 ustawy z dnia [...] r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w uzasadnieniu wskazał, że zastosowane czynności egzekucyjne w postaci zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelności z rachunku bankowego dłużnika zajętej wierzytelności okazały się nieskuteczne, podejmowane próby dokonania czynności egzekucyjnych we wskazanym miejscu siedziby okazały się nieskuteczne, a nadto ustalił, iż Spółka nie posiada nieruchomości, a szacowana wartość ruchomości wskazanych przez wierzyciela jest znacznie niższa aniżeli kwota ewentualnych wydatków egzekucyjnych. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego [...] za zaległości za okres od I do IV kwartału naliczono koszty postępowania egzekucyjnego w wysokości [...] zł. Część kosztów egzekucyjnych została zaspokojona z kwoty uzyskanej z zajęcia wierzytelności, w związku z powyższym zaskarżona decyzja objęła kwotę [...]zł
Również co do ewentualnej przesłanki uwalniającej członka zarządu od pociągnięcia do odpowiedzialności, tj. co do kwestii wykazania złożenia wniosku o upadłość bądź braku winy w jego niezgłoszeniu - Sąd zgadza się z organami, że wniosku takiego nie złożono, Strona zaś nie wykazała, iż złożyła taki wniosek bądź, że jego złożenie nastąpiło bez jej winy. Organy zaś zdaniem Sądu wykazały, że Spółka od 2011 roku nie regulowała wymagalnych zobowiązań, co stanowi podstawę w rozumieniu ustawy z dnia [...] r. prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2344 ze zm.) uznania Spółki za niewypłacalną. W świetle bowiem art. 10 ww. ustawy upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Stosownie do art. 21 ust. 1 ww. ustawy dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami (ust. 2). Zgodnie zaś z art. 11 ust. 1 ww. ustawy, dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Zaś ust. 2 wskazuje, że dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Nieistotne jest, czy nie wykonuje on wszystkich zobowiązań, czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny jest też rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań, bowiem nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność (wyrok WSA w Lublinie z dnia [...] r., sygn. akt I SA/Lu [...]).
Spółka jak wykazały organy z dniem [...] r. zaprzestała realizacji zobowiązań podatkowych, gdyż w tym dniu powstała zaległość podatkowa w podatku od towarów i usług za I kwartał 2011 r. - zatem Spółka stała się niewypłacalna. Spółka nie tylko zaprzestała realizacji zobowiązań podatkowych, ale również zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (od lipca 2011) z tytułu: funduszu ubezpieczeń społecznych, funduszu ubezpieczenia zdrowotnego, funduszu pracy i funduszu gwarantowanych świadczeń pracy. Stan niewypłacalności Spółki z upływem czasu ulegał pogłębieniu. Organ dokonał analizy mierników oceny działalności Spółki w odniesieniu do danych ze sprawozdania finansowego sporządzonego według stanu na [...] r. i doszedł do wniosku, że kształtowanie się wskaźników w sposób odbiegający od poziomu uznawanego za optymalny wskazuje, że Spółka już w 2010 r. miała problemy z wypłacalnością i obsługą zadłużenia.
Natomiast przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji były kwestie związane z wątpliwościami dotyczącymi wskazania przez Stronę mienia z którego egzekucja miała w znacznym stopniu zaspokoić zaległości podatkowe Spółki (czyli zaistnienie ostatniej z przesłanek egzoneracyjnych wymienionych w art. 116 O.p.)
Po pierwsze zauważyć należy, że wobec wskazania przez Skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji przysługujących Spółce wierzytelności, których istnienie miało stanowić o spełnieniu powyższej przesłanki egzoneracyjnej, organ egzekucyjny właściwy dla Spółki wszczął postępowanie egzekucyjne. Wskazane wierzytelności w części okazały się istniejące i wymagalne. Tymczasem organ egzekucyjny zaliczył wyegzekwowane kwoty na koszty egzekucji częściowo nieobjęte decyzjami o solidarnej odpowiedzialności, których dotyczyły odwołania Strony (Sąd w związku z rozpoznawanymi sprawami o sygnaturze I SA/Sz [...] i I SA/Sz [...] z urzędu posiada bowiem wiedzę, iż na istnienie powyższych wierzytelności Skarżący wskazał w dwóch innych odwołaniach w postępowaniach dotyczących jego solidarnej odpowiedzialności za inne zaległości Spółki).
