II SA/Kr 855/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie : Sędzia WSA Krystyna Daniel (spr.) Sędzia WSA Magda Froncisz Protokolant: Maksymilian Krzanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2018 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. Sp. komandytowej z siedzibą w T. na decyzję Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie – Dyrektora Zarządu Zlewni w N. S. z dnia [...] kwietnia 2018 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia opłaty stałej za usługi wodne I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie – Dyrektora Zarządu Zlewni w N. S. na rzecz strony skarżącej [...] Sp. z o.o. Sp. komandytowej z siedzibą w T. kwotę [...]zł (słownie: trzysta osiemdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor Zarządu Zlewni w N. S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, informacją roczną nr [...] z dnia 21 marca 2018 roku, znak: [...], ustalił [...] Sp. z o.o. z siedzibą w T. , na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia 30 grudnia 2014 r., znak: [...], za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości [...] zł za pobór wody z ujęć podziemnych zespołu studni wierconych [...] w m. T. dla potrzeb technologicznych i socjalno-bytowych Zakładu. [...] Sp. z o.o. Sp. k. wniosła reklamację od ustalenia opłaty stałej w informacji rocznej, wskazując, że opłata roczna nie uwzględnia oczywistej omyłki pisarskiej w wydanym pozwoleniu wodnoprawnym z dnia 31 grudnia 2014 r. gdzie jako maksymalną ilość roczną wskazano 21 779 754 m3/rok, podczas gdy prawidłowa ilość maksymalnego rocznego poboru powinna wynosić 21 779 m3. Decyzja wodnoprawna nakłada na podmiot roczny limit poboru wody Qmax/rok = 21779 m3/rok, co po przeliczeniu wynosi 0,00069060755m3/s i to właśnie ta wartość powinna być brana pod uwagę do ustalenia wysokości opłaty stałej. Ponadto spółka zaznaczyła, że informacja została skierowana do niewłaściwego podmiotu tj[...] Sp. z o.o. Dyrektor Zarządu Zlewni w N. S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzją z dnia 24 kwietnia 2018 r., znak: [...], na podstawie art. 273 ust. 6, art. 271 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. póz. 1566 z późn. zm.), § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 roku, póz. 2502) - w punkcie 1 określił [...] Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w T. na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia 30 grudnia 2014 roku, znak: [...], za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 552 zł za pobór wody ze studni wierconych S-7, S-8, S-9, S-10 w m. T. dla potrzeb technologicznych i socjalno-bytowych Zakładu [...] Sp. z o.o. Sp. k. * w punkcie 2 podał, że opłata stała została naliczona zgodnie z art. 271 ust. 2 ustawy Prawo Wodne oraz § 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 20*17 r., póz. 2502) jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 500 zł na dobę za 1m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego poboru określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 10,89 m3/h i wynoszącym po przeliczeniu 0,003025 m3/s * w punkcie 3 wskazał, że opłatę należy uiścić w czterech kwartalnych ratach płatnych w następujących terminach: za l kwartał - w terminie do 31 lipca 2018 r. w wysokości [...] zł, za II kwartał - w terminie do 31 lipca 2018 r. w wysokości [...] zł, za III kwartał - w terminie do 31 października 2018 r. w wysokości [...] zł, za IV kwartał - w terminie do 31 stycznia 2019 r. w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z § 15 w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne opłata stała dla [...] Sp. z. o.o. Sp. k. została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 500 zł na dobę za 1m3/s, czasu wyrażonego w dniach wynoszącego 365 dni i maksymalnego poboru określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 10,89 m3/h i wynoszącym po przeliczeniu 0,003025 m3/s . Na podstawie powyższego naliczona opłata w punkcie 1 decyzji wynosi 552 zł. Organ wyjaśnił, że usługi wodne polegają na zapewnieniu podmiotom