VIII SA/Wa 659/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 5 października 2018 r. sprawy ze skargi B. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej: "Dyrektor IAS" lub "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu zażalenia B. W. (dalej: "skarżąca") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: "Wierzyciel", "Naczelnik US") z [...] kwietnia 2018 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał m.in. przepisy art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 1257; dalej: "K.p.a.") oraz w związku z art. 18, art. 59 § 3 i § 5 w związku z art. 59 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 1201 ze zm., dalej: "u.p.e.a." lub "ustawa egzekucyjna"). Postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Naczelnik US, wszczął wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z [...] stycznia 2018r. o stosownym numerze, obejmującego zobowiązanie z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów z innych źródeł w kwocie należności głównej [...] zł i odsetek [...] zł. W dniu 6 lutego 2018 r. skarżąca otrzymała m. in. odpis tytułu wykonawczego wraz z informacją o przekształceniu zajęć zabezpieczających w zajęcia egzekucyjne. Pismem z 12 lutego 2018r. (uzupełnionym pismem z dnia 2 marca 2018 r.) skarżąca, na podstawie art. 33 § pkt 1 u.p.e.a. wniosła zarzuty do postępowania egzekucyjnego wskazując, że na jej rachunku bankowym ostatecznie zabezpieczono kwotę podatku w kwocie [...] zł, a także obligacje imienne o wartości [...] zł (plus 2x[...] zł tytułem odsetek od obligacji). W związku z czym wystąpiła o nie wszczynanie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z [...] kwietnia 2018r. Naczelnik US, działając w trybie art. 33 § 1 pkt 1 w zw. z art. 34 § 4 i 5 u.p.e.a. uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. Zażalenie skarżącej było przedmiotem odrębnej sprawy prowadzonej przez DIAS. Pismem z 5 kwietnia 2018r. Naczelnik US, jako wierzyciel wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w niniejszej sprawie na podstawie tytułu wykonawczego z [...] stycznia 2018r. z uwagi na błędnie podany termin płatności należności ([...] zł) wynikających z decyzji wymiarowej stanowiącej podstawę prawną prowadzenia egzekucji, tj. [...] grudnia 2017r. (prawidłowy termin płatności winien zostać określony na [...] lipca 2017r.) W związku z powyższym, postanowieniem z [...] kwietnia 2018r. (nr [...]) Naczelnik US działając jako organ egzekucyjny w trybie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z [...] stycznia 2018 r. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca postawiła zarzuty naruszenia art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. poprzez niewyegzekwowanie należnej kwoty z posiadanych przez skarżącą obligacji, co do których organ I instancji wstrzymał realizację postanowieniem z [...] marca 2018r. i tytułem kosztów egzekucyjnych pobrał kwotę [...] zł. Dodała, że [...] kwietnia 2018r. organ przed umorzeniem postępowania egzekucyjnego wystawił drugi tytuł wykonawczy o numerze [...] na podstawie tej samej podstawy prawnej obowiązku, co w tytule wykonawczym z[...] stycznia 2018r. Zdaniem skarżącej, skoro organ popełnił błąd to powinien go skorygować w pierwotnym tytule wykonawczym, a nie wystawiać drugi tytuł i prowadzić od nowa egzekucję, narażając zobowiązaną na kolejne dodatkowe koszty postępowania egzekucyjnego, które zostały już pobrane przez organ podatkowy. Wystąpiła zatem o uchylenie postanowienia, gdyż egzekucja może być nadal prowadzona na podstawie pierwotnego tytułu wykonawczego, który można skorygować i nie należało umarzać postępowania tylko dlatego, że organ błędnie wpisał datę naliczania odsetek. Dyrektor IAS, wskazanym na wstępie i zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem, utrzymując w mocy postanowienie Naczelnika US podkreślił, że podstawę prawną do umorzenia postępowania egzekucyjnego stanowią przepisy art. 59 § 1 – 3 ustawy egzekucyjnej, w świetle których w realiach rozpoznawanej sprawy wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym umorzył prowadzone wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne z uwagi na błędnie podany termin płatności należności wynikających z decyzji wymiarowej stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego z [...] stycznia 2018r. Powołując się na poglądy prawne zawarte w wyroku WSA w Gliwicach z 22 października 2008r., sygn. akt I SA/Gl 587/08 wywiódł, że umorzenie postępowania egzekucyjnego na żądanie wierzyciela oznacza, że bez takiego żądania na tej podstawie postępowanie egzekucyjne nie może być umorzone. Jest rzeczą