II SA/Wa 291/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Piotr Borowiecki, Adam Lipiński (spr.), Protokolant specjalista Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2018 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Przewodniczącego Naczelnego Sądu Aptekarskiego z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. zasądza od Naczelnej Izby Aptekarskiej z siedzibą w [...] na rzecz skarżącego B. S. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. B. S., powołując się na ustawę o dostępie do informacji publicznej, wnioskiem z dnia [...] października 2017 r. zażądał od Naczelnego Sądu Aptekarskiego udostępnienia mu wyroku tego sądu wraz z uzasadnienie w sprawie T. B. (jak bezspornie wynika z akt administracyjnych sprawy skarżącemu chodzi o wyrok z dnia [...] stycznia 2017 r. sygn. akt [...]). Po rozpatrzeniu tego wniosku, Przewodniczący Naczelnego Sądu Aptekarskiego decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. orzekł o udostępnieniu B. S. żądanej informacji publicznej w postaci sentencji wskazanego orzeczenia. W podstawie prawnej decyzji Przewodniczący Naczelnego Sądu Aptekarskiego powołał art. 104 Kpa oraz art. 16 ust 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1764) oraz § 41 ust. 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie postępowania w sprawach odpowiedzialności zawodowej farmaceutów (Dz. U. Nr 65, poz. 612). W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż oczywistym jest, iż sentencja wyroku Naczelnego Sądu Aptekarskiego stanowi informację publiczną. Natomiast treść uzasadnienia takiego wyroku jest dostępna jedynie stronom i uczestnikom konkretnego postępowania. Zgodnie z § 41 ust. 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie postępowania w sprawach odpowiedzialności zawodowej farmaceutów, odpisy orzeczeń i postanowień wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o środkach odwoławczych i terminie ich wniesienia doręcza się stronom, a jeżeli ustanowiono obrońcę lub pełnomocnika, odpisy te doręcza się również obrońcy lub pełnomocnikowi. Powyższy przepis w sposób jednoznaczny wskazuje, komu przysługuje uzasadnienie orzeczenia w sprawie odpowiedzialności zawodowej farmaceutów. Na gruncie tego przepisu katalog podmiotów, którym przysługuje uzasadnienie jest zamknięty, zaś zainteresowany (wnioskodawca) nie mieści się w wyżej wskazanym katalogu. B. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję, w zakresie odmowy udostępnienia informacji publicznej w postaci uzasadnienia orzeczenia Naczelnego Sądu Aptekarskiego z dnia [...] stycznia 2017 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 1 ust. 1 w. zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit a) ustawy o dostępie do informacji publicznej w zw. z § 41 ust. 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie postępowania w sprawach odpowiedzialności zawodowej farmaceutów - poprzez uznanie, że uzasadnienie orzeczenia Naczelnego Sądu Aptekarskiego nie stanowi informacji publicznej podlegającej udostępnieniu na zasadach określonych w ustawie, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 16 ust. 1 ustawy w zw. z art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez odmowę udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. W konkluzji skargi wniósł o: - uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy udostępnienia informacji publicznej w postaci uzasadnienia orzeczenia Naczelnego Sądu Aptekarskiego z dnia [...] stycznia 2017 r., sygn. akt [...]; - zobowiązanie Naczelnego Sądu Aptekarskiego do wydania, w określonym przez Sąd terminie, decyzji o udostępnieniu informacji publicznej w postaci uzasadnienia orzeczenia Naczelnego Sądu Aptekarskiego z dnia [...] stycznia 2017 r., sygn. akt [...]; - zasądzenie od Naczelnego Sądu Aptekarskiego na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż przedmiotowy wyrok Naczelnego Sądu Aptekarskiego został wydany w konsekwencji prawomocnego skazującego wyroku karnego, wydanego przez Sąd Rejonowy [...] i [...] w [...]. Powyższy wyrok karny stanowi informacje publiczną. W ocenie skarżącego uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Aptekarskiego także stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o dostępie do informacji publicznej i zgodnie z tym przepisem powinno mu być także udostępnione. Nadto powołane w uzasadnieniu decyzji przepisy wykonawcze (§ 41 ust. 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie postępowania w sprawach odpowiedzialności zawodowej farmaceutów) nie mogą wyłączać stosowania powołanej wyżej normy ustawowej. W konsekwencji wskazany przepis rozporządzenia nie może stanowić lex specialis wobec przepisów ustawy, a tym samym ograniczać zawarte w ustawie prawo dostępu do informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę Przewodniczący Naczelnego Sądu Aptekarskiego wniósł o jej oddalenie. Wskazał iż odmowa udostepnienia skarżącemu uzasadnienia przedmiotowego orzeczenia wynika nie tylko z treści § 41 ust. 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie postępowania w sprawach odpowiedzialności zawodowej farmaceutów, ale znajduje także swoje uzasadnienie w art. 46a i art. 46b ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1496). W przepisach tych ustawa o izbach aptekarskich w kompleksowo reguluje krąg podmiotów uprawnionych do otrzymania całości orzeczenia Naczelnego Sądu Aptekarskiego. Na podstawie przepisów wyłącznie tej ustawy udostępniana powinna być całość orzeczenia sądu aptekarskiego. Powyższą zasadę potwierdza także § 41 ust. 