publicznym, podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą i gospodarstwom domowym, możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania wód oraz szczególnego korzystania z wód. Wskazanym podmiotom zapewnia się dostęp do usług wodnych na zasadach określonych Prawem Wodnym. W rozliczeniach z odbiorcą usługi wodnej stosuje się jednakowy system naliczania opłat, zgodnie z zasadami ustawy Prawo wodne i wspomnianego rozporządzenia. Zasadnicze znaczenie ma treść art. 271 ust. 3 ustawy Prawo wodne które posługuje się pojęciem maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m3/s. Na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia 30 grudnia 2014, znak: [...] udzielono podmiotowi [...] Sp. z o.o. Sp. k., pozwolenia na pobór wody ze studni wierconych S-7, S-8, S-9, S-10 w m. T. dla potrzeb technologicznych i socjalno-bytowych zakładu w ilości: Qśr/d - 87,10 m3/d, Qmax/h = 10,89 m3/h, Qmax/rok = 21779754 m3/rok. Najwyższą wartością poboru wyrażonego w m3/s jest wartość maksymalna godzinowa Qmax/h = 2 10,89 m3/h, która po przeliczeniu wynosi 0,003025 m3/s i jest podstawą do ustalenia opłaty stałej. Organ podał przy tym, że zważywszy na wniosek o sprostowanie pozwolenia wodnoprawnego złożony przez zobowiązanego oraz fakt, że wielkość Qmax/rok jest niewspółmiernie wysoka w stosunku do wartości godzinowych i dobowych uznano za zasadne przyjęcie wartości maksymalnego poboru rocznego jako Qmax/rok21779 m3/rok. [...] Sp. z o.o. Sp.k. z siedzibą w T. wniosła na wyżej opisaną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, tj. art. 271 ust. 2 ustawy - Prawo wodne, poprzez przyjęcie, że w rozumieniu tego przepisu prawa maksymalną ilością wody powierzchniowej wyrażoną w m3/s, która może być pobrana (będąca ilością, od której naliczana jest opłata roczna), jest ilość ustalona w oparciu o maksymalną ilość godzinową określoną w pozwoleniu wodnoprawnym, podczas gdy w rozumieniu tego przepisu maksymalną ilością która może być pobrana jest maksymalna ilość roczna określona w pozwoleniu wodnoprawnym. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zobowiązanie organu, do wydania decyzji, w której organ określi opłatę stałą w wysokości [...] zł, a także zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżąca spółka potrzymała swoje wcześniejsze stanowisko wyrażone w reklamacji. W jej opinii, przy obliczaniu opłaty rocznej należy uwzględnić maksymalną wysokość poboru wody/ilości wprowadzanych ścieków w ujęciu rocznym, ponieważ w danym roku jest to "ilość wody, która może być pobrana"/iłość wprowadzanych ścieków". Przedmiotowa opłata stanowi bowiem opłatę roczną i obejmuje usługi wodne za dany rok kalendarzowy. Skoro podmiot korzystający z wód jest ograniczony ilością roczną określoną w pozwoleniu wodnoprawnym, to zobowiązany jest także do zapłaty opłaty w granicach rocznego limitu. Brak jest podstaw do przyjmowania maksymalnych ilości godzinowych jako podstaw do określania opłaty rocznej. Maksymalna ilość godzinowa jest ilością stosunkowo znacznie wyższą, której określenie ma na celu ograniczenie chwilowego poboru/zrzutu, aby zapewnić możliwie zrównoważone w czasie korzystanie z wód. Nie jest zatem dopuszczalny ciągły pobór wód/zrzut ścieków zgodnie z godzinowymi ilościami maksymalnymi, ponieważ doprowadziłoby to do przekroczenia ilości rocznych, tj. do naruszenia warunków decyzji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni w N. S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., póz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt. 2 i 3 p.p.s.a.), natomiast skarga podlega oddaleniu w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a. Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 273 ust.8 ustawy z 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U.2017.1566, dalej: Prawo wodne) skargę należało uznać za dopuszczalna gdyż ww. przepis stanowi, że od decyzji o ustaleniu wysokości opłaty za usługi wodne wydawanej w razie nieuwzględnienia reklamacji, podmiotowi korzystającemu z usług wodnych przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Zgodnie z przepisem art. 268 ust.1 pkt 1 Prawa wodnego za pobór wód podziemnych uiszcza się opłaty za usługi wodne. W myśl art. 271 ust.1 pkt 1 ustawy wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w formie informacji rocznej, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty. Przepis art.271 ust.2 ustawy stanowi, że wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego. Podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne wnosi opłatę stałą na rachunek bankowy Wód Polskich w 4 równych ratach kwartalnych nie później niż do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału (ust.6). Jeżeli podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne zaniechał wykonania tego obowiązku właściwy organ Wód Polskich określa wysokość opłaty stałej w drodze decyzji (ust.7). Decyzję określającą wysokość opłaty za usługi wodne wydaje się również w razie nieuznania reklamacji (art.273 ust.6). W sprawie znajduje także zastosowanie przepis § 15 pkt 1) rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U.2017.2502), zgodnie z którym do dnia 31 grudnia 2019 r. jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za pobór wód w formie opłaty stałej, za pobór wód podziemnych wynoszą 500 zł na dobę za 1 m3/s za określony w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalny pobór wód. Odnosząc powyższe do okoliczności rozpatrywanej sprawy należy w podzielić stanowisko strony skarżącej, która wskazuje, że zaskarżona decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w N. S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzją z dnia 24 kwietnia 2018 r., znak: [...] wydana została z naruszeniem normy z art. 271 ust.2 Prawa wodnego. W rozpoznawanej sprawie istotne jest bowiem, że w decyzji Starosty [...] z 30 grudnia 2014 r. udzielono pozwolenia wodnoprawnego dla strony skarżącej na okres do 30.12. 2034 r. na pobór wody ze studni S-7 do S-10 w następującej ilości: Qśr/d = 87.10 m3/d (średni dobowy pobór wody), .Qmax/h = 10,89 m3/h (maksymalny godzinowy pobór wody) oraz Qmax/rok = 21 779,0 m3/rok (maksymalny pobór w ciągu roku). Na marginesie trzeba zauważyć, że powyższe dane uwzględniają sprostowanie oczywistej omyłki w pozwoleniu wodnoprawnym, w którym błędnie wskazano wartość Qmax/rok. W punkcie IV. 1.decyzji wskazano również , nieprzekraczalne wartości poboru wody dla poszczególnych studni od S-7 do S-10 określając je dla poboru godzinowego Qmax/h. Obliczając opłatę stałą za pobór wody istotne - stosownie do treści art. 271 ust. 1 i ust. 2 Prawa wodnego - należy ustalić iloczyn: jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w rfi3/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń, do dostępnych zasobów wód podziemnych. A zatem, trzy czynniki determinują obliczenia opłaty stałej dla strony skarżącej: - jednostkowa stawka za pobór wód w formie opłaty stałej, za pobór wód podziemnych w wysokości 500 zł na dobę za 1 m3/s za określony w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalny pobór wód, - czynnik czasu wyrażony w dniach, przez co rozumie należy ilość dni w roku tj. 365 dni i na co naprowadza treść art. 271 ust. 1 wskazująca na obowiązek ustalania przez Wody Polskie informacji rocznej przekazywanej podmiotom zobowiązanym do ponoszenia opłata za usługi wodne, - parametr maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie ,pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem stosunku ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń, do dostępnych zasobów wód podziemnych. W decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym Starosty [...] z 30. 12. 2014 r. w punkcie II wskazano, że stronie skarżącej udzielono pozwolenia wodnoprawnego na okres do 30.12. 