I OSK 594/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 418/18 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. odmówić zawieszenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym; 2. umorzyć postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym; 3. zwrócić A. G. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie cały uiszczony wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 (sto) złotych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 października 2018 r., I SA/Wa 418/18, oddalił skargę A. G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] grudnia 2017 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję tego organu z [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody S. z [...] września 1994 r. nr [...]. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca. Pismem z 8 lutego 2022 r. pełnomocnik skarżącej kasacyjnie cofnął skargę kasacyjną. Kolejnym pismem z 17 lutego 2022 r. (data nadania: 21 lutego 2022 r.) pełnomocnik skarżącej kasacyjnie wniósł o zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku, podtrzymał oświadczenie o cofnięciu skargi kasacyjnej. Uzasadniając wniosek o zawieszenie postępowania wskazano, że Rzecznik Praw Obywatelskich złożył do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491; dalej: ustawa zmieniająca) – w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa jest niezgodny: 1) z art. 2 Konstytucji RP; 2) z art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 77 ust. 2 Konstytucji; 3) z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji – przez to, że pozbawia prawnej ochrony prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Warunkiem zastosowania art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jest stwierdzenie przez Sąd związku tego rodzaju, że wynik już toczącego się postępowania przed jednym z wymienionych w przepisie organów, będzie miał charakter prejudycjalny dla sprawy sądowoadministracyjnej. Przed Trybunałem Konstytucyjnym z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich zawisła sprawa o sygn. K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej – w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2, a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji. W uzasadnieniu swojego wniosku Rzecznik podniósł, że jego zastrzeżenia budzi przyjęte w zaskarżonym przepisie rozwiązanie intertemporalne, które nakazuje umorzenie niektórych postępowań pozostających w toku. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Ustawa zmieniająca weszła w życie 16 września 2021 r. Tymczasem w sprawie objętej skargą została wydana ostateczna decyzja z [...] grudnia 2017 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Z tego względu przepis art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej nie miał i nie mógł mieć w sprawie zastosowania, wobec czego rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego kwestii zgodności tego przepisu z Konstytucją nie ma żadnego znaczenia dla sprawy. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 oraz art. 131 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji. Zgodnie z art. 60 p.p.s.a. skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże sąd. Jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Przepis ten ma również odpowiednie zastosowanie do skarg kasacyjnych na mocy art. 193 p.p.s.a. Skarżący kasacyjnie może więc rozporządzać skargą kasacyjną po jej wniesieniu, ponieważ jego oświadczenie w tej kwestii jest, co do zasady, wiążące dla sądu. Natomiast odpowiednie stosowanie w postępowaniu kasacyjnym art. 60 p.p.s.a. oznacza, że należy odmówić uwzględnienia żądania skarżącego w sytuacji, gdy cofnięcie spowodowałoby uprawomocnienie się zaskarżonego orzeczenia wydanego w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotkniętym wadą nieważności, którą stosownie do art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod rozwagę z urzędu, niezależnie od granic skargi kasacyjnej (por. postanowienia NSA: z 20 czerwca 2008 r., II FSK 575/07; z 27 czerwca 2008 r., II FSK 573/07; z 23 września 2010 r., I OSK 1517/10). W niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że zachodzi jakakolwiek z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak również że cofnięcie zmierza do obejścia prawa. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że cofnięcie skargi kasacyjnej jest dopuszczalne, na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 2 sentencji. O zwrocie wpisu od skargi kasacyjnej orzeczono, jak w punkcie 3 sentencji, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że zgłoszenie przez zawodowego pełnomocnika wniosku o zawieszenie postępowania, alternatywnego względem oświadczenia o cofnięciu skargi, nie jest prawidłowe. Zawieszenie postępowania świadczy o zawisłości sprawy sądowej, podczas gdy cofnięcie skargi prowadzi do umorzenia postępowania, nadto sąd jest oświadczeniem o cofnięciu skargi związany. W sytuacji, gdy brak jest podstaw do uznania, że cofnięcie skargi kasacyjnej jest niedopuszczalne, sąd nie może zawiesić postępowania, nawet jeżeli stwierdzi istnienie przesłanki zawieszenia postępowania. Zgłoszone przez pełnomocnika wnioski są zatem konkurencyjne, wobec oczywistego braku podstaw do zawieszenia postępowania Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił jednak w niniejszej sprawy od żądania od strony deklaracji co do preferencji.