oczywistą, że wydając postanowienie umarzające postępowanie egzekucyjne z tej przyczyny organ egzekucyjny działa na żądanie wierzyciela, a nie z urzędu i to niezależnie od tego czy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym. Podmiot łączący w sobie funkcje wierzyciela i organu egzekucyjnego prowadzącego postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego nie traci uprawnienia z art. 59 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej. Organ egzekucyjny jest związany żądaniem wierzyciela umorzenia egzekucji i nie jest uprawniony do działania z urzędu i badania, czy i która z przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. zachodzi (podobnie w wyroku NSA z 26 lutego 2014r., sygn. akt II FSK 674/12). Organ egzekucyjny nie posiada zatem kompetencji do merytorycznej oceny w toku postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela, przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego pod kątem okoliczności błędnego podania w tytule wykonawczym terminu płatności należności, na jaką we wniosku z dnia [...] kwietnia 2018r. o umorzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego powołał się wierzyciel. Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ odwoławczy powołał się na wyrok WSA w Gliwicach z 4 lutego 2015r., sygn. akt I SA/Gl 945/14, w którym Sąd stwierdził, że organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne (art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a) na wniosek wierzyciela, gdyż w toku tego postępowania wyszła na jaw wada tytułu wykonawczego i uznał, że postępowanie egzekucyjne, które umorzone zostało z przyczyny określonej w art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a, można ponownie wszcząć na podstawie nowego tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela. Taka sytuacja miała bowiem miejsce w rozpoznawanej sprawie, gdyż decyzja nakładająca obowiązek nie została wyeliminowana z obrotu prawnego i po umorzeniu postępowania egzekucyjnego wskutek wadliwości tytułu wykonawczego, ponownie zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne w oparciu o nowy, prawidłowy tytuł wykonawczy. Tym samym zarzuty zażalenia DIAS uznał za nieuzasadnione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako "Sąd"), wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania skarżąca postawiła tożsame jak w zażaleniu zarzuty, tj.: 1) art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. poprzez: - niewyegzekwowanie należnej kwoty z posiadanych przez skarżącą obligacji, które organ I instancji wstrzymał jego realizację postanowieniem z [...] marca 2018 r., czym tytułem kosztów egzekucyjnych pobrał kwotę [...] zł; - w dniu [...] kwietnia 2018 roku organ (przed umorzeniem postępowania egzekucyjnego) wystawił drugi tytuł wykonawczy o numerze [...] na podstawie tej samej podstawy prawnej obowiązku, co w tytule wykonawczym nr [...] wystawionym [...] stycznia 2018 r., czyli organ jeśli popełnił błąd to powinien skorygować błąd w pierwotnym tytule wykonawczym, a nie wystawiać drugi tytuł i prowadzić od nowa egzekucję narażając skarżącą na kolejne dodatkowe koszty postępowania egzekucyjnego, które zostały już pobrane przez organ podatkowy. Odpowiadając na skargę, Dyrektor IAS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia i postępowania poprzedzającego jego wydanie, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy orzekające w sprawie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a także wystąpienia innych przesłanek przewidzianych w przepisach art. 145 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302: dalej: "p.p.s.a."). Zarzuty skargi Sąd uznał za chybione. Dodać należy, że działając z urzędu, zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, Sąd nie dostrzegł wystąpienia przesłanek powodujących konieczność uchylenia zaskarżonego aktu, który odpowiada prawu i został uzasadniony w sposób zrozumiały. Przedmiot sporu stanowi kwestia, czy w realiach rozpoznawanej sprawy wystąpiły podstawy do umorzenia prowadzonego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego na podstawie przesłanki wymienionej w treści art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a., tj. na żądanie wierzyciela. Naczelnik US (wierzyciel), będący jednocześnie organem egzekucyjnym w toku tego postępowania wystąpił z takim wnioskiem i umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na błędnie podany termin płatności należności wynikających z decyzji wymiarowej stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego z [...] stycznia 2018r. Z takim stanowiskiem zgodził się organ odwoławczy, gdyż uznał, że