II SA/Gd 327/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 5 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia odmówić K. M. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku z 17 sierpnia 2018 r. (data wpływu do sądu), złożonym na urzędowym formularzu, K. M. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem, wnioskodawca prowadzi czteroosobowe gospodarstwo domowe wraz z partnerką i dwójką dzieci (urodzonych w sierpniu 2018 r.). Według oświadczenia rodzina wnioskodawcy utrzymuje się z jego dochodu z tytułu umowy o pracę na 1/6 etatu w wysokości 113,25 zł miesięcznie oraz jego dochodów z prac dorywczych w kwocie 1 000 zł miesięcznie (średni dochód miesięczny wyliczony na podstawie dochodów całorocznych) oraz z dochodu partnerki wnioskodawcy z umowy o pracę w wysokości 5 013,25 zł miesięcznie netto. Jak napisał wnioskodawca, jest on właścicielem mieszkania o powierzchni 52 m2 zakupionego na kredyt hipoteczny. Nie posiada żadnego innego majątku, ani oszczędności. Wnioskodawca wyliczył, że miesięcznie na niezbędne koszty utrzymania siebie i rodziny wydaje około 5100 zł, w tym: raty kredytów gotówkowych i hipotecznego stanowią około 4400 zł, czynsz mieszkaniowy – 450 zł, koszty mediów – 280 zł. Na wezwanie referendarza wnioskodawca nadesłał wyciągi z osobistych kont bankowych swoich oraz partnerki, na które wpływają dochody, a także oświadczenia, że nie posiadają żadnych pojazdów mechanicznych. Wnioskodawca nie załączył natomiast, wyszczególnionych w wezwaniu do przedłożenia dokumentów źródłowych, zaświadczeń o wysokości miesięcznych zarobków swoich oraz partnerki. W myśl art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. 2018 r., poz. 1302 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). Zgodnie z żądaniem sformułowanym w punkcie 4 formularza PPF, referendarz rozpoznał wniosek skarżącego w zakresie przyznania jemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. Należało zatem ustalić, czy wnioskodawca spełnia przesłankę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, określoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., a więc, czy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając wniosek referendarz dokonał oceny sytuacji materialnej, życiowej, ekonomicznej wnioskodawcy na podstawie oświadczeń i informacji zawartych we wniosku, dołączonych za żądanie referendarza dokumentów źródłowych, a więc w szczególności wyciągów z kont bankowych, a także w oparciu o ogólną wiedzę i doświadczenie życiowe. W ocenie referendarza, strona, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania siebie, w szczególności kwoty 500 zł stanowiącej wpis od skargi. Na wstępie należy wskazać, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, stosowana jest jedynie w przypadkach, gdy strona znajduje się w naprawdę trudnej sytuacji materialnej, ekonomicznej i bytowej i stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na taką właśnie sytuację nie mogą ponieść kosztów postępowań sądowych bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym, ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Oznacza to, że wnioskodawca powinien przedstawić pełne dane dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej, przemawiające za przyznaniem mu prawa pomocy. Strona zobowiązana jest przedstawić wszelkie okoliczności dowodzące, że mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść pełnych kosztów postępowania. Informację o istotnych okolicznościach dotyczących sytuacji rodzinnej i materialnej wnioskodawcy, których analiza umożliwia rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, należy podać w sposób pełny i rzetelny. W okolicznościach niniejszej sprawy należy zauważyć, że wnioskodawca nie przedstawił zaświadczeń o wysokości miesięcznych dochodów swoich oraz partnerki. Złożone w tym zakresie oświadczenie w treści formularza PPF (rubryka nr 10) budzi istotne wątpliwości co do jego prawdziwości, na co bezpośrednio wskazuje historia operacji na wyciągach z kont bankowych wnioskodawcy i jego partnerki. Wnioskodawca deklaruje, że łącznie dochody jego i partnerki w skali miesiąca wynoszą 6 126,50 zł netto. Z wyciągów z konta J. S. z Banku za okres od czerwca do lipca 2018 r. wynika suma wpływów na jej rachunek bieżący w wysokości 12 338,27 zł, z czego 2900 zł pochodziło z wpłat gotówkowych we wpłatomacie. W miesiącach lipiec – sierpień 2018 r. suma wpływów na rachunek bieżący wyniosła 8 578,07 zł, z czego z tytułu wpłat gotówkowych we wpłatomacie – 3 400 zł, zaś w miesiącach sierpień – wrzesień 2018 r. – suma wpływów na rachunek bieżący wyniosła 9 116,17 zł, a wpłaty we wpłatomacie wyniosły 4 200 zł. Analiza historii operacji na rachunku K. M. w Banku wskazuje, że w miesiącach czerwiec – lipiec 2018 r. suma wpływów na jego koncie wyniosła 18 115 zł, z czego za pośrednictwem wpłatomatu wpłacono 13 200 zł, w miesiącach lipiec – sierpień 2018 r. suma wpływów na rachunek bieżący wnioskodawcy wyniosła 10 763,28 zł, z czego za pośrednictwem wpłatomatu na konto wpłacono 8 870 zł, zaś w miesiącach sierpień – wrzesień 2018 r. suma wpływów na konto wnioskodawcy wyniosła 14 050,60 zł, z czego za pośrednictwem wpłatomatu wpłacono 14 000 zł. Powyższe przeczy oświadczeniu wnioskodawcy co do wysokości dochodów w jego rodzinie, gdyż z samych wpływów gotówkowych na konta wnioskodawcy i jego partnerki w poszczególnych miesiącach wpłynęło: w okresie czerwiec – lipiec 2018 r. – 16 100 zł, w okresie lipiec – sierpień 2018 r. – 12 270 zł, zaś w okresie sierpień – wrzesień 2018 r. – 16 200 zł. Przy uwzględnieniu, zadeklarowanych w treści formularza PPF, obciążających wnioskodawcę i jego partnerkę miesięcznych kosztów utrzymania w kwocie około 5100 zł (w tym raty kredytów gotówkowych i hipotecznego – około 4400 zł), których referendarz nie kwestionuje, bo znajdują w dużej mierze potwierdzenie w przedłożonych dokumentach źródłowych, nie sposób uznać, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów niniejszego postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Osiągany dochód w rodzinie wnioskodawcy, ustalony na podstawie analizy rachunków bankowych, jest na poziomie co najmniej 12 000 zł netto. Natomiast koszty sądowe na obecnym etapie zamykają się w kwocie wpisu sądowego od wniesionej skargi, który wynosi 500 zł. Zdaniem referendarza, osiągane dochody w wyżej wskazanej wysokości wykluczają możliwość uznania wnioskodawcy za osobę ubogą, czy pozbawioną środków do życia, wymagającą pomocy ze strony państwa. W konsekwencji też, w ocenie referendarza, wnioskodawca jest w stanie pokryć koszt wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie z uzyskiwanych dochodów i ewentualne pozostałe koszty sądowe w sprawie, a to wyklucza możliwość przyznania jemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec powyższego, referendarz uznał, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i na tej podstawie prawnej w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji