I SA/Wa 584/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Gminy C. na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę. WSA/wyr. 1 – sentencja wyroku Zaskarżonym postanowieniem z [...] lutego 2018 r., nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju, po rozpatrzeniu zażalenia Gminy C. na postanowienie Wojewody [...] z [...] stycznia 2015 r., nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy postanowienie z [...] stycznia 2015 r. W uzasadnieniu Minister wskazał, że pismem z [...] października 2014 r. Wójt Gminy C. wniósł o uregulowanie, w trybie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872), stanu prawnego nieruchomości położonej w C., oznaczanej jako parcela gruntowa [...]. kat. [...], objętej księgą wieczystą nr [...]. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] stycznia 2015 r. odmówił, na podstawie art. 61a § 1 kpa, wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia - na podstawie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r., z dniem 1 stycznia 1999 r., z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności wyżej wskazanej nieruchomości. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł Wójt Gminy C. wskazując, że interes prawny Gminy C. wynika z faktu, że przed Sądem Rejonowym w N. prowadzone jest postępowanie o wydanie przedmiotowej nieruchomości. Minister wskazał, że zgodnie z art. 61a kpa odmowa wszczęcia postępowania w sprawie następuje wówczas, gdy żądanie zostało wniesione przez podmiot, który nie jest stroną w sprawie. Stosowanie do art. 28 kpa stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Minister wyjaśnił, że mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym, to znaczy ustalić przepis prawa materialnego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania. Interes prawny powinien być konkretny, indywidulany, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, dający się zaspokoić przez wydanie decyzji. Interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Brak bezpośredniości wpływu sprawy na sferę prawną osoby nie pozwala na uznanie jej za stronę. Organ odwoławczy wskazał, że od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, tj. sytuację w której dany podmiot jest wprawdzie zainteresowany sposobem rozstrzygnięcia danej sprawy, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa. Minister podniósł, że w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, interes prawny powinien wynikać z przepisu art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. Stronami postępowania, o którym mowa w tym przepisie są podmioty, które 31 grudnia 1998 r. były właścicielami nieruchomości, bądź ich następcy prawni, Skarb Państwa lub właściwa jednostka samorządu terytorialnego oraz podmioty, którym obecnie przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości. Organ zauważył, że z treści wniosku inicjującego postępowanie wynika, że przedmiotowa nieruchomość jest zajęta pod drogę krajową nr [...] [...] - [...], zaś z treści zażalenia, że swój interes prawny wnioskodawca wywodzi z okoliczności bycia stroną w postępowaniu przed sądem powszechnym w sprawie o wydanie nieruchomości. Zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości są M. K. oraz M. K. na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej. Minister wskazał, że zgodnie z art. 19 ust. 2 pkt 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2222 t.j.) co do zasady zarządcą dróg krajowych jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, o ile droga nie leży w granicach miasta na prawach powiatu. Oznacza to, że zarządcą drogi krajowej nr [...] [...] - [...] jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, a nie Wójt Gminy C. W związku z tym Gmina C. nie ma i nie miała interesu prawnego do zainicjowania niniejszego postępowania. Odnosząc się do zarzutów zażalenia Minister wskazał, że wytoczenie powództwa cywilnego przez obecnych właścicieli nieruchomości przeciwko Gminie C. nie tworzy po stronie Gminy interesu prawnego do złożenia przedmiotowego wniosku, a jedynie świadczy o jej interesie faktycznym. Na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] lutego 2018 r. skargę złożyła Gmina C. Skarżąca wniosła o: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz postanowienia organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: - naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez utrzymanie w mocy postanowienia z [...] stycznia 2015 r. podczas, gdy postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 7, 9,11 i 77 § 1 i 2 kpa, uzasadniającym jego uchylenie ze względu na istotne naruszenie przepisów postępowania, w szczególności polegające na nie wyjaśnieniu wnikliwie stanu faktycznego sprawy i nie wzięciu pod uwagę okoliczności podnoszonych przez Gminę C. w zażaleniu, - naruszenie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r., poprzez przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do wszczęcia przez Wojewodę [...] z urzędu postępowania w celu nabycia przez Skarb Państwa parceli gruntowej [...], a także błędne przyjęcie, że Gmina C. nie posiada interesu prawnego do żądania czynności organu w trybie art. 73 ustawy. Powyższe zarzuty skarżąca rozwinęła w uzasadnieniu skargi. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 61a § 1 kpa. Zgodnie z jego treścią organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 kpa, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. W sytuacji zatem, gdy spełnione zostaną przesłanki o jakich mowa w art. 61a § 1 kpa organ administracji nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, ograniczając się do formalnej odmowy wszczęcia postępowania. Z art. 61 a § 1 kpa wynikają dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie żądania przez podmiot nie będący stroną. Skarżąca Gmina C. domagała się wszczęcia postępowania na podstawie art. 73 ustawy z [...] października 1998 r. Zgodnie z tym przepisem nieruchomości pozostające 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r., stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie tego przepisu nastąpiło, jeżeli 31 grudnia 1998 r. spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: - nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, - nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną, - nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego. Prawidłowo wskazały organy, że stronami postępowania prowadzonego na podstawie wyżej wskazanego przepisu są właściciele nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. lub ich następcy prawni, Skarb Państwa lub właściwa jednostka samorządu terytorialnego oraz podmioty, którym obecnie przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości. Właścicielami przedmiotowej nieruchomości są małżonkowie M. i M. K. Właściciele wystąpili przeciwko Gminie z powództwem o wydanie parceli [...]. Gminie nie przysługuje do nieruchomości tytuł prawny, jak również nie żąda ona stwierdzenia nabycia prawa do nieruchomości na swoją rzecz. Jak wynika z treści wniosku Gminy C. z [...] października 2014 r. oraz zarzutów skargi skarżąca domaga się stwierdzenia nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Jednakże posiadanie interesu prawnego, którego pochodną jest legitymacja do żądania wszczęcia postępowania może być rozumiane wyłącznie jako obiektywna, rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Interes ten musi być osobisty, własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny. Musi także wynikać z prawa materialnego, tzn. z konkretnej normy prawnej. Podmiot, dla którego z przepisu art. 73 ustawy nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie będzie miał w rozumieniu art. 28 kpa przymiotu strony, a tym samym nie będzie legitymowany do żądania wszczęcia i prowadzenia postępowania na podstawie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. W niniejszej sprawie brak przymiotu strony skarżącej Gminy był oczywisty, wynikał wprost z treści wniosku i załączonych do niego dokumentów, wobec czego nie było potrzeby wszczęcia postępowania i prowadzenia postępowania wyjaśniającego w tej kwestii. Ze wszystkich przyczyn wyżej wskazanych chybione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 73 ustawy, poprzez błędne, w ocenie skarżącej, przyjęcie, że Gmina C. nie ma interesu prawnego do żądania wszczęcia postępowania. Również nietrafny jest zarzut skargi dotyczący nie wszczęcia przez Wojewodę postępowania z urzędu, a tym bardziej, w ocenie skarżącej, w sytuacji, gdy właściciele wycofali wniosek złożony w trybie art. 73 ustawy. Otóż w niniejszej sprawie z wnioskiem wystąpiła skarżąca, a organ wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania z wniosku Gminy i to postanowienie jest przedmiotem skargi. Niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez Wojewodę przepisów art. 7, 9,11 i 77 § 1 i 2 kpa. Otóż przepisy te dotyczą postępowania administracyjnego. Natomiast w niniejszej sprawie organ postępowania nie prowadził, bowiem odmówił jego wszczęcia. Jak wyżej zaznaczono, gdy spełnione zostaną przesłanki o jakich mowa w art. 61a § 1 kpa organ administracji nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, ograniczając się do formalnej odmowy wszczęcia postępowania. Natomiast w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji organy wyjaśniły powody dla których odmówiły wszczęcia postępowania. Zarówno rozstrzygnięcia jak i uzasadnienia są zgodne z prawem. . Prawidłowo więc Wojewoda, na podstawie art. 61a § 1 kpa, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia - na podstawie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r., z dniem 1 stycznia 1999 r., z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w C., oznaczanej jako parcela gruntowa [...]. kat. [...]. Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji Minister prawidłowo zastosował przepis art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Sąd z mocy art. 151 ppsa orzekł jak sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym uzasadnione było treścią art. 119 pkt 3 ppsa