wydając takie postanowienie organ egzekucyjny działa na żądanie wierzyciela, a nie z urzędu i to niezależnie od tego czy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym. Podmiot łączący w sobie funkcje wierzyciela i organu egzekucyjnego prowadzącego postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego nie traci uprawnienia z art. 59 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej. Jednocześnie uznał, że po umorzeniu postępowania egzekucyjnego można je ponownie wszcząć na podstawie nowego tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela. Skarżąca natomiast wywodzi, że takie działanie jest nieuprawnione, gdyż w ten sposób jest narażona na dwukrotne obciążenie kosztami postępowania egzekucyjnego, które w umorzonym pierwotnie postępowaniu zostały już pobrane przez organ egzekucyjny. Nie było zatem podstaw do wystawienia drugiego tytułu wykonawczego, lecz organ miał obowiązek skorygowania pierwszego tytułu i prowadzenia jednego postępowania egzekucyjnego. W tak zarysowanym sporze rację należy przyznać organom orzekającym w sprawie, zwracając w pierwszej kolejności uwagę, że umorzenie postępowania egzekucyjnego (art. 59 u.p.e.a.) jest niezależne od postępowania w przedmiocie kosztów egzekucyjnych tego postępowania, uregulowanych w rozdziale 6 ustawy egzekucyjnej, tj. m.in. w treści art. 64c. Jest to o tyle istotne, że przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest wyłącznie ocena, czy w sprawie wystąpiły podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienione przez ustawodawcę w treści art. 59 u.p.e.a., a ściślej w art. 59 § 1 pkt 9 tej ustawy (to jest na żądanie wierzyciela). Zdaniem Sądu okoliczność ta jest w sprawie niewątpliwa, gdyż Naczelnik US będący jednoczenie wierzycielem wystąpił o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na błędnie podany termin płatności należności wynikających z decyzji wymiarowej, stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego z [...] stycznia 2018r. i w konsekwencji to postępowanie umorzył na ww. podstawie prawnej. Organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne (art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a.) na wniosek wierzyciela, gdyż w toku tego postępowania wyszła na jaw wada tytułu wykonawczego. Lektura skargi prowadzi do wniosku, że jej zarzuty co do zasady sprowadzają się do bezpodstawnego narażenia skarżącej na ponowne naliczenie kosztów egzekucyjnych w wyniku ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie nowego tytułu wykonawczego. Sprowadzają się zatem do kwestii, która nie podlega ocenie w ramach niniejszego postępowania. W tym miejscu wyjaśnić należy, że przyczyny uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego zostały enumeratywnie wymienione w treści art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej. Wystąpienie określonych w tym miejscu okoliczności rodzi obowiązek umorzenia postępowania. Na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się bowiem (obligatoryjnie) w przypadkach w nim wskazanych tj.: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Z powyższego wynika, że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne (Dariusz Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - komentarz 2008, Wyd. Unimex s. 500-501). W niniejszej sprawie z żądaniem umorzenia postępowania egzekucyjnego wystąpił wierzyciel, czyli wydając postanowienie o umorzeniu tego postępowania z tej przyczyny organy w sprawie działały zgodnie z prawem i nie naruszyły wskazanych w skardze przepisów art. 59 § 3 w związku z 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Podobnie Sąd akceptując w pełni poglądy prawne zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu za uprawnione uznaje stanowisko organów orzekających w sprawie, zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne, które umorzone zostało z przyczyny określonej w art. 59 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej, można ponownie wszcząć na podstawie nowego tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela. Organ egzekucyjny nie jest przy tym uprawniony do badania przesłanek rezygnacji wierzyciela z prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Tym samym skoro wierzyciel wystąpił z takim żądaniem, postępowanie egzekucyjne należało umorzyć na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. (por. wyrok WSA w Krakowie z 7 października 2008r., sygn. akt I SA/Kr 410/08. Reasumując, w ocenie Sądu zaskarżone postanowienie Dyrektora IAS odpowiada prawu. Z tych względów, po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, orzekając jak w sentencji wyroku.