Wyegzekwowana kwota [...]zł została bowiem zaliczona na koszty egzekucji dotyczące zaliczek na podatek dochodowy [...] za styczeń, maj, wrzesień 2012 r., koszty egzekucji podatku dochodowego od osób prawnych za 2011 r. oraz co najbardziej istotne koszty egzekucji podatku VAT za okres od 1 stycznia do [...] r. w wysokości [...] zł – co potwierdza znajdujące się w aktach zestawienie rozliczenia uzyskanych kwot w okresie od [...] r. do [...] r. (k. 203). Tymczasem decyzja orzekająca o odpowiedzialności solidarnej Skarżącego obejmuje właśnie koszty egzekucyjne dotyczące podatku VAT za poszczególne okresy rozliczeniowe 2012 r. (od I do IV kwartału) w tym pierwszego kwartału czyli okresu od [...] do [...] r. Wydając decyzję w II instancji organ odwoławczy w ogóle tej okoliczności nie rozważył. Nie wyjaśnił dlaczego mimo zaliczenia na koszty egzekucji podatku VAT za 2012 kwoty [...]zł, czyli niemal całkowitej kwoty za jaką obciążono odpowiedzialnością Skarżącego w decyzji I instancji, nie zmniejszyło to zobowiązania Skarżącego. Nie wyjaśnił też dlaczego mimo, iż wyegzekwowana wierzytelność została ujawniona przez Stronę w związku z chęcią uwolnienia się od odpowiedzialności solidarnej ze Spółką za konkretne zaległości, to fakt iż egzekucja z tej wierzytelności okazała się skuteczna nie wpłynął na zmniejszenie wysokości kwoty zaległości za które solidarną odpowiedzialnością obciążono Skarżącego.
Niezależnie od powyższego wskazać należy, że oprócz szeregu wierzytelności, które po sprawdzeniu częściowo okazały się istniejące i wymagalne, Strona wskazała w odwołaniu na istnienie wymagalnej od sierpnia 2017 r. wierzytelności w kwocie [...]zł od [...] sp. z o.o. Tymczasem organ egzekucyjny podjął szereg czynności wobec wszystkich pozostałych, wymienionych w odwołaniu wierzytelności - poza wskazaną wyżej. Natomiast co najważniejsze, w zaskarżonej decyzji organu odwoławczego nie ma również ani słowa na temat tej wierzytelności. Organ odwoławczy nie ocenił więc w żaden sposób wskazania przez Stronę w tym zakresie co do istnienia rzeczonej wierzytelności. Pomimo, że szczegółowo odniósł się do wszelkich pozostałych wierzytelności – tą z niewyjaśnionych przyczyn pominął całkowitym milczeniem.
Zauważyć trzeba też, iż jedna z wierzytelności Spółki - w kwocie [...]zł, będąca kaucją, stanowiącą zabezpieczenie właściwego usunięcia wad w okresie gwarancji, jakości i rękojmi, (jak wynikało z informacji od firmy [...] - o ile nie wystąpią przesłanki uprawniające [...] do zaspokojenia z poniżej wskazanych kwot) miała stać się wymagalna w terminie [...] r. Mimo, iż termin ten upłynął na 3 miesiące przed wydaniem przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji, nie podjął on żadnych działań by ustalić czy wierzytelność ta w istocie stała się wymagalna i mogła być egzekwowana.
