I SA/Sz 536/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu [...] r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego za lata 2012 – 2014 p o s t a n a w i a: 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Sygn. akt I SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E Skarżący L. D. w związku ze skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że obecnie jedynym źródłem dochodu jest umowa o pracę, z której uzyskuje dochód w wysokości [...] zł. Nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności, ani wartościowych ruchomości. Utrzymuje się dzięki pomocy rodziny, zaś pomoc ta polega na finansowaniu opłat za mieszkanie. Od syna skarżący w ostatnich sześciu miesiącach otrzymał pomoc gotówkową w wysokości [...] tys. zł, z których m.in. kupił bilet w jedną stronę do [...], w celu uzyskania środków do życia poprzez nabycie uprawnień emerytalnych. Odnośnie do stanu rodzinnego skarżący podał, że nie pozostaje w związku małżeńskim, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką. Jednocześnie wyjaśnił, że podczas pobytu w Polsce zamieszkuje z córką, w mieszkaniu stanowiącym własność syna; obecnie wszyscy przebywają poza [...]. Odnośnie do dochodów wskazano wynagrodzenie skarżącego z tytułu zatrudnienia na [...] etatu w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenie córki w wysokości [...] zł. W zakresie wydatków i stałych zobowiązań we wniosku skarżący wpisał "brak". Odnośnie do wydatków na wynagrodzenie pełnomocnika oświadczył, że z uwagi na wcześniejszą znajomość z mecenasem zapłata została odroczona do czasu uzyskania przez skarżącego świadczenia emerytalnego. Ponadto skarżący wskazał, że jego córka wprawdzie posiada oszczędności (w kwocie ok. [...] tys. zł), które są przeznaczone na sfinansowanie prowadzonych terapii w związku z leczeniem choroby nowotworowej, a także, że otrzymuje nieregularną pomoc finansową od matki. Skarżący do wniosku nadesłał: dokumentację medyczną córki; zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z [...] r. pracodawcy córki i swojego; kopię "Opinii bankowej" [...] z [...] r. z rachunków bankowych skarżącego (blokady rachunków bankowych); kopię rocznych zeznań podatkowych za 2016 r. i za 2017 r. skarżącego i córki. Nadto pełnomocnik skarżącego oświadczył, że skarżący nie posiada kontaktu z synem i nie jest w stanie przedstawić dokumentacji potwierdzającej jego status finansowy. Skarżący obecnie przebywa w [...], nie posiada stałego adresu zamieszkania, w sierpniu był tam hospitalizowany. Skarżący nie mógł przedstawić dokumentów potwierdzających ubieganie się o świadczenie emerytalne, gdyż postępowanie toczy się w formie elektronicznej i skarżący jest w trakcie kompletowania dokumentacji potwierdzającej zatrudnienie u poprzednich pracodawców. W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym (o takie wnosi skarżący) następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Instytucja przyznania prawa pomocy jest zatem rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana przede wszystkim wobec osób bez źródeł stałego dochodu i bez majątku tj. takich, które pozbawione są zupełnie środków do życia lub posiadają środki tak niewielkie, że nie starczają one na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Mając na uwadze złożone wyjaśnienia i dokumenty oraz sytuację materialną i osobistą skarżącego stwierdzić należy, że w sprawie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy jedynie w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi. Skarżący utrzymuje się z niewielkiego dochodu i obowiązek uiszczenia wpisu w wysokości [...] zł mógłby stanowić ograniczenie prawa do sądu. W pozostałym zakresie wniosek podlegał oddaleniu bowiem nie może ujść uwadze, że skarżący nie jest osobą pozbawioną zupełnie źródeł dochodu, ubiega się o przyznanie świadczenia emerytalnego w [...] i trudno przesądzać, że nie będzie w stanie partycypować w ewentualnych przyszłych kosztach postępowania. Takie rozstrzygnięcie zabezpieczy skarżącemu dostęp do Sądu i nie spowoduje równocześnie przerzucenia na Skarb Państwa całości kosztów zainicjowanego przez niego postępowania sądowego. Jednocześnie skarżący musi mieć świadomość, że niniejsze rozstrzygnięcie nie oznacza, iż na dalszym etapie postępowania zostanie ono automatycznie powielone. Przeciwnie strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów z tym związanych i czynić oszczędności na ten cel. Zwłaszcza jeśli – tak jak skarżący - nie jest trwale pozbawiona jakichkolwiek środków finansowych. W związku z powyższym w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.