2034 r. na pobór wody ze studni S-7 do S-10 w następującej ilości: Qśr/d = 87.10 m3/d (średni dobowy pobór wody), .Qmax/h = 10,89 m3/h (maksymalny godzinowy pobór wody) oraz Qmax/rok = 21 779,0 m3/rok (maksymalny pobór w ciągu roku). Parametr maksymalnej ilości wody stanowi ten czynnik, co do którego stanowisko stron jest sporne. W ocenie strony skarżącej czynnik ten odnosi się do określonych w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalnych ilości wody jaką można pobrać w ciągu roku, w przeliczeniu tej ilości w m3/s. Czynnik ten określony w rozpoznawanej sprawie wynosi Qmax/rok = 21 779,0 m3/rok, w przeliczeniu 0,0006906 m3/s (maksymalny pobór w ciągu roku). Nie jest przy tym istotne ile faktycznie wody w ciągu roku, w ciągu doby, czy w ciągu godziny. W ocenie organu przy obliczeniu opłaty stałej za pobór wód podziemnych należy uwzględnić maksymalny chwilowy pobór wody Qmax/h = 10,89 m3/h (maksymalny godzinowy pobór wody), który w przeliczeniu wynosi 0,003025 m3/s. W ocenie Sądu w składzie rozstrzygającym w niniejszej sprawie, przepis art. 271 ust. 1 i 2 nie stanowi wprost jak prawidłowo określić co stanowi maksymalną ilości pobieranej wody przy obliczaniu opłaty stałej, jakkolwiek treść ww. przepisu naprowadza na taka wykładnię, zgodnie z która powyższy czynnik należy ustalić w metrach na sekundę biorąc za podstawę maksymalną ilość wody, która stosownie do ww. pozwolenia wodnoprawnego może być pobrana w ciągu roku. Wysokość ta w rozpoznawanej sprawie wynosi: Qmax/rok = 21 779,0 m3/rok (maksymalny pobór w ciągu roku). Jakkolwiek powyższe nie wynika wprost z brzmienia przepisu art. 271 ust. 2 Prawa wodnego tym niemniej w ocenie Sądu z przepisu tego nie wynika również, że wartość ta ma być relatywizowana do poboru średniodobowego lub godzinowego, gdyż zastosowanie maksymalnych wielkości dopuszczalnego poboru wody w ciągu godziny - tak jak to uczynił organ w zaskarżonej decyzji -prowadziłaby do przekroczenia maksymalnego limitu poboru wody w ciągu roku. W konsekwencji opłatę stałą obliczoną przy uwzględnieniu Qmax/h = 10,89 m3/h- jak to uczynił organ w zaskarżonej decyzji - należy uznać za zawyżoną w sposób nieuzasadniony, a przez to niedopuszczalny. Organ nie wyjaśnił bowiem przesłanek, którymi się kierował czym uchybił przepisom postępowania administracyjnego w tym art., 7, 77 §1 i 107 §3 i 11 k.p.a. Gdyby zatem przyjąć, tak jak uczyniły to Wody Polskie, że dla obliczenia opłaty stałej należy uwzględnić maksymalny godzinowy pobór wody, wynoszący jak wynika z zaskarżonej decyzji maksymalny godzinowy pobór wody w wysokości 10,89 m3/h, to ustalając wysokość opłaty stałej jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty (500 zł za dobę za 1 m3/s ), czasu wyrażonego w dniach (365) i maksymalnej ilości wody wyrażonej w m3 na sekundę (,003025 m3/s ) to okazałoby się, że maksymalny pobór dobowy wyniósłby więcej niż określony w pozwoleniu wodnoprawnym jako maksymalny pobór roczny. Także uwzględnienie dopuszczalnego dobowego poboru wody skutkowałoby przekroczeniem limitu poboru wody ustalonego na rok. Nadto należy mieć na uwadze, że przy interpretacji przepisów prawa organ jest zobowiązany uwzględnić, że opłaty za usługi wodne stanowią daninę publiczną. Wynika to również treści art. 300 ust. 1 Prawa wodnego, zgodnie z którym do ponoszenia opłat za usługi wodne oraz opłat podwyższonych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują Wodom Polskim, właściwym organom Inspekcji Ochrony Środowiska oraz gminom. Dział III ordynacji podatkowej zatytułowany jest "Zobowiązania podatkowe". W związku z tym organy dokonując wykładni przepisów określających obowiązek uiszczania tych opłat powinny - zgodnie z art. 7a ust. 1 k.p.a. przy nakładaniu na stronę obowiązku bądź ograniczaniu lub odebraniu uprawnienia , gdy w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te rozstrzygać na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Zasada ta (//? dubio pro libertate) ma na celu ograniczenie ryzyka obciążenia strony skutkami niejasności przepisów (wyrok WSA w Krakowie z 27. 07. 2018, sygn. akt II SA/Kr 672/18). Mając zatem na uwadze, ponieważ organ nie uczynił zadość przepisom postępowania w tym art. 7, 7a, 11, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit.c/ p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie l sentencji. O kosztach orzeczono w punkcie II sentencji biorąc za podstawę e art. 200 p.p.s.a.