Należy tu wskazać, że zgodnie z art. 116 § 1 pkt 2 o.p. aby skutecznie wykazać istnienie przesłanki egzoneracyjnej członek zarządu musi wskazać mienie spółki umożliwiające zaspokojenie w znacznej części zaległości podatkowych spółki.
To, jak należy rozumieć zaspokojenie "w znacznej części" zaległości podatkowych wyjaśnia orzecznictwo sądów administracyjnych. Wskazuje się, że "znaczna część" zaległości oznacza możliwość zaspokojenia wierzyciela w przeważającej części. Jak wskazał np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...] r., sygn. akt II FSK [...] użyty w art. 116 § 1 pkt 2 o.p. zwrot legislacyjny "egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części" oznacza, że nie wystarczy wskazanie składników majątkowych, z których egzekucja tylko częściowo, w niewielkim stopniu zaspokoi wierzyciela podatkowego. W grę wchodzi tylko skuteczna egzekucja pozwalająca na zaspokojenie wierzyciela podatkowego w przeważającej części. Z kolei w wyroku z dnia [...] r. sygn. akt II FSK [...] postawiono tezę, iż mienie spółki wskazywane przez członka zarządu musi mieć egzekwowalną wartość spełniającą przesłankę znaczności w porównaniu z wysokością zaległości podatkowych spółki.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że łączna wysokość wierzytelności których dotyczy nieprawidłowe postępowanie organu odwoławczego - [...] zł (tj. [...] + [...] zł) powoduje, że naruszenie to może być istotne na gruncie decyzji dotyczącej solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległość z tytułu powstałych w toku postępowania egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych w kwocie [...]zł wynikających z tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr SM [...]/13, obejmującego zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od I do IV kw. 2012 r., albowiem ich skuteczna egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie powyższej zaległości Spółki z tytułu kosztów egzekucyjnych nie tylko w znacznej części, ale w całości .
Nie budzi wątpliwości Sądu, że zgodnie z art. 122 i art. 187 § 1 o.p. to do organu podatkowego należy wyjaśnienie wszystkich okoliczności niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ ma zebrać wyczerpujący materiał dowodowy i rozpatrzyć go w całości, nie pomijając żadnego z zebranych dowodów, (art. 123 § 1 o.p.). Poczynione ustalenia faktyczne, ocena dowodów oraz wskazanie podstawy prawnej decyzji powinny znaleźć swój wyraz w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji zgodnie z wymogami art. 210 § 4 o.p. Tymczasem w badanej sprawie organ dokonując rozstrzygnięcia pominął szereg istotnych dla jego treści faktów znajdujących potwierdzenie w zgromadzonych dowodach oraz pominął w uzasadnieniu decyzji rozważenie znaczącej części istotnych dla rozstrzygnięcia, wyżej wskazanych kwestii – co stanowiło naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł jak w pkt 1 wyroku.
Niezależnie od powyższego wskazać przy tym jednak trzeba, że wobec uchylenia decyzji z wyżej wskazanych powodów, bez znaczenia dla sprawy był szereg zarzutów o charakterze procesowym dotyczących uchylonej decyzji. Należy wskazać tu m.in. zarzut dotyczący naruszenia zasady czynnego uczestnictwa Strony w postępowaniu poprzez brak możliwości zapoznania się z wskazanymi przez Stronę dokumentami. Bez znaczenia była też sprostowana ostatecznie sprostowana omyłka w nazwie ulicy przy której znajdowała się siedziba Spółki, jak i to, że na wniosek Spółki wznowiono postępowanie w przedmiocie podatku od towarów i usług za I kwartał 2011 r. Także wobec wskazanych przyczyn uchylenia decyzji Sąd uznał że również wnioski dowodowe Strony złożone w postepowaniu sadowoadministracyjnym nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W niniejszej sprawie zaoferowane przez Stronę środki dowodowe wobec uchylenia decyzji ze wskazanych przyczyn nie były niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. Podnoszona zaś okoliczność, iż na skutek nowo złożonych korekt deklaracji zobowiązanie Spółki w podatku VAT nie istnieje nie ma również znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Takich kolejnych korekt, jak wynika z materiału dowodowego sprawy, nie było w dniu wydania zaskarżonej decyzji tj. [...] r. a według tego stanu Sąd ocenia stan faktyczny sprawy leżący u podstaw wydania decyzji. Dodatkowo zaoferowane dowody tak ustalonemu stanowi nie zaprzeczają. Załączone przez Stronę do pisma procesowego z dnia [...] r. pismo Spółki do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego (w formie niepoświadczonej za zgodność kserokopii) wskazuje jedynie, iż po wydaniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] r., w dniu [...] r. Spółka zwróciła się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego ponownie kwestionując upoważnienie M. M. do złożenia korekt deklaracji. Ta zaś kwestia była wielokrotnie podnoszona i wyjaśniana przez organy.