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie postępowania w sprawach odpowiedzialności zawodowej farmaceutów. Przepisy art. 46a i art. 46b ustawy o izbach aptekarskich stanowią lex specialis wobec przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej (art. 1 ust. 2 tej ustawy). Nadto zgodnie z art. 49 ustawy o izbach aptekarskich, na wniosek zainteresowanego aptekarza orzeczenie o uniewinnieniu lub umorzeniu postępowania w sprawie z zakresu odpowiedzialności zawodowej podlega opublikowaniu w organie prasowym samorządu aptekarskiego. Zatem orzeczenie sądu aptekarskiego - jedynie o uniewinnieniu lub umorzeniu postępowania, podlega opublikowaniu w całości w organie prasowym samorządu aptekarskiego. Odmowa udostepnienia skarżącemu uzasadnienia żądanego orzeczenia wynika również z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie danych osobowych. W przypadku orzeczeń wydanych w postępowaniach prowadzonych przeciwko farmaceutom na podstawie art. 45 ustawy o izbach aptekarskich, czyli w sprawach dotyczących odpowiedzialności zawodowej, nie zachodzą żadne przypadki wymienione w art. 27 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych, które wyłączałby stosowanie tej ochrony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z tym przepisem skarga zasługuje na uwzględnienia, jednakże z innych przyczyn niż w niej podniesiono. W objętej skargą decyzji, Przewodniczący Naczelnego Sądu Aptekarskiego orzekł o udostępnieniu sentencji żądanego przez skarżącego wyroku Naczelnego Sądu Aptekarskiego (co wprost wynika z treści sentencji decyzji) oraz odmówił udostępnienia uzasadnienia tego wyroku (co wprost wynika z treści uzasadnienia decyzji). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie w taki sposób skonstruowana decyzja w istotnym stopniu narusza prawo - jest bowiem nieważna. Powyższe wady uniemożliwiają sądowi administracyjnemu ustosunkowanie się do meritum sprawy - czy zasadne było odmówienie udostępnienia uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Aptekarskiego. Po pierwsze udostępnienie informacji publicznej, zgodnie z ustawą z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, stanowi czynność faktyczną a zatem nie wymaga decyzji. Informację publiczną udostępnia się wprost. Forma decyzji dla informacji publicznej przewidziana jest jedynie dla dokonania odmowy jej udostępnienia – art. 16 ustawy i dopiero wówczas stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem skoro Przewodniczący Naczelnego Sądu Aptekarskiego postanowił udostępnić w części żądaną informację, to zbędne było dokonywanie tego decyzją (część stanowcza – sentencja decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r.), wystarczające było udostępnieni tej części żądanej informacji publicznej wprost - czynnością faktyczną. Dlatego takie rozstrzygnięcie, zastosowanie formy decyzji, przy oczywistym braku podstawy prawnej do takiego formalnego rozstrzygnięcia rażąco narusza prawo – art. 156 § 1 pkt. 2 Kpa. Powyższe naruszenie musiało skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji, zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie, jak wynika z art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej, odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w formie decyzji administracyjnej, przy odpowiednim zastosowaniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem, skoro Przewodniczący Naczelnego Sądu Aptekarskiego postanowił odmówić udostępnienia w części żądanej informacji publicznej to powinien uczynić to decyzją administracyjną (art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej). Podnieść tu należy, iż przepis ten umożliwia wydanie decyzji administracyjnej w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej podmiotowi posiadającemu żądaną informację, który może ale nie musi być organem administracji. Elementy decyzji administracyjnej wskazuje art. 107 Kpa. Jednym z nich jest rozstrzygniecie – czyli część stanowcza decyzji oraz uzasadnienie decyzji. Tymczasem w zaskarżonej decyzji rozstrzygniecie dotyczy udostępnienia żądanej informacji publicznej w części, zaś uzasadnienie tej decyzji dotyczy innego zagadnienia – odmowy udostępnienia żądanej informacji publicznej w innej części. Takie skonstruowanie decyzji (niezależnie już od wyżej opisanej wady braku podstawy prawnej do wydania decyzji o udostepnieniu informacji publicznej) spowodowało, iż inny jest przedmiot rozstrzygnięcia a inny uzasadnienia. Oba powyższe elementy decyzji (rozstrzygniecie – czyli jej część stanowcza oraz uzasadnienie decyzji) muszą z oczywistych względów dotyczyć tego samego przedmiotu. Inaczej cała decyzja jest wadliwa i niespójna. Takie naruszenia normy art. 107 Kpa w zaskarżonej decyzji także musi spowodować wyłączenie jej z obrotu prawnego, niezależnie od wyżej stwierdzonej nieważności tej decyzji. Powyższy wyrok eliminuje z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie to powoduje konieczność ponownego rozpatrzenia wniosku skarżącego w aspekcie, w którym nie został wykonany ciążący na Przewodniczącym Naczelnego Sądu Aptekarskiego obowiązek informacyjny, wynikający z ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zatem Przewodniczący Naczelnego Sądu Aptekarskiego rozważy czy uzasadnienie żądanego przez skarżącego wyroku należy udostępnić (wprost) czy też zasadne będzie odmówienie takiego udostępnienia (decyzja wynikająca z art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej). Jeżeli Przewodniczący Naczelnego Sądu Aptekarskiego wybierze to drugie rozwiązanie, winien zastosować się do wskazówek zawartych w niniejszym wyroku dotyczących konstrukcji decyzji i nadto w uzasadnieniu takiej decyzji powinien zawrzeć całość argumentacji zarówno faktycznej jaki prawnej. Przewodniczący Naczelnego Sądu Aptekarskiego winien zważyć, iż w przypadku skargi na decyzję, sąd administracyjny nie ocenia tej decyzji podług argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę, ale według argumentacji zawartej w uzasadnieniu decyzji. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 132 i art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł w oparciu o art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasadzając je na rzecz skarżącego od Naczelnej Izby Aptekarskiej w [...], albowiem jest to podmiot posiadający osobowość prawną, którego jedynie wewnętrznym organem jest Naczelny Sąd Aptekarski (porównaj art. 1 oraz art. 34 ustawy o izbach aptekarskich).