Zatem ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy będzie obowiązany uwzględnić w swoich rozważaniach wyżej opisane okoliczności, tj. rozważyć kwestię wyegzekwowanej od [...] kwoty [...]zł z tytułu przysługującej Spółce wierzytelności, z uwzględnieniem faktu, iż jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zestawienia, kwotę [...]zł zaliczono na koszty egzekucyjne w podatku od towarów i usług za okres od 1 stycznia do [...] r. co wymaga jednoznacznego wyjaśnienia czy nie są to koszty tożsame z kosztami którymi obciążono Stronę w postępowaniu którego dotyczy rozpoznawana sprawa, albowiem dotyczą one m.in. również kosztów egzekucyjnych w podatku od towarów za ten sam okres czasu (I kwartał 2012). Także mając na uwadze że o kwocie tej wierzytelności organy dowiedziały się z treści odwołania Strony, a Strona zgłosiła istnienie tej wierzytelności celem uwolnienia się od odpowiedzialności solidarnej za konkretne zaległości podatkowe Spółki, organ powinien wyjaśnić dlaczego nie przeznaczono wyegzekwowanej kwoty w całości na poczet zaległości którymi obciążono solidarnie Stronę i jaki ma to wpływ na zakres jej odpowiedzialności, skoro jednak mienie wskazane przez Stronę w postaci wierzytelności nadawało się do egzekucji i umożliwiało zaspokojenie w znacznej części zaległości podatkowych spółki w zakresie kosztów egzekucji, którymi obciążono Stronę. Organ powinien też ponownie rozważyć kwestię wierzytelności przysługującej od [...] sp. z o.o. i uzasadnić swoje stanowisko w tym względzie, wyjaśnić kwestię wierzytelności od [...] w kwocie [...]zł., w tym czy stała się ona wymagalna w terminie [...] r.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz §14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800), zasądzając zwrot kosztów postępowania sądowego, w tym koszty zastępstwa procesowego, na które składają się: wpis od skargi w wysokości [...] zł, koszty zastępstwa procesowego w wysokości [...] zł - łącznie [...] zł. Nie uwzględniono zasądzając koszty zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, albowiem jak wynika z akt sprawy (kopia potwierdzenia przelewu) i co wiadomo Sądowi z urzędu wobec rozpoznawania spraw I SA/Sz [...], I SA/Sz [...] oraz I SA/Sz [...], uiszczono tylko jedną opłatę skarbową w wysokości [...] zł od trzech dokumentów pełnomocnictwa złożonych do spraw I SA/Sz [...], I SA/Sz [...] oraz I SA/Sz [...]. Tymczasem w myśl art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia [...] r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1716 ze zm.) opłatę uiszcza się nie od aktu udzielenia pełnomocnictwa, lecz od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa do akt sprawy w postępowaniu sądowym. Wobec powyższego uznano, że opłatę uiszczono tylko w jednej sprawie i w związku z tym tylko w sprawie I SA/Sz [...] zasądzono zwrot kosztów uiszczonej opłaty skarbowej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło